على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1569

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و هو طيب الدهنة يعنى او بوى خوش دارد . دهنج ( dahnaj ) و ( dahanaj ) و ( dohanej ) ا . ع . معرب دهنهء فارسى كه سنگى است شبيه بزمرد . دهنجة ( dahnajat ) م . ع . لغة فى دهمجة . دهن خوانى ( dahan - x ni ) ا . پ . جرم و گناه . و سرزنش و ملامت . دهن دره ( dahan - dare ) ا . پ . خميازه و تثاوب و پاسك و پاشك و فاژ . دهن دريده ( dahan - daride ) ص . پ . هرزه چانه و ياوه گوى و هرزه دراى و فحاش و بىشرم و بىحيا . دهندگى ( dehandagi ) ا . پ . دهش و عطيه و موهبت و سخاوت و كرم و بذل . دهنده ( dehande ) و ( dehende ) ا . پ . عطا كننده . و زن فاحشه و قحبه . دهنقة ( dahnaqat ) م . ع . لغة فى دهمقة . دهن كف ( dahan - kaf ) ا . پ . لعاب دهان . دهنه ( dahnoh ) ا و ص . پ . زيور . و زينت و آرايش . و هر هفت . و نقصان . و هر دو چيز كه در كميت و كيفيت نزديك بهم باشند . و عدد تسعين و نود . دهنه ( dahane ) ا . پ . ثقبه و سوراخ . و مدخل . و چاك و شكاف . و سوفار . و فك . و لگام اسب و يشف . و يك نوع سنگى شبيه بزمرد كه دهنج نيز گويند . دهنيت ( dohniyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چربش و چربى . دهنيم ( dah - nim ) ا . پ . پول كهنه . و خراج پنج درصد . و خمس . دهو ( dahv ) ا . ع . يوم دهو : از روز هاى تازيان است كه در آن جنگ واقع شد . دهو ( dahv ) م . ع . رسيدن امرى ( و الفعل من نصر ) : و ما دهاك اى ما اصابك . دهو ( dehu ) ا . پ . كوهى كه در سر انديب كه رهون نيز گويند و آدم چون از بهشت برآمد به آن كوه افتاد . دهواء ( dahv ' ) ص . ع . داهية دهواء : بطور مبالغه بلاى سخت را گويند . دهواء ( dohav ' ) ع . ج . دهى ( dahiyy ) . ده و دار ( deh - o - d r ) ا . پ . كر و فر و داروگير و غوغا و هنگامه و معركه و آواز مبارزين . و جاه و جلال . و نخوت . دهور ( dohur ) ع . ج . دهر . دهورة ( dahvarat ) م . ع . دهوره دهورة : فراهم آورد او را . و انداخت او را در مغاكى ميان دو كوه و جز آن . و ريخ زد . و دهور الكلام : پر و بىاماله خواند كلام را . و دهور الحائط : راند و دفع نمود ديوار را پس افتاد . و هو يدهور اللقم : او لقمه‌هاى بزرگ بر مىدارد . و تدهور الليل : به آخر رسيد شب و پشت داد . دهورى ( dahvariyy ) ا . ع . مرد سخت . دهوس ( dahus ) ا . ع . الدهوس : شير درنده . دهوك ( dahuk ) ص . ع . بسيار شكننده و آس كننده . ج : دهك . ده و گير ( deh - o - gir ) ا . پ . داد و ستد . و ده و دار . مر . ده و دار . دهوم ( dohum ) ع . ج . دهم . دهون ( dahun ) ا . پ . حفظ و ياد . و خاطر نشان . و از دهون خواندن : از برخواندن . دهون ( dahun ) ع . ج . دهى . دهوه ( dahve ) ا . پ . دهله . دهوية ( dohviyyat ) ص . ع . داهية دهوية : بطور مبالغه بلاى سخت را گويند . ده‌ها ( dah - h ) ا . پ . ده روز اول ماه محرم . و ج . ده . ده‌ها ( deh - h ) پ . ج . ده . قريه‌ها و دهات . ده هزار ( dah - haz r ) و ده هزاران ( dah - haz r n ) ا . پ . بازى چهارم از هفت بازى نرد . ده هفت ( dah - haft ) ا . پ . پول مسكوكى كه در قديم رايج بوده . دهى ( dahy ) ا . ع . زيركى و كاردانى و تيزى ذهن و جودت راى و جودت فهم . دهى ( dahy ) م . ع . دهى دهيا و دهاء و دهاءة ( از باب سمع ) : زيرك گرديد . و دهاه دهيا ( از باب ضرب ) : زيرك و تيز هوش گفت او را و منسوب كرد وى را بزيركى و يا عيب و نقص كرد او را و يا عاهت و بلا رسانيد بوى . و دهته الدواهى اى اصابته و ضم عين المضارع لغة فيه . دهى ( dahi ) ص . ع . رجل دهى : مرد زيرك و تيز فهم . ج : دهاة و دهون . دهى ( dahiyy ) ص . ع . عاقل و دانا . ج : ادهية و دهواء . دهيده ( dehide ) ا . پ . بخشش از طرفين . و جنگ و نبرد و پيكار . دهيدهان ( dohaydeh n ) ا . ع . صد شتر و زائد بر آن . دهير ( dahir ) ا و ص . ع . هر زمان و هميشه . و دهر دهير : روزگار سخت . دهيك ( dah - yak ) ا . پ . عشر و يك حصهء از ده حصه . و دهيك كردن : از ده حصه نه حصه را بردن و يك حصه باقى گذاشتن . و بمرتبهء اعشار بردن . دهيك ستان ( dah - yak - set n ) و دهيك گيرنده ( dah - yak - girande )