على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1546

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

از درخت طلح و يا درخت يز بيرون آيد . و يق : حاضت السمرة اذا خرج منها ذلك . دوادو ( dav - dav ) ا . پ . دوندگى . و دوندگى دائمى و در مسافت بسيار . و كسى كه خدمت جزئى به او رجوع باشد و هر ساعت او را پى كارى فرستند . و قاصد و پيك . دوار ( dav r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گردش سر و سرگيجه . دوار ( dav r ) و ( dov r ) ا . ع . گردش سر از علتى . و هو حالة يتخيل لصاحبها ان الاشياء تدور عليه و ان بدنه و دماغه يدوران فلا يملك ان يثبت . دوار ( dev r ) م . ع . داور مداورة و دوارا . مر . مداورة . دوار ( davv r ) ا و ص . ع . روزگار و هر چيز گردنده . يق : الدهر دوار به . و نام زندانى در يمامه . دوار ( davv r ) و ( dav r ) ا . ع . نام بتى . دوار ( davv r ) و ( dovv r ) ا . ع . نام كعبه . دوارة ( davv rat ) ا و ص . ع . پرگار . و گو لب پائين . و هالهء ماه . و هر چيز ساكن را دوارة و قوارة گويند و چون حركت كند و دور زند دوارة و قوارة . و دوارة الرأس : پارهء گرد از سر . دوارة ( dovv rat ) ا و ص . ع . ريگ تودهء گرد كه وحوش گرد آن گردند . و دوارة الراس : پارهء گرد از سر . و دوارة البطن : شكنبهء گوسپند . و هر چيز كه حركت كند . و دور زند دوارة و قوارة گويند بر خلاف دوارة و قوارة . دوارج ( dav rej ) ا . ج . دوارج الدابة : پاهاى ستور . دوارس ( dav res ) ع . ج . دارس . دوارى ( dav ri ) ا . پ . زرى رايج كه پنج شيانى ارزش داشته و شيانى زرى بوده از طلاى ده هفت به وزن يك درهم . دوارى ( davv ri ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دايره‌اى . و شكل دوارى : شكل دايره‌اى . دوارى ( davv riyy ) ص . ع . روزگار دور كننده . يق : الدهر دوارى به يعنى روزگار بر آن دور مىزند و همواره داراى بخت و طالع است . دوازدگانه ( dov zdag ne ) ص . پ . منسوب به دوازده . دوازده ( dov zdah ) ص . پ . ده بعلاوهء دو . و دوازده امام : 1 - حضرت امير المؤمنين على . 2 - امام حسن . 3 - امام حسين . 4 - امام زين العابدين . 5 - امام محمد باقر . 6 - امام جعفر صادق . 7 - امام موسى كاظم . 8 - امام رضا . 9 - امام محمد تقى . 10 - امام على النقى . 11 - امام حسن عسكرى . 12 - امام مهدى صلوات اللّه عليهم اجمعين . و دوازده جوسق يعنى دوازده كوشك كه دوازده برج فلكى را گويند . و دوازده رخ : جنگى قديم كه ميان ايرانيان و تورانيان واقع شد و در آن جنگ پيران ويسه با چند برادر وى كشته شد . و دوازده مقام : باصطلاح موسيقى دوازده پردهء سرود : 1 - راست . 2 - صفاهان . 3 - بوسليك . 4 - عشاق . 5 - زير بزرگ . 6 - زير كوچك . 7 - حجاز . 8 - عراق . 9 - زنگله . 10 - حسينى . 11 - رهاوى . 12 - نوا . و بعضى بجاى صفاهان شباب نوشته‌اند . و دوازده ميل . دوازده برج فلكى . دوازدهم ( dov zdahom ) ص . پ . هر چيزى كه در مرتبهء دوازده واقع شده باشد . دوازدهمى ( dov zdahomi ) ا . پ . هر چيزى كه شامل دوازده عدد باشد . دواس ( davv s ) ا . ع . شير بيشه . و مرد دلير و دلاور و شجاع و ماهر . دواساز ( dav - s z ) ا . پ . كسى كه داروها را مىسازد و آنها را با هم تركيب مىكند و بيلوا . دواسازى ( dav - s zi ) ا . پ . صنعت تركيب ادويه . دو اسبه ( do - asbe ) و دو اسپه ( do - aspe ) ا . پ . پيك و قاصد و چپر . و شاگرد چپر . و سپاهى كه داراى دو اسب باشد . و چالاك و ساعى . و تعجيل و شتاب . دواسة ( dov sat ) و ( dav sat ) ا . ع . جماعت مردم . دواسة ( davv sat ) ا . ع . بينى و انف . دواسر ( dov ser ) ا . ع . شتر بزرگ هيكل توانا . و قوى جثه . دو اسطرلاب ( do - ostorl b ) ا . پ . آفتاب و ماه . دو آشيانه ( do - ciy ne ) ا . پ . نوعى از خيمه و چادر . دواعى ( dav 'i ) ا . ع . دواعى الدهر : حوادث زمانه . دواغص ( dav qes ) ع . ج . داغصة . دواف ( dav ff ) ص . ع . دافة . دوافع ( dav fe ' ) ع . ج . دافعة . دواقة ( dav qat ) م . ع . داق دوقا و دواقة و دوقا و دوقه ( از باب نصر ) : گول شد . و داقت المال : لاغر گرديدند شتران . و داق الفصيل من اللبن عن امه : ناگوارد شد بچهء شتر از شير تا آنكه برگشت از مادر . و داق الطعام : چشيد آن طعام را . و ديقت عنمك ( مجهولا ) سرباز زد گوسپند از علف از ناگوارى و بيمار گرديد .