على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

840

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تذفيف ( tazfif ) م . ع . كشتن خسته را . و ذفف جهاز راحلتك ( بصيغهء امر ) : سبك گردان رخت و بار اشتر خود را . تذقح ( tazaqqoh ) م . ع . تذقح له : متهم كرد او را به گناهى كه مرتكب نشده بود . تذقط ( tazaqqot ) م . ع . گرفتن چيزى را اندك‌اندك . تذقين ( tazqin ) م . ع . ذقن على يده او على عصاه : نهاد زنخ خود را بر دست يا عصاى خود . تذكار ( tazk r ) م . ع . ذكر ذكرا و تذكارا . مر . ذكر . تذكار ( tezk r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يادآورى . و تذكار خاطر : يادآورى . و تذكار كردن : يادآورى كردن . تذكر ( tazakkor ) م . ع . ياد كردن و به ياد آمدن . و پند گرفتن . و مذكر شدن شدن كلمه‌اى كه مؤنث بود . تذكره ( tazkerat ) م . ع . ذكر تذكيرا و تذكرة . مر . تذكير . تذكرة ( tazkerat ) ا . ع . يادگار . و آنچه بدان حاجت به ياد آيد و ياد كرده شود حاجت . تذكره ( tazkere ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يادگار و يادداشت . و اندامه و چك مسافر . و كتابى كه در آن احوال شعرا نوشته شده باشد . تذكيه ( tazkeyat ) م . ع . گلو بريدن گوسپند و جر آن . و ذكى النار : بر افروخت آتش را . و ذكى الرجل : كلانسال گرديد مرد . تذكير ( tazkir ) م . ع . ذكرته اياه و به تذكيرا و تذكرة : به ياد آوردم او را از آن . و نيز تذكير : پند كردن و نصيحت دادن . و پولاد نهادن بر سر تير و جز آن . و به نرى منسوب كردن - خلاف تأنيث . تذلذل ( tazalzol ) م . ع . مضطرب شدن و فرو هشته گرديدن . و فروتنى نمودن . و زارى كردن . تذلل ( tazallol ) ا . ع . فروتنى و خضوع . و اطاعت و فرمانبردارى . تذلل ( tazallol ) م . ع . فروتنى نمودن و خود را خوار داشتن . و عجز و درخواست كردن . تذلى ( tazalli ) م . ع . تذلى تذليا : فروتنى نمود . تذليق ( tazliq ) م . ع . ذلق السكين : تيز كرد كارد را . و ذلق الفرس : لاغر گردانيد اسب را . و ذلق الضب : آب ريخت در سوراخ سوسمار تا بيرون آيد . تذليل ( tazlil ) م . ع . ذلّله : خوار پنداشت او را و خوار يافت او را و نرم گردانيد او را . و ذلل الكرم ( مجهولا ) : آويخته و قريب و يا برابر و هموار شد خوشه‌هاى انگور . و ذلل النخل ( مجهولا ) : نهاده شد خوشهء خرما بن بر شاخ بىبرگ آن تا بردارد آن را . تذليل ( tazlil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ذلت و خوارى . و تذليل كردن : مغلوب كردن . و حقير و خوار كردن . تذمر ( tazammor ) م . ع . نكوهش كردن نفس خود را بر غضب و يا بر چيزى كه فوت كرده باشد . و تذمر عليه : ديگرگون و ناآشنا گرديد . و خشم گرفت و ترسانيد و وعدهء بد كرد يق اقبل فلان يتذمر على فلان اى تنكر له و اوعده . تذمم ( tazammom ) م . ع . عيب كردن و ننگ داشتن يق لو لم اترك الكذب تاثما لتركته تذمما . تذمير ( tazmir ) م . ع . اندازه كردن كار . و دست در فرج شتر آبستن كردن تا بدانند كه بچهء آن نر است يا ماده . تذميل ( tazmil ) م . ع . برانگيختن بر رفتار نرم يق ذملته تذميلا . تذنب ( tazannob ) م . ع . تذنب الطريق : گرفت راه را . و تذنب المعتم : دنباله گذاشت عمامهء خود را . تذنوب ( taznub ) و ( toznub ) ا . ع . غورهء خرماى نيم‌رس كه از دنباله رسيدن آغاز كرده باشد . تذنوبة ( taznubat ) ا . ع . واحد تذنوب . تذنيب ( taznib ) م . ع . ذنب العمامة : دنباله‌دار كرد عمامه را . و ذنبت البسرة : رطب شدن گرفت غورهء خرما . تذنين ( taznin ) م . ع . ذنين بر آوردن بينى يعنى آب روان شدن از بينى و يا تنگ شدن آن . تذو ( tazav ) ا . پ . ابن وردان كه جانوريست سرخ رنگ و پردار و بيشتر در گرمابه‌ها مىباشد . تذؤب ( taza'ob ) م . ع . همچو گرگ شدن در خبث و دها . و تذأب الرجل للناقة : همچو گرگ ساخت آن مرد خود را به لباس و پوشيده شده ترسانيد ناقه را تا بر بچه غير مهربان گردد . و تذأبت الريح : نرم و مختلف وزيد باد . و تذأب الشيئ : بنوبت گرفت آن چيز را . تذور ( tazvar ) ا . پ . تذرو و قرقاول . تذوق ( tazavvoq ) م . ع . پاره‌پاره چشيدن چيزى را . تذؤن ( taza'on ) م . ع . گياه ذؤنون چيدن . تذون ( tazavvon ) ا . ع . توانگرى و نعمت .