على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1567

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دهقلة ( dahqalat ) م . ع . دهقل جلد الدابة دهقلة : گرفت پوست دابه را تا برابر و راست گردد و سپس سترد موى آن را . دهقنة ( dahqanat ) ا . ع . كشاورزى . يق : له دهقنة بموضع كذا . دهقنة ( dahqanat ) م . ع . دهقنوه دهقنة : دهقان گردانيدند آن را . دهقوع ( dohqu ' ) ا . ع . گرسنگى سخت كه صاحب خود را بيفگند . دهك ( dahk ) م . ع . دهكه دهكا ( از باب فتح ) : آس كرد آن را و شكست . و دهك الارض : پا سپر كرد آن زمين را . و دهك المراة : جماع كرد با آن زن . دهك ( dohok ) ع . ج . دهوك . دهك ( dehak ) ا . پ . مصغر ده ده كوچك و قريهء كوچك . دهكان دهكان ( dahk n - dahk n ) م ف . پ . ده تا ده تا . دهكانى ( deh - k ni ) ا . پ . زراعت و فلاحت و كشتكارى و كشت و زرع . و كشتزار . و دهقانى . دهكث ( dahkas ) ا . ع . كوتاه بالا و قصير . دهكل ( dahkal ) ا . ع . سختى و بلا و سختى از سختيهاى روزگار . ج : دهاكل . دهكلة ( dahkalat ) ا . ع . دمدمه مانندى در سواران رهان . دهكلة ( dahkalat ) م . ع . دهكل الارض دهكلة : پا سپر كرد آن زمين را . دهكم ( dahkam ) ا . ع . مرد پير سالخورده . ده كيا ( deh - kiy ) ا . پ . رئيس ده و مقدم ده . و نوعى از ميوهء پخته شدهء با غذا . دهگان ( dehg n ) ا . پ . دهقان و فلاح . و زميندار . و زراعت كننده و مزارع . و تاريخى . و تاريخ‌دان . و قريه و ده و روستا . دهگانى ( dah - g ni ) ا . پ . نوعى از زر مسكوك كه در قديم رايج بوده . دهگانى ( deh - g ni ) ا . پ . دهقانى و زراعت و كشتكارى و دهكانى . ده گر ( deh - gar ) ا . پ . دهقان . ده گزى ( dah - gazi ) ا . پ . هر چيزى كه ده گز درازى وى باشد . دهل ( dahl ) ا . ع . وقت حاضر . و چيز اندك . دهل ( dohol ) ا . پ . نوعى از طبل و نقاره . و دهل بالاى بام بردن : دهل زدن . و دهل زدن : نواختن دهل . و دهل زير گليم زدن : كوشش كردن در اخفاى چيزى كه آشكار باشد . و دهل يك رويه : تك دهل . و دهل دو رويه : جفت دهل . دهلاث ( dehl s ) ا . ع . مقلوب دلهاث و بمعنى آن . دهلب ( dahlab ) ا . ع . مرد گران . و كسى كه صحبت وى را ناخوش دارند . و نام شاعرى . دهل باز ( dohol - b z ) ا . پ . طبال . و دهل برنجينى كوچك كه بر زين اسب بندند و در وقت شكار با شاهين و ما دامى كه شاهين در شكار است جهة تحريص وى آن را مىنوازند . دهل دريده ( dohol - daride ) ص . پ . رسوا و بىآبرو و رسوا شده . دهل زن ( dohol - zan ) ا . پ . طبال و دف زن و كسى كه طبل مىنوازد . دهلقة ( dahlaqat ) م . ع . دهقلة . دهلك ( dahlak ) ا . ع . جزيره‌اى در درياى احمر ما بين يمن و حبشه . دهل نواز ( dohol - nav z ) ا . پ . دهل زن و طبال و كسى كه طبل مىنوازد . دهلو ( dehlu ) ا . پ . نام شهرى در هندوستان كه دهلى نيز گويند . مر . دهلى . دهلوى ( dehlovi ) ص . پ . منسوب و متعلق به شهر دهلو . دهله ( dahle ) ا . پ . گياهى خاردار كه گون نيز گويند . و قنطره و پل خواه از چوب و تخته باشد و يا از سنگ و آهك و گچ و آجر . دهلى ( dehli ) ا . پ . شهرى در هندوستان كه قبل از غلبهء انگليس بر اين مملكت هم پايتخت بوده و اكنون داراى 000 310 نفر جمعيت است و مسجد جامع آن از نوادر روزگار است و اين شهر كه در روى رود جمانا بنا شده در سال 1274 هجرى به تصرف سپاه انگليس درآمد . دهليز ( dehliz ) ا . ع . مكانى كه ميان دروازه و خانه باشد . و تجويف ميان دل . و ايستادنگاه آب و يا زرد آب . ج : دهاليز . دهليز ( dehliz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دالان و محل ميانهء دو در و يا محلى كه ميان در خارجى خانه باشد و شيخانه نيز گويند . و ايوان . و حياط بيرونى . و محل گردش . و گوشه‌اى از خانه . دهليزه ( dahlize ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دهليز و شيخانه . دهليزى ( dehlizi ) ص . پ . سخنان دهليزى : سخنان بىاصل و بىمعنى . دهم ( dahm ) ا . پ . غار و باهشتان . دهم ( dahm ) ا . ع . عدد بسيار از هر چيز . ج : دهوم . و امر عظيم . و بدى . و كس . و خلق . يق : اى الدهم هو : كدام كس است او . و اى دهم الله هو : كدام خلق خداست او .