است از براى باطل و كذب و همچنين است دهدر . و قولهم : دهدرين سعد القين يعنى باطل و بيكار شد سعد آهنگر از اينكه كسى به او كار نمىفرمايد جهة اشتغال مردم بقحط سال او ان قينا ادعى ان اسمه سعد زمانا ثم تبين كذبه فقيل له ذلك اى جمعت باطلا الى باطل يا سعد و يروى منفصلا ده درين كه كلمهء ده امر از دهاء باشد بمعنى نكر وجودت راى و درين از درّ يدرّ ثنى و تتابع اى بالغ فى الكذب يا سعد و يا آنكه اصل اين كلمه مأخوذ از فارسى است و آهنگرى بود فارسى در يمن گشت و گذار مىكرد و هر گاه در دهى از دههاى يمن بازار وى كساد شدى به زبان فارسى گفتى ده بدرود يعنى فردا از اين ده بيرون خواهد رفت تا اهل ده به او كار فرمايند فعربوه و ضربوا به المثل و قالوا اذا سمعت بسرى القين فانه مصبح يعنى اگر بشنوى از قين كه شب مىرود بتحقيق بدان كه صبح در همان جا خواهد بود يعنى كاذب و دروغگوست . دهدعة ( dahda'at ) م . ع . دهدع بها دهدعة : زجر كرد بكلمهء دهداع . دهدقة ( dahdaqat ) م . ع . دهدق دهدقة و دهداقا و دهداقا . مر . دهداق و دهداق . ده دله ( dah - dele ) ص . پ . بيوفا و هر جائى و بو الهوس و كسى كه هر دم دل به ديگرى دهد . و آنكه هر لحظه به اعتقاد و كيشى باشد . و شجاع و دلير و دلاور . دهدمة ( dahdamat ) م . ع . دهدمه دهدمة : شكست ويرا و ويران ساخت و برانداخت و برگردانيد بعض آن را بر بعضى . دهدموز ( dahdamuz ) ا . ع . بسيار خوار و شكم پرست . دهدن ( dahdan ) ا . ع . مردم و خلايق . دهدن ( dohdonn ) ا . ع . باطل و دروغ و دهدر . دهدوة ( dohdovvat ) و ( dohduh ) ا . ع . دهدوة الجعل : گوى گوه غلطان . و كذا دهدوه الجعل . ده ده ( dah - dah ) ا . پ . طلا و زر خالص تمام عيار بىعيب و ده دهى . دهدهان ( dahdah n ) و ( dohdah n ) ا . ع . صد شتر و زيادتر . دهدهة ( dahdahat ) م . ع . دهده الحجر دهدهة : غلطانيد آن سنگ را . و دهده الشيئ : برگردانيد بعض آن چيز را بر بعضى . دهدهة ( dahdahat ) ا . ع . گلهء از شتران كه صد و يا زيادتر باشد . ده دهى ( dah - dahi ) ا . پ . ده ده و زر خالص تمام عيار بىعيب . دهدية ( dohdiyat ) و ( dohdiyyat ) ا . ع . دهدية الجعل : گوى گوه غلطان . و كذا دهديته . دهر ( dahr ) ا . ع . يكى از اسماء الهى جل شأنه . الحديث : لا تسبوا الدهر فان الله هو الدهر اى جالب الحوادت لانهم كانوا يضيفون النوازل اليه فقيل لهم لا تسبوا فاعل ذلك بكم فان ذلك هو اللّه . و روزگار دراز . و هميشه . و سال و عصر و زمان . و مدت هزار سال و يا صد سال . ج : ادهر و دهور . و سختى زمانه . و همت و ارادت . و غايت و نهايت . و عادت و خو . و غلبه . و اتفاق و حادثه . و دهر داهر : روزگار سخت . و فى اول الدهر : زمانى دراز پيش از اين . و ما ذاك بدهر : اين معمول نيست . و لا آتيه دهر الدهرين يعنى نخواهم آمد او را گاهى . و دهر دهارير : روزگار سخت . و دهر دهير : روزگار سخت . و ما دهرى بكذا : وقتى براى آن ندارم . دهر ( dahr ) م . ع . دهرهم امر دهرا ( از باب فتح ) : فرود آمد بر آنها مكروهى . دهر ( dahr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روزگار و دنيا و عالم سفلى و زمانه . و دهر سفيد دست : روزگار جوان مرد . و دهر كاسه گردان : دنيا و روزگار و عالم سفلى . دهر ( dahar ) ا . ع . روزگار . و سال و زمان و عصر . و زمان دراز . و هميشه . و مدت هزار سال . دهرا ( dahran ) ا . ع . دائما و مستمرا و مداما و پيوسته . دهرجة ( dahrajat ) ا . ع . سير شتاب . دهرس ( dahras ) ا . ع . سختى و بلا . ج : دهارس . و سبكى . و شادمانى . ده رگه ( dah - rage ) ص . پ . مرد بسيار دلير و شجاع . و مردم كار كرده . و صاحب غيرت . و حرامزاده . دهر نكوهى ( dahr - nekuhi ) ا . پ . بدگوئى و شكايت از دنيا و نكوهش بخت . ده روز ( dah - ruz ) م ف . پ . زمان كم و مدت اندك . دهره ( dahre ) ا . پ . حربه‌اى دسته دار مر مردم گيلان و مازندران را كه دسته‌اش از آهن و سرش مانند داس و در غايت تيزى كه بدان درخت نيز اندازند . و داس دروگرى . و سم تراش يعنى آلتى كه نعلبند بدان سم ستور را مىتراشد . و شمشيرى كوچك و دودمه و سر آن مانند سر سنان باريك و تيز . و دهرهء صبح : سفيدهء صبح . دهرى ( dahri ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه عالم را قديم داند و بحشر و نشر و قيامت قائل نباشد . و ملحد و بيدين و كافر .