على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1508
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دسم ( dasem ) ص . ع . فربه . و چرب و چربىدار . و ريمناك و چركين . دسماء ( dasm ' ) ص . ع . مؤنث ادسم تيرهگون . ج : دسم . دسمبر ( desambr ) ا . پ . نام ماه دوازدهم از سال مردم فرانسه . دسمة ( dosmat ) ا . ع . مرد فرومايه . و آنچه بدان شكافهاى مشك را بندند . و تيرگى . دسمة ( dosmat ) م . ع . دسم دسما و دسمة . مر . دسم . دسمة ( dasamat ) ا . ع . مور كوچك و مورچه . و ذره و اتوم و ذرهء بسيار كوچك . دسمة ( dasemat ) ص . ع . مؤنث دسم . دسمر ( dasmar ) ا . پ . نوعى از غله شبيه بماش كه بتازى درجع گويند . دسمو ( dasmu ) ا . پ . لوبياى فرنگى . دسمه ( dasme ) ا . پ . نوعى از غله . دسوة ( dasvat ) م . ع . دسا الرجل دسوة ( از باب نصر ) : نيكو و لايق نيامد آن مرد . و دسا فلان : پنهان گشت فلان . دسورده ( dasvarde ) ا . پ . وردنه و چوبى كه بدان چونهء خمير را پهن كنند . دسوك ( dosuk ) و ( dasuk ) ا . پ . هيزم باريك . دسوم ( dosum ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چربشها . و لحوم و دسوم : گوشتها و چربشها . دسومات ( dosum t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چربشها . دسومة ( dosumat ) م . ع . دسم دسما و دسومة : مر . دسم . دسومت ( dosumat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چربى و چربش . دسه ( dase ) ا . پ . باقى ماندهء ريسمان و يا ابريشم كه بعرض كار درنورد بماند چون جولاهه جامهء بافته را از آن ببرد . دسى ( dasy ) م . ع . ناپاك بودن و پليد گشتن . و بىدين بودن . دسى ( dasa ) م . ع . كوچك شدن و كم و اندك گشتن . دسيس ( dasis ) ا . ع . گندهء بغلى كه بدوا زايل نگردد . و كسى كه او را پنهان به جائى فرستند تا خبر بياورد . و كباب . و رياكارى كه خود را داخل در قراء نمايد وقارى نباشد . ج . دسس . دسيس ( dasis ) م . ع . دس دسا و دسيسا . مر . دس . دسيسى ( dessis ) م . ع . دس دسا و دسيسى . مر . دس . دسيع ( dasi ' ) ا . ع . بن گردن . دسيعة ( dasi'at ) ا . ع . بخشش . و يق : فلان ضخم الدسيعة يعنى فلان جوانمرد و سخى و گشاده دل است . و خو و سرشت كه مردم بدان آفريده شده . و كاسهء كلان . و ميخانه . و خوان بزرگ . و قوت و توانائى . دسيعة ( dasi'at ) م . ع . دسع دسعا و دسيعة . مر . دسع . دسيم ( dasim ) ص . ع . رجل دسيم : مرد بسيار ذكر و يا كم ذكر . و منه الحديث : لا يذكرون الله الا دسما و يحتمل ان يكون مدحا اى الذكر حشو قلوبهم و افواههم و ان يكون ذما اى يذكرون قليلا . و فى النهاية فى الحديث ابى الدرداء : ارضيتم ان شبعتم عاما ثم عاما لا تذكرون الله الا دسما يريد ذكرا قليلا . دسين ( dasin ) و دسينه ( dasine ) ا . پ . خم و دن و خم بزرگ . دش ( dac ) ا . پ . خودآرائى و خودنمائى . و صورت خوش . و نظير و مانند . دش ( doc ) ص . پ . بد و فاسد . و زبون و زشت و قبيح مانند دشمن : يعنى بد دل و زشت دل . و دشنام يعنى نام زشت و قبيح . دش ( dacc ) ا . ع . رفتار و سير . دش ( dacc ) م . ع . دش دشا ( از باب نصر و ضرب ) : رفت و سير كرد . و دش الدشيشة : دشيشة ساخت . دشبد ( docbod ) ا . پ . استخوان بد شكل و مغوج . دشبل ( docbel ) و دشپيل ( docpil ) ا . پ . غده و گرهى چند كه در ميان گوشت و پوست آدمى و ديگر حيوانات مىباشد . و خنازير . دشت ( dact ) ا . پ . صحرا و بيابان و هامون و زمين هموار و وسيع و بىآب . و دست لاف و پيشمزد . و بساط شطرنج . و قبرستان . و مشك خشك بىرطوبت . و نام ولايتى در خراسان مشهور بدشت بياض . و صحراى قبچاق كه در تاتارستان است و دشت قبچاق گويند . و دشت استبرق : بيابان سبز . دشت ( doct ) ص . پ . بد و زشت و قبيح و فضيح . دشتان ( dact n ) ا . پ . حايض و زنى كه خون حيض از وى آيد . و مسمغند و حيض . دشتبان ( dacto - b n ) ا . پ . پاسبان كشت زار و مزرعه . دشتخوار ( doct - x r ) ص . پ . مشكل و دشوار و سخت و عسير . دشتستان ( dactest n ) ا . پ . محل دشت . و نام ولايتى از گرمسيرات فارس . دشت سواران ( dact - sov r n ) ا . پ . صحراى وسيعى در عربستان . و قبرستان . و كسانى كه راه نمائى مىكنند اشخاص گمشدهء در بيابان را . دشت سواران ( dact - sovar n )