على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1538

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دملج ( domloj ) و ( domloj ) ا . ع . بازوبند . ج . دمالج . دملجة ( damlajat ) ا . ع . هموارى كار و درستى صنعت . دملجة ( damlajat ) م . ع . دملج دملجة و دملاجا . مر . دملاج . دملحة ( damlahat ) م . ع . دملحه دملحة : غلطانيد آن را و گرد كرد . دملحة ( domlohat ) ا . ع . زن فربه پر گوشت . دملص ( domales ) ص . ع . رخشان و براق . دملق ( domaleq ) ا . ع . سنگ تابان گرد . ج : دمالق . دملقة ( damlaqat ) م . ع . دملق الشيئ دملقة : گرد تابان كرد آن چيز را . دملكة ( damlakat ) م . ع . دملك الشيئ دملكة : گرد و تابان كرد آن چيز را . دملوج ( domluj ) ا و ص . ع . بازوبند . و حجر دملوج : سنگ تابان . ج : دماليج . و رخت و متاع . يق : القى دماليجه اى ثقله و متاعه . دملوق ( domluq ) ا . ع . سنگ تابان گرد . و گياهى كوچكتر از عرجون كه در ريگستان و مرغزارها رويد . دملوك ( domluk ) ا . ع . سنگ تابان گرد . دمم ( demam ) ا . ع . سريش . و هر چيزى كه بدان چيز شكسته را بند كنند . و خون . و ج . دمة كه پشكلهاى شتر و گوسپند باشد . دمم ( domam ) ع . ج . دمة . دمماء ( domam ' ) ا . ع . سوراخ كلاكموش . دممة ( domamat ) ا . ع . سوراخ كلاكموش . و خاكى كه كلاكموش از سوراخ خود بيرون آورده در اطراف آن مىگستراند . دمن ( damn ) ا . ع . پوسيدگى و سياهى كه بخرما بن رسد . دمن ( damn ) م . ع . دمن الارض دمنا ( از باب ضرب ) : نيرو داد آن زمين را بسرگين و اصلاح كرد آن را . دمن ( demn ) ا . ع . سرگين تو بر تو نشسته و پشك شتر و گوسپند و جز آن . و ج . دمنة . و هو دمن مال يعنى او نيكو است در سياست شتران . دمن ( daman ) م . ع . دمن دمنا ( از باب سمع ) : كينه‌ور گرديد . دمن ( daman ) ا . پ . دامن و كنار و دامنه . و نام معشوقهء نل و قصهء نل و دمن مشهور است . و نام بندرى در هندوستان . دمن ( deman ) ع . ج . دمنة . دمن ( deman ) پ . كلمهء امر يعنى بده به من . دمنة ( demnat ) ا . ع . آثار مردم و آثار بودن مردم در جائى . و سواد مردم . جاى نزديك خانه . و آثار خانه . و كينه و كينهء ديرينه . و مزبله . ج : دمن . الحديث : اياكم و خضراء الدمن و هى المراة الحسناء فى منبت السوء و قيل الدمنة هى المنزل الذى ينزل فيه اخيار العرب و يحصل فيه بسبب نزولهم تغير فى الارض بسبب الاحداث الواقعة منهم و من مواشيهم فاذا امطرت انبتت نبتا حسنا شديد الخضرة و الطراوة لكنه مرعى و بيل للابل مضربها فشبه النبى صلى اللّه عليه و آله المراة الجميلة اذا كانت من اصل ردئ بنبت هذه الدمنة . و نيز دمنة : نيكو سياست كننده . يقال : هو دمنة مال يعنى او نيكو سياست كنندهء شتران است . دمندان ( damand n ) ا . پ . دوزخ . و آتش . و نام شهرى از كرمان كه در نزديكى آن كوهى است معدن طلا و نقره و توتيا و در آن كوه غارى است كه در اطراف آن نوشادر متكاثف مىگردد . دمنده ( damande ) افا . پ . فرياد كننده جهة كمك و يارى و استعانت جوينده . و صفير زننده . و وزنده . دمنه ( damne ) ا . پ . نام شغالى رفيق كليله كه سعايت شتر پيش شير نموده او را بقتل رسانيد و در كتاب كليله و دمنه كه در امور سياست مدن نوشته حكايت آن مفصل ذكر شده . و نيز دمنه : سوراخى كه براى دم كشى و باد آمدن بتنور گذارند . دمنه ( demne ) ا . پ . روباه . و شغال . و مردم عيار و فتان و محيل . دمنه دانى ( damne - d ni ) ا . پ . لته و كهنهء پيچيده‌اى كه در سوراخ تنور گذارند تا بخار آن بيرون نرود . دمو ( damav ) ا . ع . خون . دم و باد ( dam - o - b d ) ا . پ . تكبر و خودپسندى . دم و پوست ( dam - o - pust ) و دم و دود ( dam - o - dud ) ا . پ . ملزومات زندگانى و آنچه براى ضيافت و مهماندارى لازم است . دموج ( domuj ) م . ع . دمج دموجا ( از باب نصر ) . درآمد در چيزى و استوار شدن در آن . و يقال دمج الشيئ و اندمج و ادمج اذا دخل فى الشيى و استتر . و دمج الارنب : گام كوتاه زد خرگوش و بشتاب دويد . و كذلك البعير و ساير الحيوان . دمور ( damur ) ا . پ . آواز نرم و آهسته . و نام يكى از خويشان افراسياب كه در كشتن سياوش سعى بسيار كرد . دمور ( domur ) م . ع . دمر دمورا و دمارا دمارة ( از باب نصر ) : هلاك گرديد و ناپديد شد جاى و مكان . و دمر