على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1537

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ابروى او باريك باشد . دمع ( dam ' ) ا . ع . اشك چشم از اندوه و يا از شادى . ج : دموع و ادمع . و دمع داود ( بالاضافه ) : نام داروئى . دمع ( dam ' ) و ( dama ' ) م . ع . دمعت العين دمعا ( از باب فتح ) و دمعت دمعا ( از باب سمع ) : اشك باريد چشم . دمع ( domo ' ) ا . ع . نشان و اثرى در مجراى دمعه . دمعان ( dam ' n ) ص . ع . قدح دمعان : كاسهء لبريز . دمعة ( dam'at ) ا . ع . قطرهء سرشك . و علتى كه بدان چشم همواره تر و پر آب باشد . و دمعة العشاق : حب النيل . و دمعة الشجر : لبلاب . و دمعة الكرم : آب تاك كه در ايام بهار چكد . و ذو الدمعة : لقب حسين بن زيد بن على بن حسين على بن ابي طالب رضى اللّه عنهم . دمعة ( dameat ) ص . ع . امراة دمعة : زن زود سرشك . دمعق ( dem'aq ) ا . ع . ابريشم سفيد . دمعه ( dam'e ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اشك و سرشك . دمغ ( damq ) م . ع . دمغه دمغا ( از باب فتح و نصر ) : شكست سر او را چنان كه بدماغ رسيد . و دمغ فلانا : زد بر دماغ فلان . و دمغته الشمس : درد رسانيد آفتاب بدماغ او . و دمغهم بمطفئة الرضف يعنى ذبح كرد جهة مهمانى آنها گوسپند لاغر و يا گوسپند فربه را . دمغ ( damaq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سرشكسته . و خجل و شرمسار . و دمغ شدن : خجل و شرمسار گشتن . دم غازه ( dom - q ze ) ا . پ . بيع دم . و استخوان ميان دم و دمغزه . دمغزه ( dom - qaze ) ا . پ . بيخ دم و سرين . دمق ( damq ) م . ع . دمق دمقا ( از باب نصر ) : دزدى كرد . و دمق فاه دمقا : شكست دندان آن را . و دمق دمقا و دموقا . مر . دموق . دمق ( damq ) ا . ع . دزدى و سرقت . دمق ( damaq ) ا . ع . - مأخوذ از دمهء فارسى - باد و برف . دمقاس ( demq s ) و دمقاص ( demq s ) ا . ع . ابريشم و يا ريسمان پيله كه ابريشم ردى باشد . و يا ديبا و يا كتان . دمقة ( damaqat ) ا . ع . دمقة الحداد : دمهء آهنگران . دمقس ( demaqs ) و دمقص ( demaqs ) ا . ع . دمقاس . دمك ( damk ) م . ع . دمك الشيئ دمكا ( از باب نصر ) : سائيد آن را مانند آرد . و دمكه : استوار كرد آن را . و دمكت الشمس فى الجو : بلند برآمد آفتاب . و دمك الرشاء : تاب داد ريسمان دول را . و دمك الفحل الناقة : برجست فحل بر ناقه . و دمكت الارنب دمكا و دموكا : شتاب دويد خرگوش . و دمك الشيئ : نرم و تابان گرديد آن چيز . دمك ( domok ) ع . ج . دموك . دم كرده ( dam - karde ) ص . پ . منتفخ و باد كرده . و هر چيزى كه بحرارت پست‌تر از جوش طبخ شده باشد . دم كش ( dam - kac ) ا . پ . آنكه همراهى مىكند با آهنگ ديگرى . و نوازنده و سازنده و مغنى و آواز خوان . دم كشى ( dam - kaci ) ا . پ . نسيم . و خاده و چوبى كه بدان كشتى رانند . دمكمك ( damakmak ) ص . ع . سخت و توانا . و رحى دمكمك : آسياى نيك آرد كننده . دم گاوه ( dom - g ve ) ا . پ . گاو دم و تازيانه . و نفير . دمگاه ( dam - g h ) ا . پ . كورهء زرگرى و آهنگرى و مسگرى . و گلخن حمام . دم گرفته ( dam - gerefte ) ص . پ . بدبوى و متعفن و گنديده . و تف گرفته . دمگه ( dam - gah ) ا . پ . دمگاه . دمگير ( dam - gir ) ا و ص . پ . خفه كننده و خاموش كننده و نفس گير . دمل ( daml ) م . ع . دمل الارض دملا و دملانا ( از باب نصر ) : اصلاح كرد آن زمين را و يا نيرو داد آن را بسرگين . و دمل بينهم : اصلاح نمود ميان آنها . و دمله الدواء : به كرد آن دارو دمل را و فايده بخشيد . و نيز دمل : نرمى كردن . و دمل الجرح دملا : ( از باب سمع ) : به شد ريش و نيكو گرديد . و منه قولهم : دمل جرحه على بغى و لا يدرى اى اختتم على فساد و لم يعلم . دمل ( daml ) ا . ع . رفق و نرمى . دمل ( domal ) ا . ع . ريش . ج . دملان . دمل ( dommal ) ا . ع . نوعى از ريش و يا عام است . ج : دماميل . مر دنبل . دم لابه ( dom - l be ) ا . پ . سگ . دملاج ( deml j ) ا . ع . هموارى كار و درستى صنعت . دملاج ( deml j ) م . ع . دملج الشيئ دملجة و دملاجا : راست و درست كرد آن چيز را و نيكو ساخت . دملان ( deml n ) ع . ج . دمل . دملان ( deml n ) م . ع . دمل دملا و دملانا . مر . دمل .