على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1464

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و كذلك ما بالدار دبى . دبى ( dobayy ) ا . ع . موضعى نرم زمين در دهنا كه ملخ در آن بسيار باشد و بدان الفت مىدارد . دبيب ( dabib ) ا . پ . هر چيزى كه آن را نرم كوفته باشند . دبيب ( dabib ) م . ع . دب دبا و دبيبا . مر . دب . دبية ( dabiyyat ) ا . ع . گريز و فرار و عزيمت . دبيج ( debbij ) ا . ع . كسى . يق : ما بالدار دبيج يعنى نيست در خانه كسى . دبيح ( debbih ) ا . ع . بمعنى دبيج است . يق : ما بالدار دبيح . دبى حجل ( debbi - hajal ) ا . ع . باريچه‌اى مر تازيان را . دبيد ( dabid ) ا . پ . يك قسم معجونى . دبيدح ( dobaydah ) ا . ع . اكل ماله بابدح و دبيدح يعنى خورد مال او را بباطل . دبير ( dabir ) و ( debir ) ا . پ . محرر و كاتب و منشى و دفتر نويس و نويسنده و منشى باشى . و دبير انجم و يا دبير فلك : ستارهء عطارد . دبير ( dabir ) ا . ع . ضد قبيل يعنى هر آنچه از رشته كه ريسنده در پس روى برآرد . و رشته‌اى كه بسوى پس برده شود در وقت تافتن . و بمراد نرسيدن تير قمار . و فلان لا يعرف دبيره من قبيله‌اى معصيته من طاعته . و ما يعرف قبيلا من دبير يعنى نمىشناسد مقابله را از مدابره و يا مقبل را از مدبر و يا نسب مادر را از نسب پدر خود . مر . قبيل . دبيرستان ( dabirest n ) و ( debirest n ) ا . پ . دبستان و مكتب خانه . و دفتر خانه . دبيرى ( dabiri ) ا . پ . نويسندگى و منشى گرى و محررى . دبيش ( dabic ) ا . پ . بثور و جوشهاى مرضى . دبيغ ( dabiq ) ص . ع . مسك دبيغ : پوست پيراسته . دبيق ( dabiq ) ا . ع . شهرى در مصر . دبيقى ( dabiqiyy ) ص . ع . پارچه‌اى كه در دبيق مىسازند . دبيل ( dabil ) ا . پ . شهرى در ارمنيه . دبيل ( dabil ) ا و ص . ع . درخت غضا كه در زمين بسيار رويد . و زمين پست . و برگ پراكنده شدهء درخت ارطى . ج : دبل . و دبل دبيل : بدبختى بسيار و گران . دبيلة ( dobaylat ) ا . ع . سختى و بلا . يق : دبلته الدبيلة اى اصابته الداهية . و خراج . و ريش غربيلك . و نوعى از بيمارى شكم . دبيله ( dabile ) و ( dobile ) و ( dobayle ) ا . پ . آماسى در بدن انسانى كه پس از وى بيمارى ديگرى بروز كند . و دبيلهء كبد : دنبل كبد . دپ ( dap ) ا . پ . طبل و دهلى كه يك پوست داشته باشد . دپايه ( dap ye ) ا . پ . دبستان و مكتب . دپنگ ( dapang ) ا و ص . پ . كودكى كه گوشش پيچيده و سخت باشد . و تنبل . دپوچه ( dapuce ) ا . پ . زلو و علق . دث ( dass ) ا . ع . باران ريزه و ضعيف . و جنب و پهلو . و التوا و پيچيدگى در بدن و يا در پهلو . دث ( dass ) م . ع . دثه دثا ( از باب نصر ) : دفع كرد آن را . و دث فلانا : زد فلان را زدنى دردناك . و دث الصيد الصياد : تير انداخت صياد مقارب آن شكار از پس جامه . و نيز دث : سخن به گمان گفتن . دثء ( das ' ) م . ع . بچه آوردن گوسپند در گرما ( و الفعل من فتح ) . دثاث ( des s ) ا . ع . باران ريزه . دثاث ( dass s ) ص . ع . شكار كنندهء پرندگان با فلاخن . دثار ( des r ) ا . ع . جامهء بر تن . و جامه‌اى كه بر تن ملصق نباشد مانند چادر و جبه و عبا و هو ما فوق الشعار من الثياب . و نيز دثار : از اعلام است . دثأى ( dasa'eyy ) ا . ع . بارانى كه بعد سختى گرما ببارد . و نتاج گوسپندان در تابستان . دثة ( dossat ) ا . ع . زكام اندك . دثر ( dasr ) ص . ع . مال بسيار يستوى فيه الواحد و التثنية و الجمع . يق : مال دثر و مالان دثر و اموال دثر . دثر ( desr ) ص . ع . هو دثر مال : او نيك سرانجام دهندهء مال است . دثر ( dasar ) ا و ص . ع . چرك . و عكر دثر : دردى بسيار . دثط ( dast ) م . ع . دثط القرحة دثطا ( از باب نصر ) : شكافت آن زخم را و روان گشت چيزى كه در آن بود . دثع ( das ' ) م . ع . دثعه دثعا ( از باب فتح ) : سخت پا سپر كرد آن را . دثع ( das ' ) ا . ع . زمين نرم . دثق ( dasq ) م . ع . دثق الماء دثقا ( از باب نصر ) : ريخت آن آب را . دثنة ( dasnat ) ا . ع . آب اندك . دثور ( dasur ) ا . ع . مرد گران جان و گم نام و خوابناك . دثور ( dosur ) م . ع . دثر الشجر دثورا ( از باب نصر ) : برك برآورد آن درخت . و دثر الرسم : كهنه گرديد آن رسم . و دثر الثوب : چركين شد آن جامه . و دثر السيف : زنك آلود گرديد آن