على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1570

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ا . پ . آنكه ده يك چيزى را مىگيرد . و زكات گيرنده . دهيم ( dehim ) ا . پ . ديهيم و تاج و افسر پادشاهان ايران . دهيم ( dohaym ) ا . ع . سختى و بلا . و مرد گول و احمق . و نام ناقهء عمرو بن ريان قتل هو و اخوته و حملت رؤسهم عليها فقيل اشأم من الدهيم . و كذا اثقل من حمل الدهيم . و ام الدهيم : سختى و بلا و داهيه . دهيماء ( dohaym ' ) ا . ع . داهيه و بلا و سختى . دهين ( dahin ) ص . ع . ناقة دهين : ماده شتر كم شير . و لحية دهين : ريش چرب و روغن ماليده . ده‌يوپد ( dahyu - pad ) ا . پ . امر بمعروف و نهى از منكر . ده يوده ( dahyude ) ا . پ . دهيك و عشر . دى ( day ) ا . پ . ماه دهم از سال شمسى . و روز نهم از هر ماه شمسى كه در آن روز چون در ماه دى واقع شود بواسطهء تطابق نام ماه و روز جشن كنند و عيد گيرند . و نام ملكى كه تدبير امور و مصالح ديماه و روز دى به مهر و روز ديبادين و روز ديبادز به دو تعلق مىگيرد . و رب النوع جمادات و يخ و برف و آب . دى ( di ) م ف . پ . روز پيش از امروز . و شب پيش از امشب . ديا ( dey ) ع . صيغهء تثنيه از امر حاضر و دى دية يعنى ديه بدهيد اى دو مرد حاضر . ديابود ( day bud ) و ديابوذ ( day buz ) ع . ج . ديبود و ديبوذ . ديابيج ( day bij ) ع . ج . ديباج . ديابيد ( day bid ) و ديابيذ ( dayy biz ) ع . ج . ديبود و ديبوذ . ديات ( diy t ) ع . ج . دية . دياثة ( diy sat ) ا . ع . نرمى و التواى زبان . دياجى ( day ji ) ع . ج . ديجاة . دياجير ( day jir ) ع . ج . ديجور . ديار ( diy r ) ع . ج . دار . و ج . ديرة . ديار ( dayy r ) ا . ع . صاحب دير . و كسى . يق : ما فى الدار ديار : نيست در خانه كسى . ديار بكر ( diy r - bakr ) ا . ع . مملكتى را گويند كه فرنگان موز و پوتاميا مىنامند و به فارسى جز گويند . ديارات ( diy rat ) و ديارة ( diy rat ) ع . ج . دار . دياس ( diy s ) و دياسة ( diy sat ) م . ع . داس دوسا و دياسا و دياسة . مر . دوس . دياس ( dayy s ) ا . ع . مرد خرمن‌كوب . دياص ( dayy s ) ص . ع . رجل دياص : مردى كه بر وى دست نتوان يافت . و مرد فربه . دياصة ( dayy sat ) ا . ع . زن پر گوشت كوتاه بالا . دياف ( diy f ) ا . ع . دهى در شام و يا در جزيره ينسب اليها الابل و السيوف . ديافى ( di fiyy ) ص . ع . شتر قوى هيكل و با قوت . يق : جمل ديافى . دياقوديا ( diy qudy ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - شربت كوكنار . ديالمة ( day lemat ) ا . ع . نام سلسله‌اى از پادشاهان ايران كه آل بويه نيز ناميده مىشوند . دياميس ( day mis ) ع . ج . ديماس . دياميم ( day mim ) ع . ج . ديمومة . ديان ( dayy n ) ا . ع . بسيار چيره و قهار و غالب . و حاكم و قاضى . و نگهبان . و حافظ . و حساب كننده . و پاداش دهنده كه ضايع نسازد عملى را بلكه بهر خير و شر پاداش دهد . و از صفات بارىتعالى . ديانة ( diy nat ) م . ع . دان ديانة ( از باب ضرب ) : راستى نمود و ديندارى كرد . ديانت ( diy nat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ديندارى و صداقت و راستى و خداترسى و عدالت و تقوى و پرهيزگارى و پارسائى و خوبى و نيكوئى . و ارباب ديانت : مردمان متدين و ديندار . و اهل ديانت : دينداران . ديانت دار ( diy nat - d r ) ا . پ . عادل و صادق و متدين و پرهيزگار و پارسا . ديانت دارى ( diy nat - d ri ) ا . پ . عدالت و صداقت و راستى و پرهيزگارى . ديانت‌گر ( diy nat - gar ) ص . پ . پارسا و عادل و صادق . ديانت‌گرى ( diy nat - gari ) ا . پ . پارسائى و عدالت و صداقت . ديانوش ( day nuc ) ا . پ . نام مهتر دزدانى كه در ايام وامق و عذرا راه زنى مىكردند . و نام كسى كه عذرا را بفروخت . دياوين ( day vin ) ع . ج . ديوان . ديب ( dib ) ا . پ . بندرى از بنادر هند . ديبا ( dib ) ا . پ . كيمخاب و قماشى از حرير الوان . و ديدار خوبان . و نام روز دهم از هر ماه . و ديباى معلم : پارچهء زردوزى شده . ديبا باف ( dib - b f ) ا . پ . بافندهء ديبا . ديباج ( dib j ) ا . ع - مأخوذ از ديباه فارسى و بمعنى آن . و هر قماش گرانبها . ج : دبابيج و ديابيج . و ماده شتر جوان . ديباجة ( dib jat ) ا . ع . رخساره . ديباجتان ( dib jat ne ) ا . ع . بصيغهء