على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1679
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
پيرامون اطاعت و از حيطهء تصرف بيرون شدن . رقبه ( raqabe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بنده و عبد و غلام . و گردن . رقبى ( roqb ) ا . ع . عطا كردن چيزى به كسى بدين شرط كه هر كس از آن اول بميرد آن چيز بورثهء او باز گردد . و يا دادن خانه و يا زمينى هر كسى را كه تا حيات خود از آن نفع گيرد و بعد مرگش به ديگرى رسد . او ان تقول ان مت قبلى فهى لى و ان مت قبلك فهى لك و هى من المراقبة لان كل واحد منهما يرقب موت صاحبه . رقة ( reqat ) ا . ع . سيم مضروب . ج : رقون و رقات . و آنچه نخستين رويد از گياه نصى و صليان . و زمينى كه در ايام برآمد گرما و درآمد سرما و يا در ايام گرما بر آن باران رسد و سبز و گياهناك گردد . رقة ( raqqat ) ا . ع . هر زمين بر لب رود كه در وقت مد به روى آب برآيد و سپس فرو رود . ج : رقاق . و زمين نرم هموار كه آب آن فرو رفته باشد . و شهرى در كنار فرات . رقة ( reqqat ) ا . ع . مهربانى . و تنكى و نازكى . رقة ( reqqat ) م . ع . رق الشيئ رقة ( از باب ضرب ) : تنك و نازك گرديد آن چيز . و رق فلان : شرم داشت فلان . و رق لفلان : رحم كرد و مهربانى نمود مر فلان را . رقت ( reqqat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تنكى و نازكى و باريكى و دقت . و لطافت . و شفقت و ملايمت و نرمى و نيكوئى و محبت و غمخوارى . و گريه و زارى . و حيا و شرمسارى و رقت قلب : نرمدلى و اشفاق . رقد ( raqd ) ا . ع . خواب . و نام كوهى كه از آن سنگ آسيا گيرند . رقد ( raqd ) م . ع . رقد رقدا و رقودا و رقادا ( از باب نصر ) : بخواب شد خواه روز باشد و يا شب و يا مخصوص بخواب شب است . و رقد عن الامر رقدا : سپس ماند از آن كار . رقد ( roqqad ) ع . ج . راقد . رقدان ( raqad n ) ا . ع . برجستن بره و بزغاله از شادمانى و نشاط . رقدة ( raqadt ) ا . ع . يك بار بخواب شدن . و اصابتنا رقده من حر اى قدر عشرة ايام يعنى رسيد بما گرمائى كه مدت آن ده روز بود . رقدة ( reqdat ) ا . ع . هيئت خواب . و نوع خواب . رقراق ( raqr q ) ا . ع . درخش سراب . و درخش هر چيزى . و شمشير درخشان . و نام شمشير سعد بن عبادة انصارى رضى اللّه عنه . رقراقة ( raqr qat ) ا . ع . زن درخشان روى . رقرقان ( roqroq n ) ا . ع . رقرقان السراب : آنچه رخشان و جنبان باشد از سراب . رقرقة ( raqraqat ) م . ع . رقرق الماء و غيره رقرقة : ريخت آب و جز آن را . و رقرق الثريد بالسمن : تنك گردانيد اشكنه را بروغن . و نيز رقرقة : جنبانيدن كوزهء آب . و برگشتن آب در چشم . رقز ( raqz ) م . ع . پا كوفتن ( و الفعل من نصر ) . و برجستن . و ما يرقز منه عرق : نمىجهد از وى رگى . رقش ( raqc ) م . ع . نگاشتن و نگارين كردن چيزى را به دو رنگ و يا زيادتر ( و الفعل من نصر ) . رقش ( roqc ) ع . ج . ارقش و رقشاء . رقشاء ( raqc ' ) ا و ص . ع . دبهء شتر كه از گلو برآرد . و جانورى كوچك كه در گياه باشد . و حية رقشاء : مارپيسه . و مار ماده . ج : رقش . رقشة ( roqcat ) ا . ع . پيسگى و رنگ پيسه . رقص ( raqs ) م . ع . رقص رقصا ( از باب نصر ) : بازى كرد و پاى كوفت . و رقص السراب : درخشيد سراب . ر رقصت الخمر : جوشيد مى . و رقصت الخمر فى رؤسهم : مست كرد شراب ايشان را . رقص ( raqs ) و ( raqas ) م . ع . رقص البعير رقصا و رقصا و رقصانا ( از باب نصر ) : پويه دويد شتر . و لا يكون الرقص الا للاعب و للابل و لما ما سواها القفز و النقز . رقص ( raqs ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حركات و اطوار مخصوص و متوالى كه بر بازو ها و ساقها و ساير اعضاى بدن بطور خوش آيند و بآهنگ ساز وارد مىآورند و فغندو و شست نيز مىگويند . و رقص پهلو : راحت و استراحت و غلطيدن از پهلو بپهلو . و رقص دست بند : نوعى از رقصيدن كه جمعى دست هم را گرفته ميرقصند و بتازى دعكسة نيز مىگويند . و رقص روباه : تجاهل و تغافل در كار بطور عمد . و رقص كردن : رقصيدن . و رقص ملا : نوعى از رقص . و نعوظ . و حركات جماع . رقصان ( raqas n ) م . ع . رقص رقصا و رقصا و رقصانا . مر . رقص و رقص . رقصاندن ( raqs ndan ) و رقصانيدن ( raqs nidan ) ف م . پ . رقص كنانيدن و رقص كردن فرمودن و وشتيدن كنانيدن . رقص كنان ( raqs - kon n ) م ف . پ . در حالت رقص و در حالت جست و خيز . رقصيدن ( raqsidan ) ف ل . پ . وارد آوردن بر اعضاى بدن حركات و اطوار مخصوص برقص را و فرخشيدن و وشتن وشتيدن نيز