على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1523

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دكاء ( dakk ' ) ا . ع . پشتهء زمين از خاك نرم . و زمين هموار . ج : دكاوات . دكاء ( dakk ' ) ص . ع . ناقة دكاء : ماده شتر بىكوهان و يا پست كوهان . ج : دك . دكادك ( dak dek ) و دكاديك ( dak dik ) ع . ج . دكدك و دكدك و دكداك . دكاس ( dok s ) ا . ع . خواب كه غلبه كند بر كسى . دكاع ( dok ' ) ا . ع . بيمارى سينهء اسب و شتر . دكاع ( dok ' ) م . ع . دكع دكاعا ( مجهولا ) : مبتلا گرديد ببيمارى دكاع . دكاك ( dek k ) ع . ج . دك . دكاكين ( dak kin ) ع . ج . دكان . دكالى ( dak l ) و ( dok l ) ا . ع . نام شيطان . دكان ( dok n ) ا . پ . جائى كه در آنجا بساط گسترده بمعرض بيع و شرا درمىآورند . و حجرهء تجارت و داد و ستد و حانوت . و كارخانه . و برآمدگيهاى نرم و غارچى شكل به روى درختان . و هيمه و آنچه بدان آتش افروزند . دكان ( dokk n ) ا . ع . دكان و حجرهء داد و ستد . ج : دكاكين . و نيمكت . و كرسى و تخته‌اى كه روى آن مىنشينند . دكان آراى ( dok n - r y ) ص . پ . آرايش كنندهء دكان . و دكاندارى كه از متاع و كالاى خود تحسين و تعريف مىكند . دكان آرائى ( dok n - r i ) ا . پ . آرايش كردن دكان و تحسين و تعريف دكان دار از متاع و كالاى خود . دكانچه ( dok n - ce ) ا . پ . مصغر دكان يعنى دكان كوچك . و تخته‌ها و كرسى كه در جلو دكان جهة عرضهء متاع و كالا قرار مىدهند . و سكوى جلو دكان . دكاندار ( dok n - d r ) ا . پ . دارندهء دكان و صاحب دكان . و كاسب چرب زبان كه از كالا و متاع تحسين مىكند . دكاندارى ( dok n - d ri ) ا . پ . كسب . و چرب زبانى . و تعريف و تحسين . دكاوات ( dakk v t ) ع . ج . دكاء . دكة ( dekat ) ا . ع . چربش گرفتگى . و چرب و چربى دار . دكة ( dakkat ) ا . ع . ريگستان هموار . و دكانچهء برابر و هموار كه به روى نشينند . و سكو . ج : دكك . دكچى ( dokci ) و ( dokoci ) ا . پ . فرموك و ريسمان رشته شده كه مانند تخم مرغ بر دوك پيچيده شده باشد . دكداك ( dakd k ) ا . ع . ريگ انباشته و برابر شده . و ريگ چسفيدهء بر هم نشسته . الحديث : انه عليه السلام سئل عن جرير بن عبد اللّه عن منزله ، فقال : سهل و دكداك و سلم و اراك . و زمين درشت . ج : دكاديك . دكدك ( dakdak ) و ( dekdak ) ا . ع . دكداك . مر . دكداك . ج : دكادك . دكر ( dekr ) ا . ع . بازى مر سياهان و زنگيان را . دك زده ( dak - zade ) ا و ص . پ . چار ضرب زده يعنى كسى كه ريش و بروت و مژه و ابروها را تراشيده باشد . دكس ( daks ) م . ع . دكسه دكسا ( از باب نصر ) : خاك پاشيد بر روى آن . دكس ( dakas ) م . ع . دكس الشيئ دكسا ( از باب سمع ) : نشست بعض آن چيز بر بعضى . دكك ( dakak ) ا . ع . بىكوهان بودن شتر . دكك ( dekak ) ع . ج . دكة . دككة ( dekakat ) ع . ج . دك . دكل ( dakl ) م . ع . دكل الطين دكلا ( از باب نصر و ضرب ) : فراهم آورد گل را بدست تا بيندايد . و دكل الشيى : پا سپر كرد آن چيز را . دكل ( dakal ) ا و ص . پ . امردى كه هنوز ريش وى تمام برنيامده باشد و دست و پاى بزرگ و گنده داشته باشد . دكلان ( dokl n ) ا . پ . چوبى مدور و گرد كه سيخ چوبى از ميان آن گذرانيده و بدان پشم و ابريشم تابند . دكلة ( daklat ) ا . ع . دكلة من صليان : بقيهء از صليان كه گياهى است دشتى يا پاره‌اى از آن . دكلة ( dakalat ) ا . ع . گل سياه و لاى تنك . و گروهى كه جهت عزت خود بسلطان گردن ننهند . دكم ( dakm ) م . ع . دكم فى صدره دكما ( از باب نصر ) : دست بر سينهء او زده راند او را و سپوخت . و دكم الشيئ : كوفت بعض آن چيز را بر بعض . دكن ( dakn ) م . ع . دكن المتاع دكنا ( از باب نصر ) : بر هم نهاد آن متاع را . دكن ( dakan ) م . ع . دكن الثوب دكنا ( از باب سمع ) : مايل بسياهى شد آن جامه . و دكن الفرس : اغبر و سرخ مايل بسياهى گرديد آن اسب . دكن ( dakan ) ا . پ . قلهء كوه . و نام ولايتى از هندوستان كه دكهن نيز گويند . دكناء ( dakn ' ) ص . ع . مؤنث ادكن يعنى مايل بسياهى . و ثريدة دكناء : اشكنهء بسيار توابل . دكنة ( doknat ) ا . ع . غبرة . و سرخ مايل بسياهى . دكنيا ( dakni ) ا . پ . بلغت زند نخل و خرما بن . دكنيان ( dakaniy n ) ا . پ . اهالى دكن .