على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1527
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دلچور ( delcur ) ص . پ . غافل و بىخبر . و ترسان و جبان و هراسان . دلح ( dalh ) م . ع . دلح الرجل دلحا ( از باب فتح ) : رفت آن مرد با گامهاى كوتاه در حالتى كه بار گران بر پشت او بود . دلح ( doloh ) ع . ج . دلوح . دلح ( dollah ) ع . ج . دالح . دلخ ( dalax ) ا . ع . فربهى . دلخ ( dalax ) م . ع . دلخ دلخا ( از باب سمع ) : فربه گرديد . دلخ ( dalex ) ص . ع . فربه . دلخ ( dollax ) ع . ج . دلوخ . دلخة ( dolaxat ) ص . ع . امراة دلخة : زن كلان سرين . دلخراش ( del - xar c ) ص . پ . مخوف و موحش و هولناك . و خراشندهء دل . دلخسته ( del - xaste ) ص . پ . مغموم و مهموم . و بيمار و رنجور . و رنجور از عشق . دلخم ( dellaxm ) ا . ع . شتر دفزك كلان جثه . و بيمارى سخت . و خواب سبك و طولانى . و گران از هر چيز . دلخواسته ( del - x ste ) ا . پ . ميل و دلخواه . و معشوق . دلخواه ( del - x h ) ا . پ . آرزو و هر آنچه بر مراد و خواهش دل باشد و هر چيزى كه محبوب بود . و شرط و گرو . دلخور ( del - xor ) ص . پ . ملول و مغموم و محزون و رنجيده . دلخوش ( del - xoc ) ص . پ . خشنود و راضى و مسرور و شادمان و خرم . و دلخوش كردن : تسلى دادن و شادمان ساختن . دلخوشى ( del - xoci ) ا . پ . خشنودى و سرور و شادمانى و شعف و شادى و مسرت و انبساط و فرح . و دلخوشى دادن : تسلى دادن و مسرور كردن . دلخون ( del - xun ) ص . پ . مشتاق و آرزومند و مهجور . دلداده ( del - d de ) ا و ص . پ . عاشق و مايل و راغب . دلدار ( del - d r ) ا . پ . معشوق و محبوب . و دلدار پرى رخسار : معشوقهاى كه رخسار آن در لطافت مانند فرشته مىباشد . دلدارى ( del - d ri ) ا . پ . تسلى و خاطر جمعى و دلنوازى . دلدال ( dald l ) ا و ص . ع . اضطراب . و حركت سر و اعضا در رفتار . و قوم دلدال اى تدلدلوا بين امرين قلم تستقيموا ، گروهى كه در ميان دو كار مضطرب و پريشان باشند و استقامت نورزند . دلدال ( deld l ) م . ع . دلدل دلدلة و دلدالا : مضطرب گرديد و جنبانيد سر و اعضا را در رفتار . دل دزد ( del - dozd ) ص . پ . آنكه دلها را مىربايد . دلدع ( doldo ' ) ا . ع . گياهى است برگش شبيه ببرگ سيب و در سم مار استعمال كنند . دلدل ( doldol ) ا . ع . خارپشت و خار پشت بزرگ . و يا جانورى مانند آن . و امر عظيم . ج : دلادل و دلاديل . و استر حضرت ابو الحسن عليه السلام كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله به آن بخشيده بود . دلدل ( doldol ) ص . ع . قوم دلدل اى تدلدلوا بين امرين فلم تستقيموا . دلدل ( del - del ) ا . پ . نالهء دردناك و آه . و هستهء ميوجات مانند هلو و زردآلو . و دلدل كنان : آه زنان . و ترديد كنان . و متردد در كارها . دلدلة ( daldalat ) م . ع . دلدل فى الارض دلدلة : رفت . و دلدل دلدلة و دلدالا : مضطرب گرديد . و جنبانيد سر و اعضا را در رفتار . دلدوز ( del - duz ) ص . پ . دلخراش و خراشندهء دل . دلدول ( doldul ) ا . ع . خارپشت بزرگ . دلده ( del - deh ) ص . پ . مشغول . و مستعد . دلدهى ( del - dehi ) ا . پ . اشتغال . و استعداد . دلربا ( del - rob ) و دلرباى ( del - rob y ) ا . پ . معشوق و محبوب و مطلوب و ربايندهء دل . دلربائى ( del - rob i ) ا . پ . ظرافت و نيكوئى و ربايندگى دل . دلرفته ( del - rafte ) ص . پ . بيجان و بيدل و ضعيف القلب . دلريش ( del - ric ) ص . پ . عاشق . و دلخسته و رنجور . دلريشى ( del - rici ) ا . پ . رنجورى و درماندگى . دل زداى ( del - zed y ) ص . پ . مقبول و پسنديده و مرغوب . دل زنده ( del - zende ) ص . پ . بيدار و هوشيار . دلس ( dalas ) ا . ع . تاريكى . و تاريكى در تاريكى . و گياهى كه در آخر گرما برگ آرد . و باقيماندهء روئيدگى . ج : ادلاس . و ما لى دلس يعنى نيست مرا مكر و فريب . دلس ( dolas ) ع . ع . دلسة . دلساز ( del - s z ) ص . پ . خاطر نواز و دلنواز . دلسازى ( del - s zi ) ا . پ . حميت و غيرت . و شوق . دلسة ( dolsat ) ا . ع . تاريكى . ج : دلس و دلاس . دلستان ( del - set n ) ا . پ . معشوق و مطلوب و ربايندهء دل .