على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1494

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ستارهء بسيار روشن . و كارد سركج . درهشته ( dar - hecte ) ا . پ . جود و عطا و كرم و بخشش و داد و سخا . درهم ( dar - ham ) ص و م ف . پ . مشوش و پيچدار و مغلق و مختلط و شوريده و پريشان و آميخته و بهم پيچيده و كج و پيچيده و ناراست . و مضطرب و غمناك و مغموم . و در هم بودن : مغموم و مضطرب و پريشان بودن . و در هم شدن : شوريده و مختلط گشتن . و درهم نشستن : كثيف و غليظ و هنگفت شدن مانند تاريكى . و در هم كردن : مختلط كردن . و آميختن و ممزوج نمودن . و در هم كشيدن : ترنجيدن و متقلص كردن . و روى در هم كشيدن : روى ترش كردن . و سخت روئى كردن . و پرچين كردن روى . درهم ( derham ) و ( derhem ) ا . ع . مأخوذ از فارسى - پول رايج . و نقرهء مسكوك و درم و وزن آن شش دانگ و هر دانگ دو قيراط و هر قيراط دو طسوج و هر طسوج دو جو ميانه . ج : دراهم . و درهم بغلى : كه درهم شرعى نيز گويند زر مسكوكى بوده كه وسعت آن آن‌قدر باشد كه در كف دست شخص متوسط آب قرار گيرد . درهم ( derham ) ا . ع . مرغزار با درخت و بوستان با ديوار . و نام اسبى . و از اعلام است . درهم ( derham ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درم . و درهم و دينار : نقره و طلاى مسكوك . درهم افتاده ( dar - ham - oft de ) ص . پ . ويران و خراب . و در هرج و مرج افتاده و پريشان شده . درهم برهم ( dar - ham - bar - ham ) ص و م ف . پ . متفرق و شوريده و پريشان . و مختلط و پريشان خاطر . درهم پيوستگى ( dar - ham - payvastagi ) ا . پ . اختلاط و آميختگى و اتصال و مانند حصير بهم بافته . درهم پيوستن ( dar - ham - payvastan ) ف ل . پ . آميخته شدن و متصل گرديدن . درهم پيوسته ( dar - ham - payvaste ) ص . پ . آميخته و سرشته و ممزوج شده و حصير بافى شده . درهمة ( darhamat ) م . ع . داراى درهم بسيار شدن . و درهمت الخبازى : برگ آن مانند درهم گرديد . درهم كشيدگى ( dar - ham - kacidagi ) ا . پ . تقلص و كوتاه شدگى و پرچينى . درهم كشيده ( dar - ham - kacide ) ص . پ . متقلص و كوتاه شده و چين دار . در همه جا ( dar - hame - j ) م ف . پ . در هر موقع و در هر مكان و در هر وقت . درهمى ( darhami ) ا . پ . اختلال و پريشانى و بىترتيبى . درهو ( dar - hu ) ا . پ . يك قسم دريچه و يا پنجره‌اى كه از ميان وى گلوله را بغلطانند . درهوا ( dar - hav ) ص . و م ف . پ . آويخته و معلق . و در هوا شدن : معلق شدن و آويخته شدن . و پا در هوا : بدون استوارى و استحكام . و بدون تعقل و تفكر . در هوس ( derhavs ) ا . ع . سخت و درشت و شديد . درى ( dary ) م . ع . درى الصيد دريا ( از باب ضرب ) : فريب داد آن شكار را . و درى رأسه : خاريد سر را به مدرى . درى ( dary ) و ( dery ) و ( doriyy ) م . ع . دريته و دريت به دريا و دريا و درية و درية و دريانا و دريانا و دراية و دريا ( از باب ضرب ) : دانستم آن را و يا دانستم آن را بنوعى از حيله . و لا ادرى و يا لا ادر يعنى نمىدانم . مر . دراية . درى ( dari ) ا . پ . يك قسم از سه زبان پارسى باستانى كه داراى فصاحت و عارى از نقصان است مثلا اشكم و اشتر و بگوى و بشنود از كلمات درى مىباشند و شكم و شتر و گوى و شنود غير درى . و يا زبان مردمان بلخ و بخارا و بدخشان و مرو را درى مىگفته‌اند و نيز زبان ملائكهء آسمان چهارم و اهالى بهشت كه نيز در آسمان چهارم واقع است درى مىباشد قال صلى اللّه عليه و آله : لسان اهل الجنة عربى او فارسى درى . درى ( dari ) ص . پ . منسوب بدر . و منسوب بدرهء كوه . و كبك درى : نوعى از كبك كه در كوه زندگى مىكند . درئ ( derri ' ) و ( dorri ' ) ص . ع . كوكب درئ : ستارهء درخشان و تابان . و كذلك كوكب درئ . درى ( darriyy ) و ( derriyy ) و ( dorriyy ) ص . ع . كوكب درى : ستاره‌اى كه مانند گوهر مىدرخشد . و كذا كوكب درى و كوكب درى . ج : درارى . درى ( dorriyy ) ا . ع . درى السيف : درخشندگى شمشير و روشنى آن . دريا ( dary ) ا . پ . مجموع آبهاى نمكى كه مىپوشاند جزء اعظم كرهء زمين را و هر وسعت زيادى از آبهاى نمكى و بحر و زو و اقيانوس و رودخانه . و باصطلاح محققين اشاره بذات پاك واجب الوجود . و نوعا دريا مىپوشاند تقريبا سه ربع از سطح زمين را دور نيمكرهء جنوبى بيشتر فراگرفته است زمين را تا در نيمكرهء شمالى و ادله‌اى كه در باب نمكى بودن آبهاى دريا ايراد كرده‌اند از همه قوىتر و