على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1516

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دغفاء ولدها فقارا اى شيئا لا راس له و لا ذنب و المعنى كلفها ما لا تطيق و لا يكون . دغفر ( daqfar ) ا . ع . شير بيشهء ستبر و بزرگ . دغفصة ( daqfasat ) ا . ع . فربهى و افزونى گوشت . دغفق ( daqfaq ) ص . ع . عيش دغفق : زندگانى فراخ . و عام دغفق : سال ارزانى و فراخى . دغفقة ( daqfaqat ) م . ع . دغفق الماء : بسيار ريخت آب را . و دغفق المطر : سخت باريد در ابتداى باريدن . دغفل ( daqfal ) ا . ع . بچهء فيل . و بچهء گرگ . و دغفل بن حنظلة از بنى شيبان بيان كنندهء انساب بود . دغفل ( daqfal ) ص . ع . عام دغفل : سال با خصب و فراخى . و عيش دغفل : زندگانى فراخ با ارزانى . دغل ( daql ) م . ع . دغل فيه دغلا ( از باب فتح ) : دودل درآمد در آن . دغل ( daqal ) ا . ع . قمار . و تباهى . و درخت انبوه درهم پيچيده . و بسيارى گياه و درهم آميختگى آن . و جاى خوف هلاك . ج : ادغال و دغال . دغل ( daqal ) ا . پ . مكر و حيله و دغا . و مردم ناراست . و عيب و فساد . و كسى كه ناراستى كند و تزوير نمايد . و سيم ناسره . و زر قلب . و خس و خاشاك كه در حمامها سوزند . و دردى و لاى هر چيز خواه از شراب باشد و يا جز آن . و جيب بر . و كودن . و تنبل . و دروغ . و دغل خاكدان : قالب آدمى . و دنيا و عالم سفلى . و خانه دغل : كسى كه رسوا نمايد خانهء خود را . دغل ( daqel ) ص . ع . مكان دغل : جاى درخت‌ناك . و جاى نهان و مخوف . دغلباز ( daqal - b z ) ص . پ . حيله باز و مكار و دغاباز . دغل دارى ( daqal - d ri ) ا . پ . عيبجوئى و عيب گوئى . و نفاق . دغل دوست ( daqal - dust ) ص . پ . آنكه بدروغ ادعاى دوستى كند . دغل زن ( daqal - zan ) ا . پ . فاسق و زناكار . و سكهء قلب زن . و شرور و خائن و حرامزاده . دغلى ( daqali ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - خائن و غدار . دغلى ( daqali ) ا . پ . تزوير و خيانت و فساد و ناراستى و عيارى و حرامزادگى . و دغلى نمودن : فريفتن و فريب دادن . دغم ( daqm ) م . ع . دغمهم الحر و البرد دغما ( از باب فتح و سمع ) : فرا گرفت آنها را گرما و سرما . و دغم انفه : ( از باب فتح ) : شكست بينى او را و فرو برد بسوى باطن . و دغم الاناء : پوشيد آوند را . دغم ( doqm ) ا . ع . سپيد چرده . دغم ( doqm ) ص . ع . ج . ادغم و دغماء . دغم ( daqam ) ا . ع . رنگى در اسب كه ديزه گويند يعنى سياهى روى و تپفوزهاى آن شديدتر از ساير بدن وى مىباشد . دغما ( daqman ) ا . ع . يق : رغما دغما شنغما از اتباع است . دغماء ( daqm ' ) ص . ع . مؤنث ادغم يعنى ماده اسب ديزه . و شاة دغماء : گوسپندى كه هر دو گوش و زير كام وى سياه باشد . ج : دغم . دغمان ( doqm n ) و ( daqm n ) ص . ع . سياه چرده . و سياه دفزك . دغمة ( doqmat ) ا . ع . رنگ اسب ديزه . مر . دغم . دغمر ( daqmar ) ا . ع . دهى در كنار درياى عمان . دغمرة ( daqmarat ) م . ع . دغمر غليه الخبر دغمرة : درآميخت آن خبر را . و دغمر فلانا : عيب كرد فلان را . دغمرة ( daqmarat ) ا . ع . بدخوئى . يق : فيه دغمرة اى سوء خلق . دغمرى ( daqmariyy ) و ( doqmoriyy ) ص . ع . خلق دغمرى : خوهاى درآميختهء بد . و كذلك خلق دغمرى . دغمشة ( daqmacat ) م . ع . دغمش فى المشى دغمشة : شتاب كرد در رفتار . دغمور ( doqmur ) ص . ع . رجل دغمور : مرد بدخو و بد صفت . دغن ( daqn ) م . ع . دغن يومنا دغنا و دغونا ( از باب نصر ) : ابرناك شد روز ما . دغناس ( daqn s ) ا . ع . مرغكى از جنس گنجشك كه داراى طوق سياه و بر پشت خطوط سرخ دارد . دغنة ( doqonnat ) ا . ع . ابر بر هم نشسته و ابر تاريك بىباران . و نام زنى . دغنجة ( daqnajat ) ا . ع . ستبرى زن و گرانى آن . دغنجة ( daqnajat ) م . ع . دغنجت الابل دغنجة : ميل كردند شتران بسوى آب . و دغنج الرجل : پس رفت آن مرد و پيش آمد . و دغنج فلان : گامها را نزديك گذاشت فلان در رفتن . و دغنجت المراة : ستبر و گران گرديد آن زن . دغوات ( daqav t ) ع . ج . دغوة . دغوة ( daqvat ) ا . ع . خوى بد . ج : دغوات . و فلان ذو دغوات اى اخلاق ردية . دغور ( doqur ) م . ع . دغر فى البيت دغورا ( از باب فتح ) : درآمد در خانه . دغوشة ( daqvacat ) م . ع . دغوشوا دغوشة : درآميختند با همديگر در كارزار و يا در بانگ و فرياد .