داده كه مشهورترين آنها سلسلهء غزنوى و سلسلهء سلجوقى و سلسلهء عثمانى است و ازين طايفهء بزرگ چندين شعبهء متمايز توليد شده و اگرچه بسيارى از آن شعب مفقود شده ولى آنان كه اكنون موجوداند عبارتند : اولا از طايفهء عثمانى كه از ساير طوايف متمدن‌تر و در تركى آسيا و تركى اروپا سلطنت دارند . ثانيا طايفهء تركمان كه در ايران و كابل و جز آن مىباشند . ثالثا طايفهء تورالين كه عبارت از تاتارهاى سيبير بودند . رابعا طوايف اوزبك كه طوايف صحرانشينى مىباشند و در تركستان حكومت مىكنند . خامسا طايفهء كيرغيز كه امروز در تحت اطاعت دولت روس‌اند . سادسا طوايف ياكوت و چوواش كه در روسى اروپا در ما بين سورا و ولگا مسكن دارند و اقسام زبان تركى در مشرق اروپا و در شمال غربى آسيا متداول است و از همهء اين اقسام شايع‌تر آن قسمى است كه بطور مطلق تركى ناميده مىشود و با همين خط ما پارسيان كه عبارت از خط تازى بود نوشته شده و مانند زبان پارسى كنونى بسيارى از لغات را از زبان تازى گرفته است . و ترك اشقر : مريخ . و ترك چين : آفتاب . و ترك حصارى : ماه و آفتاب . و ترك روستايان : سير برادر پياز . و ترك سلطان شكوه : آفتاب . و ترك فلك : مريخ و آفتاب . و ترك معربد : مريخ . و ترك نيمروز : آفتاب . ترك ( tork ) ا خ . ع . گروهى از اولاد يافث بن نوح . ج : اتراك . ترك ( tarak ) ا . پ . رخنه و شكاف . و تراك و صدا و آوازى كه از شكستن و تركيدن چيزى آيد و صداى رعد . و دختر بكر و دوشيزه . و حلوائى كه از قند و نشاسته و تخم ريحان پزند . و خندقى كه گرداگرد قلعه و باغ كنند . و ا خ . نام رودخانه‌اى نزديك دربند شروان . ترك ( tarak ) ا . پ . مصغرتر - نقيض خشك - يعنى كمى تر . ترك ( tarak ) م . ع . ترك تركا ( از باب سمع ) : در نكاح آورد زن تريكة را . تركات ( tarek t ) ع . ج . تركة ( tarekat ) . تركارى ( tar - k ri ) ا . پ . به زبان مردم هند باغبانى . تركاش ( tark c ) ا . ع . مأخوذ از تركش فارسى و بمعنى آن . تركان ( terk n ) م . ع . ترك تركا و تركانا . مر . ترك ( tark ) . تركان ( tork n ) پ . ج . ترك . و تركان چرخ : هفت ستارهء سياره . تركانه ( tork ne ) ص . پ . منسوب به ترك . و ترك مانند و مانند ترك . تركانى ( tork ni ) ا . پ . جامه‌اى مانند فرجى كه زنان ترك پوشند . تركب ( tarakkob ) م . ع . برهم نشستن و استوار گرديدن . تركة ( tarkat ) ا . ع . خود آهنين . و بيضهء شتر مرغ و يا هر مرغى كه جوجه از آن بيرون آمده باشد . ج : ترك ( tark ) و زن ميانه قد . و فى الحديث جاء الخليل الى مكة يطالع تركته يعنى هاجر و اسمعيل . تركة ( tarekat ) ا . ع . تركة الرجل : ميراث مرد ج : تركات ( tarek t ) . تركتاز ( torkat z ) و تركتازه ( tork - t ze ) و تركتازى ( tork - t zi ) ا . پ . تاخت و تاراج سپاه بطور تعجيل و شتاب و بىخبر و ناگاه و جولان . و كرشمهء از روى شهوت . ترك‌جوش ( tork - jovc ) ا . پ . گوشت نيم پخته . ترك چشم ( tork - cacm ) ا . پ . چشم گيرا . تركچه ( tork - ce ) ص . پ . تركى و مانند ترك . تركح ( tarakkoh ) م . ع . فراخ شدن و فراخ نشستن در مجلس . و دست در كارى كردن . و درنگ نمودن . و تصرف كردن در كار . تركدار ( tark - d r ) ص . پ . كسى كه خود بر سر نهاده باشد . تركدار ( tarak - d r ) ص . پ . چيزى كه داراى تراك و رخنه باشد . تر كردن ( tar - kardan ) ف م . پ . رطوبت دادن و آب زدن به چيزى . و فرو كردن در آب . و تر كردن زبان : سخت و زشت گفتن . و لقمه در دهان گذاشتن . تركرك ( tarakrok ) م . ع . جنبانيدن مشك شير و مسكهء آن گرفتن يق تركرك السقاء . تركز ( tarkaz ) ا . پ . مزرعهء كاشته و درو شده و شخم و يا چين دويم . و زمين باير . و زمين شخم شده . تركژ ( tarkaj ) ا . پ . تخم و بزر . و مزرعه‌اى كه براى كشتن آماده شده باشد . تركستان ( torkest n ) ا خ پ . قسمتى از آسيا كه در مشرق درياى آسگون واقع شده و از طرف مشرق محدود است بكوههاى بلور و هامونهاى پامير و آسفراه داغ و در جنوب شرقى بواسطهء هندوكش محدود مىباشد و در مركز و در مغرب و در شمال غربى اين مملكت اراضى مسطح و غير مزروع واقع است مگر در كنار نهرها و در محل جريان آبها و در شمال اين مملكت كوير كيزيلكوم و در جنوب آن كوير خوارزم و در شمال غربيش