على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1547
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دوال ( dov l ) ا . پ . تسمهء چرم كه بدان چيزى را بندند . و تسمهء ستبر كه بدان نقاره را نوازند . و تسمهء ركاب . و چرم . و زمرد . و مكر و حيله . و تيغ و شمشير . و شمشير تابدار . و دوال شمشير : بند چرمى شمشير . و دوال نعلين : بند چرمى كفش و هر چيزى كه بدان كفش را بندند . و دوال گشادن : پرواز كردن . دوالب ( dav leb ) ا . ع . چرخابها . دوال باز ( dov l - b z ) ا و ص . پ . مكار و حيلهباز و طرار . و حيله بازى كه داراى دوال و حلقه و قلابى باشد و مردم را فريب داده زر از ايشان برد . دوال پاى ( dov l - p y ) ا . پ . مردم باريك ساق و شل . و نام مردانى بيابانى در هندوستان كه پاهاى باريك و نرم دارند مانند تسمههاى چرمين و خود را شل وانمود مىكنند و مسافرين بدبخت را مجبور مىنمايند كه ايشان را به پشت خود حمل كنند و اسباب هلاكت آن بيچارگان مىشوند چه پاهاى خود را مىپيچند بدور گردن آن مسافرين و اگر موافق ميلشان حركت نكنند آنان را خفه مىنمايند . و نيز دوال پاى : غول . و مهيب . و هر شكل هولناك . و هر خيال وهمناكى . دوالح ( dav leh ) ع . ج . دالح . دوالخ ( dav lex ) ع . ج . دلوخ . دوال خواره ( dov l - x re ) ا . پ . يوغ و جفت گاو . دوالك ( dov lak ) ا . پ . فتراك كوچك . و دوال كوچك . و دوالى كه بدان قمار بازند . و غلام سياه هندى . و داروئى خوشبو كه بتازى شبية العجوز گويند . و نوعى از اشنة . دوالك بازى ( dov lak - b zi ) ا . پ . حيله ورزى و مكر و عيارى و طرارى . دواله ( dov le ) ا . پ . داروى خوشبوئى كه دوالك و شيبة العجوز نيز گويند . دواله ( dov le ) و ( dav le ) ا . پ . تسمهاى كه بدان قمار بازند . دوالى ( dav li ) ا . پ . مكار و شعبده باز و فريب دهنده . و دواله . دوالى ( dav li ) ا . ع . نوعى از انگور سياه . و خرماى فارسى كه آونگان كنند تا براى خوردن لايق گردد . و علتى كه در آن وريد هاى ساق و قدم فراخ گردد . دوالى ( dav liyy ) ا . ع . نوعى از انگور طايف . دواليب ( dav lib ) ع . ج . دولاب . دواليك ( dav layk ) ا . ع . قيل هو مثنى يراد به التكثير و قد تدخله ال فيجعل اسما مع الكاف فيقال الدواليك اى تداولا بعد تداول و قيل دواليك اى مداولة على الامر يعنى داول يا فلان عليه مداولة او معناه دالت لك الدولة كرة بعد كرة . و يقال : فعلنا ذلك دواليك اى كرات بعضها فى اثر بعض . نوبت بنوبت گرفتن و بنوبت بر كارى بودن . و بر سر پاى نشستن . و خويشتن را در چيدن جهة رفتار . و بر سر پاى آمدن كس در رفتار پيش تو . دواليك ( dav lik ) ا . ع . دواليك . مر . دواليك . دوام ( dav m ) م . ع . دام دوما و دواما و ديمومة . مر . دوم . دوام ( dev m ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ثبات و هميشگى و استمرار و بقا و طول و پايدارى . و استحكام . و قائم و دائم . و عمر . و دوام داشتن : ثبات داشتن و استحكام داشتن . و عمر داشتن و باقى و برقرار بودن . و ثابت و پايدار بودن . و دوام كردن : عمر كردن . و ثابت و برقرار بودن . و مستحكم و پايدار بودن و بقا داشتن . و با دوام : با ثبات و مستحكم و برقرار و پايدار . و بىدوام : بىاستحكام و بىثبات و كم عمر . و پر دوام : مستحكم و استوار و سخت . و على - الدوام : هميشه و پيوسته و بطور دائم و على الاتصال و دائما و جاويد . دوام ( dov m ) ا . ع . سرگيجه و گردش سر و دوار . يق : اخذه دوام اى دوار . دوام ( dav mm ) ع . ج . دأماء و داماء . دوام ( dovv m ) ع . ج . دوامة . دوامة ( dovv mat ) ا . ع . باد بر يعنى كره مانندى چوبين كه كودكان بدان بازى مىكنند و آن را چون بر زمين افگنند مىگردد و آواز مىكند . ج : دوام . دوامك ( dav mek ) ع . ج . دامكة . دواميس ( dav mis ) ع . ج . دودمس . دوان ( dav n ) ا و ص . پ . دونده و و بسرعت و چالاكى رونده . و نام دهى در كازرون . دوان ( dov n ) پ . ج . دو . و هر دوان يعنى هر دو تا . دوانى ( dov ni ) ا . پ . يك نوع سكه كه هشت يك اشرفى هندى مىباشد . دوانيدن ( dav nidan ) ف م . پ . دويدن كنانيدن و فرمودن . و بيرون كردن . دوانق ( dav neq ) و دوانيق ( dav niq ) ع . ج . دانق . دوانقى ( dav neqiyy ) ص . ع . منسوب بدوانق . و دويمين خليفهء از عباسيان را كه منصور باشد دوانقى مىگفتند زيرا كه در حساب بيت المال يك دانگ از درم را كه شش يك آن باشد محسوب مىداشت . دواوين ( dav vin ) ع . ج . ديوان . دواهى ( dav hi ) ع . ج . داهية . دوايات ( dav y t ) ع . ج . دواة . دواية ( dov yat ) ا . ع . كبودى دندان .