على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1548

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دواية ( dov yat ) و ( dev yat ) ا . ع . سر شير و جغرات . و سر شوربا و هريسه و مانند آن يعنى پوست تنكى مانند پوست اندرون بيضه كه از سرد شدن شوربا و جز آن به روى آن بسته شود . دوائح ( dav eh ) ع . ج . دائحة . دوائر ( dav er ) ع . ج . دائرة . دواير ( davayer ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دايره‌ها . دوائس ( dav es ) ا . ع . اتتهم الخيل دوائس يعنى يكى بعد ديگرى آمدند آنها را اسبان . دوائم ( dav em ) ع . ج . دائم . دوائى ( dav iyy ) ص . ع . منسوب بدوا . و طبى . دوب ( davb ) م . ع . داب دوبا ( از باب نصر ) : لغة فى داب دابا . مر . داب . دؤب ( doub ) م . ع . داب دابا و دؤبا . مر . داب . دوبارو ( dob ru ) ا . پ . نوعى از بازى . دوباروح ( dovb ruh ) ا . پ . عنب الثعلب . و تاجريزى . و يا كاكنج و عروس پس پرده . دوباره ( do - b re ) و ( du - b re ) م ف و ص . پ . مضاعف و دو چندان و دو مرتبه . و دو دفعه و مكرر . و دوبار تقطير شده . دوباز ( dub z ) ا . پ . نوعى از كبوتر . و بادبادك كودكان . دوبازو ( dub zu ) ا . پ . ابزارى مر دهقانان را . دوباشى ( dovb ci ) ا . پ . به زبان فارسى هندى مترجم و ترزبان و تعبير كننده . دو بال ( dub l ) ا . پ . دوال و تسمه و چرم . و تنگ . و مكر و حيله . و زمرد . و شمشير آبدار . دوبالا ( dub l ) ص . پ . زياد . و زيادتر . و بىنهايت و بىحد . دوبخشه ( dovbaxce ) ا و ص . پ . مضاعف و دو چندان . دوبد ( dubod ) ا . پ . نوعى از پارچه . دوبدو ( do - be - do ) م ف . پ . دو تا دو تا و دو تا با هم بدون سيوم . دوبرا ( duv - bar ) ا . پ . بلغت زند شمشير و تيغ . دو برار ( do - bar r ) م ف . پ . دو مقابل و دو چندان و ضعف و مضاعف . دو برادران ( do - bar dar n ) ا . پ . هفتو رنگ و فرقدان يعنى دو ستارهء روشنى كه بر سينهء دب اصغر است . و يك نوع مرغ شكارى . دو برجى ( do - borji ) ص . پ . كبوترى كه در كبوتر خان مقيم نمىماند . و كنايه از زن زنا كار روسبى پاره و بولهوس . دو بر هم زن ( do - bar - ham - zan ) ص . پ . كسى كه ميانهء دو نفر بواسطهء سخنان تهمت آميز فتنه برميانگيزاند . دوبل ( davbal ) ا . ع . خوك و خوك نر و خوك بچه . ج : دوابل . و خربچه . و خر خطائى خرد اندام . و گرگ سياهى آميخته بسپيدى . و روباه . و لقب اخطل نصرانى شاعر . دوبل ( dubal ) ص . پ . بىوفا و بىحقيقت و خائن . دوبند ( do - band ) ا . پ . حاشيهء دوتائى و جاشيهء جفت . دوبود ( dubud ) ا . پ . دوبد و نوعى از پارچه . دو بيتى ( do - bayti ) ا . پ . رباعى چه باصطلاح عروض دو بيت مربع را گويند و چون مجموع آن بمنزلهء چهار بيت است آن را رباعى نيز دو بيتى گفته‌اند و تصريع بيت اول ضرورت است و اگر مصراع سيوم مقفى باشد آن را مصرع نامند و گرنه خصى . و دو بيتى خواندن : تغنى كردن . دوبينى ( do - bini ) ا . پ . نفاق و ريا كارى و بىحقيقتى . دوپا ( do - p ) ا . پ . كرمكى سرخ كه در درخت بلوط توليد مىگردد و قرمز دانه نيز مىگويند و با آن ابريشم و چيزهاى ديگر رنگ مىكنند و در طب نيز استعمال مىنمايند . مر . قرمز . دو پادشاه قهار ( do - p dec he ) ( qahh r ) پ . ك . شب و روز . دوپاره ( do - p re ) ص . پ . دو نصفه و نيمه شده . دوپايه ( do - p ye ) ا و ص . پ . هر چيز كه داراى دو ساقه باشد . و دو پا . و انسان . دوپته ( dopatte ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - پارچه و يا شالى كه دولا كرده به روى شانه‌ها اندازند . دوپخچه ( dopaxce ) ا . پ . گلوله‌اى از رشته و ريسمان . و نام مرغى . دو پروانه ( do - parv ne ) ا . پ . شب و روز . دو پلكا ( dopalk ) ا . پ . قسمى از كبوتر . و يك نوع سنگى كه از آن انگشترى سازند . دوپود ( dopud ) و دو پوده ( do - pude ) ا و ص . پ . پارچه‌اى كه مخطط بافته شده باشد و يا پارچه‌اى كه داراى خطوطى بود از دو رنگ . دو پوس ( do - pus ) و دو پوست ( do - pust ) ص . پ . دو چيز بهم چسبيده . دو پوسته ( do - puste ) ص . پ . كاغذ