على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1566

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دهرى ( dahriyy ) ص . ع . منسوب بدهر . دهرى ( dahriyy ) و ( dohriyy ) ا . ع . كسى كه عالم را قديم گويد . دهرى ( dohriyy ) ص . ع . پير سالخورده و منسوب بقبيلهء دهر بر غير قياس . دهريش ( dah - ric ) ص . پ . كسى كه داراى ريش انبوه و هنگفت و بزرگ باشد . ده زبانى ( dah - zab ni ) ا . پ . پر حرفى و زيادگوئى . دهس ( dahs ) ا . ع . گياه نورسته كه هنوز سبزى بر آن غالب نشده باشد . و جاى نرم كه نه ريگ باشد و نه خاك . دهس ( dohs ) ع . ج . ادهس و دهساء . دهس ( dahas ) ا . ع . سرخى مايل بسياهى . دهساء ( dahs ' ) ص . ع . مؤنث ادهس . يق : اكمة دهساء : پشتهء سرخ رنگ . ج : دهس . و عنز دهساء : بز سرخ مايل بسياهى . و ارض دهساء : زمين سرخ مايل بسياهى . و امراة دهساء : زن كلان سرين . ده‌سال ( dahs l ) ا . پ . كوكب سياره . و بزرگترين موجه‌اى از موجهاى دريا . دهسة ( dahsat ) و ( dohsat ) ا . ع . سرخى مايل بسياهى . دهستان ( dahest n ) ا . پ . شهرى در طبرستان . دهستان ( dehest n ) ا . پ . مجموع چندين ده و قريه و جائى كه داراى دهات چند باشد . دهستانى ( dehest ni ) ص . پ . كسى كه از اهل ده باشد و دهاتى مقابل شهرى . دهش ( dahc ) م . ع . دهشه دهشا ( از باب فتح ) : متحير ساخت او را و برد عقل وى را . دهش ( dahac ) م . ع . دهش دهشا ( از باب سمع ) : متحير و سراسيمه گشت . و رفت عقل او از فراموشى و يا از بيخودى و سرگشتگى از عشق . و دهش ( مجهولا ) : مدهوش و سراسيمه گشت . دهش ( dahec ) ص . ع . متحير و عقل رفته . دهش ( dehec ) پ . ح م . از دادن . و ا . همت و بخشش و عطا و كرم و سخاوت . دهشت ( dahcat ) و ( dehcat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - حيرت و سراسيمگى . و ترس و هراس و خوف . و تعجب . دهشت ( dahcat ) و ( dahcet ) ا . پ . يك رنگى و اتحاد و يگانگى و يك جهتى و مشابهت و اتفاق . دهشت انداز ( dehcat - and z ) ص . پ . اندازندهء در بيم و هول . دهشت‌انگيز ( dehcat - angiz ) ص . پ . مهيب و هولناك . دهشت ناك ( dehcat - n k ) ص . پ . هولناك و خوفناك . دهشته ( dehecte ) ا . پ . بخشش بىريا و صدقه و خيرات و مبرات . دهشرة ( dahcarat ) ا . ع . شتر مادهء كلان و بزرگ . دهشرة ( dahcarat ) م . ع . دهشر الامر دهشرة : كرد آن كار را بدون رفق و نرمى . و دهشر الرجل : شتاب كرد آن مرد در گرفتن كشتى و نيز در جماع كردن . دهشور ( dehec - var ) ص . پ . جوانمرد و سخى و كريم . دهع ( dah ' ) م . ع . دهع بها الراعى دهعا ( از باب فتح ) : زجر كرد بزغالگان را بكلمهء دهاع و يا كلمهء دهذاع . دهف ( dahf ) م . ع . دهفه دهفا ( از باب فتح ) : سخت گرفت آن را . دهفشة ( dahfacat ) ا . ع . مكر و فريب . و سخن گفتن مرد با زن و مغازله و عشقبازى كردن . دهق ( dahaq ) م . ع . دهق الشيئ دهقا ( از باب فتح ) : شكست آن چيز را و بريد و يا سخت فشرد آن را . و دهق فلانا : زد فلان را و شكنجه كرد . و دهق الكأس : پر كرد آن جام را . و دهق الماء : سخت ريخت آن آب را . و دهق لى من المال : بخشيد به من اول مال را . دهق ( dahaq ) ا . ع . اشكنجه . و دو چوبى كه بدان ساق را شكنجه كنند . دهقان ( dehq n ) و ( dohq n ) ا . ع . مأخوذ از دهگان فارسى - قادر و تواناى بر تصرف كارها با سبكى و چستى و چالاكى . و داناى كار . و بازرگان . و مىفروش . و كشاورز و مهمتر كشاورزان . و رئيس اقليم . و رئيس ده‌ها . ج : دهاقنة و دهاقين . دهقان ( dehq n ) ا . پ . كشاورز و زارع . و مطرب و مغنى . و شاعر . و دهقان پير : شراب كهنه . و دهقان خلد : رضوان و خازن بهشت . و آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . دهقان نورد ( dehq n - navard ) ا . پ . كتاب تاريخ . دهقانى ( dahq ni ) و ( dehq ni ) ا . پ . زراعت و فلاحت و كشتكارى . دهقانية ( dehq niyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زراعت و فلاحت . دهقة ( dahqat ) ا . ع . اول مال . و لى دهقة من المال اى اعطانى منه صدرا .