على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

839

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تذاؤل ( taz ol ) م . ع . خرد و حقير نمودن . تذاؤن ( taz on ) م . ع . گياه ذؤنون چيدن يق خرجوا يتذاءنون : بيرون شدند براى چيدن ذؤنون . تذايل ( taz yol ) م . ع . تذايلت حاله : فروتر گرديد حال او . تذبذب ( tazabzob ) م . ع . جنبيدن و متحرك شدن و متردد بودن ميان دو كار . تذبل ( tazabbol ) م . ع . تذبلت المراة : خراميد آن زن و برفتار مردان رفت در حالى كه باريك اندام بود . تذبيب ( tazbib ) م . ع . ذببت شفته تذبيبا : خشك شد لب او از تشنگى و يا عام است و ذببنا ليلتنا : رنج كشيديم و مانده شديم امشب و نرسيديم بر آب مگر بعد از قطع يك شب مسافت راه . و ذبب عنه : بسيار دفع كرد ( شدد للمبالغة ) . تذبيح ( tazbih ) م . ع . گستردن پشت و پست نمودن سر . تذبير ( tazbir ) م . ع . نبشتن . تذحلم ( tazahlom ) م . ع . فراهم آمدن يق ذحلمه فتذحلم : فراهم آورد آن را پس فراهم آمد . تذراف ( tazr f ) م . ع . ذرف دمعه تذريفا و تذرافا و تذرفة . مر . تذرفة . تذراف ( tazr f ) م . ع . ذرف الدمع ذرفا و ذرفانا و ذروفا و ذريفا و تذرافا ( از باب ضرب ) : روان گرديد اشك . و ذرفت عينه : روان شد سرشك چشم او . و ذرفت العين دمعها : روان كرد چشم اشك خود را . تذرج ( tazarj ) ا . پ . تذرو و قرقاول . تذرع ( tazarro ' ) م . ع . پاره‌پاره شدن چيزى بر قدر ذراع در طول و اندازه كردن چيزى را به قدر ذراع . و تذرع فى الكلام : پر گفت و زياده كرد . و تذرع بذريعة : توسل گرفت و ذريعه ساخت چيزى را . و تذرع الابل الكرع : تا ذراع در آمدند شتران در آبشخور . و تذرعت المراة : شكافت زن برگ درخت خرما را تا از آن بوريا بافد . تذرفة ( tazrefat ) م . ع . ذرف دمعه تذريفا و تذرافا و تذرفة : ريخت اشك را . و ذرف على المأة : فزون آمد بر صد . و منه قول امير المؤمنين عليه السلام ها انا الان قد ذرفت على الخمسين اى زدت عليها . و ذرف فلانا الموت : مشرف گردانيد فلان را بر مرگ . تذرق ( tazarroq ) م . ع . تذرقت بالذرق : سرمه در كشيدم با اسسپت . تذرو ( tazarv ) ا . پ . مرغ صحرائى شبيه بخروس نيك خوش‌روى و خوش‌رفتار كه تدوو قرقاول و جور بور و چور پور و چور نيز گويند . و تذرو زرنيخ : انگشت و زغال افروخته . و تذرو زرين پر : آفتاب و آتش . تذروة ( tazrevat ) م . ع . ذرت الريح التراب تذروة و تذرية : برداشت باد خاك را و پرانيد و برد . و ذروته انا اى طيرته و اذهبته . تذروى ( tazarvi ) ص . م . ف . پ . منسوب به تذرو . و تذروى كردن : برفتار خوش تذرو خراميدن . تذرى ( tazarri ) م . ع . تذريت الذروة : در آمدم بر بالاى ذروة . و تذرت الحنطة : از كاه جدا و پاك گرديد گندم . و نيز تذرى : زن از برتران قبيله خواستن . تذريب ( tazrib ) م . ع . برداشتن زن بچه را تا قضاى حاجت كند . و زهر دادن شمشير و جز آن را . و ذرب السنان : تيز كرد سنان را . تذرية ( tazreyat ) م . ع . ذرت الريح التراب تذروة و تذرية : برداشت باد خاك را و پرانيد و برد . و ذريته تذرية : ستودم او را . و ذريت تراب المعدن : باد دادم خاك كان را بطلب زر . و نيز تذرية : بر باد كردن خرمن . و ستودن حسب خود را . و فريز كردن گوسپند و مانند آن و ماندن پاره‌اى از پشم بر گوسپند جهت نشان . تذريح ( tazrih ) م . ع . زعفران در آب تر كردن . و گل‌آلود كردن مطهرهء چرمين نور اتابوى خوش گيرد . و ذرح الطعام : ذراح انداخت در طعام . تذريع ( tazri ' ) م . ع . ذرعه : به ذراع خفه كرد او را از پس وى . و ذرع بكذا : اقرار نمود به آن چيز . و ذرع لى شيئا من خبره : خبر داد مرا به آن . و ذرع لبعيره : بست ذراع شتر خود را برسن زائد از مهار . و ذرع فى السباحة : فراخ كرد بازو را در شناورى . و ذرع فى السقى : مدد خواست به دو دست خود و جنبانيد هر دو دست را در آب كشيدن . و ذرع البشير : بدست اشارت كرد مژده‌آور . و ذرع فى المشى : دست‌اندازان رفت تذريف ( tazrif ) م . ع . مر . تذرفة . تذعب ( taza'ob ) م . ع . تذعبته الجن : ترسانيد او را پرى . تذعذع ( taza'zo ' ) م . ع . تذعذع المال و غيره : پراكند و جدا گرديد مال و جز آن . تذعر ( taza'or ) م . ع . ترسيدن . تذعلب ( taza'lob ) م . ع . پنهان رفتن و بر پهلو خفتن . و جامهء سبك پوشيدن .