على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1477
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
درانگشت آوردن ( dar - angoct - vardan ) ف م . پ . شمردن و حساب كردن . درانه و دوزانه ( darr ne - vo - duz ne ) ا . پ . درادوزا . درانى ( dar niyy ) ص . ع . ملح درانى : نمك بسيار سفيد . درانى ( dorr ni ) ا . پ . طايفهاى از افغان كه در نزديكى قندهار مسكن دارند و آنها را درانى بدانجهت گويند كه در گوش خود مرواريد مىآويختند و اين طايفه را ابدالى نيز گويند . درانيدن ( dar nidan ) ف م . پ . چاك دادن و شكافتن كنانيدن و پاره كردن و دريدن كنانيدن . درانيك ( dar nik ) ع . ج . در نوك . درآوردن ( dar - vardan ) ف م . پ . بيرون آوردن و داخل كنانيدن - از اضداد است - . و رها كردن و آزاد ساختن . و برگ درآوردن : شكفتن برگ و سبز شدن درخت . درآويختن ( dar - vixtan ) ف ل و م . پ . آويزان كردن و معلق نمودن . و بر چيزى و يا بر كسى آويختن . و خشمناك كردن . و خشمناك شدن و منازعه نمودن . و با يكديگر بحث كردن و با يكديگر دشنام دادن و ستيزه كردن بضرب مشت و طپانچه . دراويش ( dar vic ) پ . ج . درويش . دراهس ( dar hes ) ا . ع . سختيها و بلاها . دراهس ( dor hes ) ا . ع . هر چيز سخت . و بسيار گوشت از هر فربه . دراهم ( dar hem ) ع . ج . درهم . دراهيم ( dar him ) ع . ج . درهام . درآى ( dar - y ) پ . كلمهء امر يعنى بدرون آى . و بگو . دراى ( dar y ) ا . پ . زنگ و جرس . و گفتگو و مكالمه . و آغازنده و شروع كنندهء در سخن . و آغاز و مقدمه و ديباچهء هر كلام . و مطرقه و پتك آهنگران . دراية ( der yat ) م . ع . دريته و دريت به دريا و دريا و درية و درية و دريانا و دريانا و دراية و دريا ( از باب ضرب ) : دانستم آن را و يا دانستم بنوعى از حيله . و لا ادرى اى لا اعلم يعنى نمىدانم . و كذلك لا ادر ( بحذف الياء ) . و درى الصيد دريا : فريب داد آن شكار را . و درى رأسه : خاريد سر خود را بمدرى . درايت ( der yat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عقل و دانش و علم و معرفت . و خاصيت و مزاج و خوى و عادت و طبيعت و سرشت و نهاد . درايش ( dar yec ) پ . م ح . درائيدن . و ا . اثر و تاثير و سرايت . دراينده ( dar yande ) پ . افا . از درائيدن گوينده و آواز كننده . درآينده ( dar - yande ) پ . افا . در مدن داخل شونده و بدرون آينده . درائيدن ( dar idan ) ف ل و م . پ . گفتن و سخن گفتن و حرف زدن . و بانگ كردن و آواز دادن . و بيان كردن . و هرزه درائيدن : و يا هذيان درائيدن : ياوه و بيهوده گفتن و ابلهانه سخن گفتن و بيهوده و بىمعنى سخن راندن . در آئينه نقش پرى ديدن ( dar - ine - naqce - pari - didan ) ف م . پ . كنايه از ديدن شراب در جام بلورى و مشاهدهء جمال ساقى در آن . درب ( darb ) ا . ع . دروازهء فراخ از كوچهء خرد و دروازهء كلان . و راه سخت و تنگ در كوه . ج : دراب و دروب . و هر راه كه بروم و بآسياى صغير رود . و جاى خشك كردن خرما . و نام دهى و موضعى . درب ( darab ) م . ع . درب دربا و دربة ( از باب سمع ) : خوگر شد . و حريص گشت . و درب الرجل : حاذق و ماهر گرديد آن مرد در كار خود . درب ( darab ) ا . ع . هر راه نافذ كه از آن بروم و آسياى صغير روند . درب ( dareb ) ص . ع . معتاد و خوگر . و حريص و آزمند . درب ( dorrob ) ا . ع . يك نوع ماهى زرد رنگ . دربا ( darb ) ا . پ . در بايست و ضرورى و لازم و دروا . درباء ( derb ' ) م . ع . دربأ الشيئ درباء : افگند آن چيز را و پرتاب كرد . درباة ( darb t ) م . ع . دربى فلانا درباة : انداخت فلان را . درباتر ( darb - tar ) ص . پ . لازمتر و الزم . درباختن ( dar - b xtan ) ف م . پ . بازى كردن . و باختن . و خريد و فروخت كردن و بيع و شرا نمودن . و بخشيدن و عطا كردن . و وام دادن . دربار ( darb r ) ا . پ . بيت و خانه و مسكن و منزل و عمارت و سراى و بارگاه . و پيشگاه و عرصه و بارگاه پادشاهان و امرا . و مجلس شورا . و ديوان عام . و دربار كمان رفتن : بخانهء كمان درآمدن و كمان كشيدن . دربار خرچ ( darb r - xarc ) ا . پ . قسمى از ماليات كه زمين داران در بعضى از جاهاى هندوستان شمالى جمع كنند . درباره ( dar - b re ) م ف . پ . در باب و در خصوص و در حق و براى و از بابت و بملاحظهء .