على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1507

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

يار و ناصر . و وزير . و زير دست . و مريد و شاگرد . و مطيع . دستياره ( dast - y re ) ا . پ . دست برنجن زرين و يا سيمين . دستيارى ( dast - y ri ) ا . پ . اعانت و مددگارى و يارى و نصرت و حمايت و دستگيرى . و قوت و قدرت . دستيافت ( dast - y ft ) ا . پ . فتح و ظفر و غلبه . و فرصت . دستيافته ( dast - y fte ) ص . پ . كامياب و بهره‌مند و مظفر و منصور . دستيانه ( dast - y ne ) ا . پ . دستكش و پوشاك دست . و دست بند كه در روز جنگ بر دست بندند . و قولچاق و تازيانه . و مضراب . و دفتر . و طومار . و توقيع پادشاه . و قلاده و گردن بند . دستيج ( dastij ) ا . پ . دسته و قبضه . دستيج ( dastij ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - دستى . و هر آوندى كه آن را با دست توان برداشت . دستيجك ( dastijak ) ا . پ . آوند كوچك . دستينج ( dastinaj ) ا . ع . ابر با درخش . و معرب دستينهء فارسى و بمعنى آن . دستينه ( dastine ) ا . پ . زينتى كه زنان در بند دست و ساعد گذارند از جواهر و طلا و يا نقره . و دستكش و پوشاك دست . و دسته . و قبضه . و گردن تار و سه تار و جز آن . و مكتوبى كه شخص بدست خود نويسد . و رقم شخص و امضاى شخص . و آنچه در آخر نوشته و يا كتابى ملحق سازند . و تاريخ اتمام نوشته و يا كتاب . و توقيع و فرمان پادشاه . و حكم قاضى . دستخط ( das - xat ) ا . پ . دستخط . و امضا و رقم . و دستخط خاص : صحه و امضاى پادشاه . دسر ( dasr ) م . ع . دسره بالرمح دسرا ( از باب نصر ) : نيزه زد آن را . و دسر الشيئ : دفع كرد آن چيز را . و دسر جاريته : گائيد كنيزك خود را . و دسر السفينة : اصلاح كرد آن كشتى را با دسار . و دسر فى الشيئ : سخت سپوخت دسار را در آن چيز . دسر ( dosr ) ع . ج . دسراء . دسر ( dosr ) و ( dosor ) ع . ج . دسار . دسراء ( dasr ' ) ا . ع . كشتى كه بسينهء خود آب را دفع كند . ج : دسر . دسس ( dosos ) ا . ج . دسيس . دسع ( das ' ) م . ع . دسعه دسعا و دسيعة ( از باب فتح ) : دفع كرد آن را و راند . و دسع البعير بحرته : برآورد آن شتر نشخوار را از شكم به دهان خود . و دسع الاناء : پر كرد آن آوند را . و دسع الحجر : يك مرتبه سد كرد آن سوراخ را . و دسع العرق فى اللحم : پنهان شد آن رگ در گوشت . و دسع فلانا دسيعة يعنى بخشش داد فلان را . دسفان ( desf n ) ا . ع . جاسوس . و ميانجى بد ميان مرد و زن . ج : دسافين . دسفان ( dosf n ) ا . ع . جاسوس . و ميانجى بد ميان مرد و زن . ج : دسافى و دسافين و دسافن . و زن جلبى و قلتبانى . دسفة ( dosfat ) ا . ع . زن جلبى و قلتبانى . دسق ( dasaq ) م . ع . دسق الحوض دسقا ( از باب سمع ) : پر شد آن حوض به حدى كه آب از سر آن ريخت . دسق ( dasaq ) ا . ع . سپيدى آب حوض و درخش آن . دسقير و طوس ( dasqirutus ) ا . ع . نام حكيم معروف يونانى . دسك ( dask ) ا . پ . ريسمان تابيدهء بسوزن كشيده جهة دوختن چيزى . دسكرة ( daskarat ) ا . ع . ده . و معبد نصارى . و زمين هموار و برابر . و ميخانه . و خانه‌هاى عجميان كه در آن شراب و ملاهى باشد . و بنائى مانند كوشك كه گرد آن خانه‌ها باشد . ج : دساكرة . و نام چند ده . دسكره ( daskare ) ا . پ . مدينه و مصر و شهر . و شهرى در عراق عجم . و محفه‌اى كه در آن بيمار را حمل و نقل كنند . دسم ( dasm ) ا . ع . موضعى نزديك مكه . و انا على دسم الامر يعنى من بر كنارهء آن كارم . و فى الحديث : لا يذكرون الله الا دسما . مر . دسيم . دسم ( dasm ) م . ع . دسم القارورة دسما ( از باب نصر ) : سربند بست آن شيشه را . و دسم المراة : جماع كرد با آن زن . و دسم الاثر : ناپديد شد آن اثر . و دسم المطر الارض : اندك تر كرد باران زمين را . و دسم الباب : بند كرد در را . و دسم الجرح : داخل كرد در آن جراحت چيزى كه بند كرد آن را . و دسم البعير دسما ( از باب ضرب ) : قطران ماليد بر آن شتر . دسم ( dosm ) ص . ع . ج . ادسم و دسماء . دسم ( dasam ) م . ع . دسم الطعام دسما و دسومة ( از باب سمع ) : چرب شد آن طعام . و دسم دسما : ريمناك و چركين گرديد . و دسم دسمة و دسما : تيره گون گرديد . دسم ( dasam ) ا . ع . چربش . و چربش گوشت . و ريم و چرك . يق : يده من الدسم سلطة .