على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1515

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و لاى و دردى هر چيز . و خس و خاشاك . و دغا نمودن : فريفتن و غدر نمودن و فريب دادن . دغاباز ( daq - b z ) ا و ص . پ . مكار و حيله باز و غدار و عيار و خائن و حرامزاده و فريبنده و فريب دهنده . دغابازى ( daq - b zi ) ا . پ . فريب و تزوير و غدر و حيله و مكر . دغاپيشه ( daq - pice ) ا و ص . پ . عيار و مكار و حيله‌باز . دغارة ( daqarat ) ا . ع . ربوده گرفتن چيزى را و ربودگى . دغال ( deq l ) ع . ج . دغل . دغام ( doq m ) ا . ع . بيمارى كه در حلقوم عارض شود . دغامر ( daq mer ) ا . ع . مردم زيرك تيز فهم و بىباك و دلير . دغاول ( daq vel ) ا . ع . سختيها و بلاها ( لا واحد له ) . دغبجة ( daqbajat ) م . ع . دغبج المال : بر آب خور آورد شتران را هر روز . و هم يدغبجون انفسهم يعنى در ناز و نعمت‌اند . دغة ( doqat ) ا . ع . نام زنى گول و احمق و هى مثل فى الحمق . يق : احمق من دعة . دغت ( daqt ) م . ع . دغته دغتا ( از باب فتح ) : خفه كرد او را تا كشته گرديد . دغثر ( daqsar ) ا . ع . گول و احمق . دغد ( doqd ) ا . پ . عروس و بيوگ . دغدار ( daq - d r ) ا و ص . پ . داغدار . و عيبناك و معيوب . و بنده . دغدار ( doqd r ) ا . پ . باز شكارى . دغدغة ( daqdaqat ) ا . ع . سستى كلام . و فسوس . و خارش درون گلو و بغل و خارش در فرج زن و نره وقت انزال . و جاى باريك از كف پا و قد لا يكون لبعض الانسان . و پنهان كردن چيزى . و جستن بند سر مشك را جهة كشادن . و نرم ماليدن چيزى را . دغدغة ( daqdaqat ) م . ع . دغدغه بكلمة دغدغة : طعن كرد به روى . دغدغك ( daqdaqak ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دغدغه . دغدغه ( daqdaqe ) و ( doqdaqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترس و تشويش خاطر . و ميل به چيزى . دغدغه ( deqdeqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جنبش انگشتان در زير بغل و پهلوى كسى تا بخنده افتد . و خاراندن كف پا . دغدو ( doqdu ) ا . پ . نام مرغى كه وزن آن قريب شش هفت من بوده و اكنون وجود ندارد . دغدو ( doqdu ) و دغدويه ( doqduve ) ا . پ . نام مادر شت زردشت پيغمبر . دغر ( daqr ) م . ع . دغره دغرا ( از باب فتح ) : فشرد او را تا آنكه مرد . و دغر عليهم : درآمد بر آنها . و نيز دغر : راندن . و سپوختن در حلق . و برداشتن زن كام كودك را بانگشت . الحديث : علام تعذبن اولاد كن بالدغر . و درآميختن . و ناگوارد شدن غذاى كودك . و سير نادادن شير كودك را . دغر ( daqar ) ا . ع . بدخوئى . و بسودن سنگ حجر الاسود را بلب و يا بدست . و روارو درآمدن در حرب جاى . و ناگهان درآمدن بدون توقف و درنگ ( و الفعل من سمع ) . دغر ( daqer ) ص . ع . آنكه ناگهان درآيد و بدون درنگ زود برگردد . دغرا ( daqran ) و دغراء ( daqr ' ) ا . ع . مر . دغرى و دغرى . دغرة ( daqrat ) ا . ع . ربوده گرفتن چيزى را و ربودگى . دغرة ( daqerat ) ص . ع . مؤنث دغر . دغرور ( doqrur ) ا . ع . آنكه مردمان را بسيار بفحش كنايه كند و ببدى پيش آيد . دغرى ( daqr ) ا . ع . ناگهان درآمدن و بدون درنگ و توقف زود برگشتن . دغرى ( daqr ) و ( daqar ) ا . ع . حملهء بر دشمن بدون رعايت ترتيب نظامى . يق : دغرى يعنى درآئيد بر دشمن و حمله كنيد . و كذلك دغرى و دغراء . و نيز مىگويند دغرى لا صفى و دعرا لا صفا اى ادغروا عليهم و لا تصافوهم . دغسر ( daqsar ) ا و ص . پ . اصلع و كسى كه سرش كچل و بىموى باشد . دغش ( daqc ) م . ع . دغش عليهم دغشا ( از باب فتح ) : بناگاه درآمد بر ايشان . و دغش فى الظلام : در تاريكى درآمد . دغش ( daqac ) ا . ع . تاريكى و ظلمت . دغص ( daqas ) م . ع . دغصت الابل دغصا ( از باب سمع ) : بسيار خوردند شتران گياه صليان را پس گلو گرفته شدند از پيچيده شدن آن گياه در اطراف حلقوم آنها . و نيز دغص : پر خشم شدن . و امتلا آوردن شتر چنان كه نشخوار نزند . دغصان ( daqs n ) ا . ع . خشمناك و غضبان . دغف ( daqf ) م . ع . گرفتن بسيار ( و الفعل من فتح ) . دغفاء ( daqf ' ) ا . ع . اين لفظ را در تحميق كسى استعمال كنند و گويند يا ابا