على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

832

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خالا من الخير : بفراست دريافت در وى خير را . تخوم ( toxum ) ا . ع . نشان و حد فاصل ميان دو زمين ( و مؤنث باشد ) ج : تخوم و تخم ( toxom ) . تخوم ( toxum ) ا . ع . حالى كه ارادهء آن را دارند . و ج . تخوم ( taxum ) . تخومة ( taxumat ) ا . ع . نشان و حد فاصل ميان دو زمين . تخون ( taxavvon ) م . ع . تخونه : كم كرد از آن و تيمار داشت وى را . تخوية ( taxveyat ) م . ع . خوت النجوم : بىباران شدند ستاره‌ها و نيز ميل كردند بفرو شدن و غروب نمودند . و خوى المراة : ساخت براى زن خويه را . و كذلك خوى لها . و خوى المال : بنهايت فربهى رسيدند شتران و گوسپندان . و خويتها اذا حفرت حفيرة فاوقدت فيها ثم اقعدتها فيها لداء بها . و نيز تخوية : از زمين دور واماندن شكم شتر چون خسبد و مرد چون سبحده كند و مرغ چون بال فرو گذارد يق خوى البعير و خوى الرجل فى سجوده و خوى الطائر . تخويد ( taxvid ) م . ع . بشتاب رفتن . و فرستادن فحل را در شتران ماده . و يافتن اندكى از طعام يق خود من هذا الطعام شيئا اى نال منه شيئا . تخوير ( taxvir ) م . ع . ضعيف و منكر شدن . تخويش ( taxvic ) م . ع . كم و اندك كردن . تخويص ( taxvis ) م . ع . آغاز كردن با كرام كريمان و سپس با كرام لئيمان . و خوص الشيب فلانا : هويدا شد پيرى در فلان . و خوص ما اعطاك : بگير عطيهء او را اگرچه كم باشد . و نيز تخويص : آراستن تاج به صفحه‌هاى زر . تخويض ( taxviz ) م . ع . در آمدن در آب يق خوض الماء ( شدد للمبالغة ) . تخويع ( taxvi ' ) م . ع . خوع منه تخويعا : كم و اندك كرد آن را . و خوع فلانا بالضرب : شكسته و سست گردانيد فلان را بزدن . و خوع السيل الوادى : شكست توجيه كنارهاى وادى را . و خوع دينه : ادا كرد وام او را . تخويف ( taxvif ) م . ع . خوفه تخويفا : ترسانيد او را و گردانيد او را بحالى كه مردم از وى مىترسند . تخويق ( taxviq ) م . ع . فراخ گردانيدن چيزى را . تخويل ( taxvil ) م . ع . خوله الله المال : داد و ملك گردانيد خدا براى وى مال را . تخوين ( taxvin ) م . ع . بخيانت منسوب كردن كسى را . و خون منه و خونه : كم و اندك كرد آن را . و خونه : تيمار داشت او را . تخيب ( toxoyyeba ) ص . ع . وقع فى وادى تخيب يعنى افتاد در باطل و اين كلمه هميشه غير مصروف است . تخير ( taxayyor ) م . ع . تخيره : برگزيد آن را . تخيط ( taxayyot ) م . ع . تخيط رأسه بالشيب : آميخت سپيدى موى سر او با سياهى و يا مانند خيوط گشت . تخيعل ( taxay'ol ) م . ع . خيعل پوشيدن . تخيف ( taxayyof ) م ع . تخيف الوانا : متغير شد . تخيل ( taxayyol ) م . ع . تكبر كردن . و تخيل فيه الخير : بفراست دريافت در وى خير را . و تخيلت السماء : آمادهء باريدن گرديد آسمان . و تخيل الشيئ له : صورت بست اين چيز مر او را . و خيل عليه تخييلا و تخيلا . مره تخييل . تخيلات ( taxayyol t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موهومات و چيزهاى موهومى و خيالى و توهمى . تخيم ( taxayyom ) م . ع . تخيم هنا : خيمه زد در آنجا . و تخيمت الريح الطيبة فى الثوب : خوش بوى كرد جامه را . تخييب ( taxyib ) م . ع . خيبه الله : نااميد گردانيد او را خداى . تخييث ( taxyis ) ا . ع . كلانى شكم و استرخاى آن . تخيير ( taxyir ) م . ع . خيره على غيره : تفضيل داد او را بر غير وى و اختيار داد او را . تخييس ( taxyis ) م . ع . خيسه تخييسا : آرام كرد آن را . تخييط ( taxyit ) م . ع . خيط الشيب فى رأسه تخييطا : آميخت سپيدى موى سر او با سياهى و يا مانند حيوط گشت . تخييف ( taxyif ) م . ع . فرود آمدن در منزلى و خيف عن القتال : بددلى كرد و روى گردانيد از كارزار . و خيف الامر بينهم ( مجهولا ) : تقسيم كرده شد كار ميان آنها . و خيف عمود اللثة بين الاسنان : متفرق و پراكنده گشتند دندانها . تخييل ( taxyil ) م . ع . خيل عليه تخييلا و تخيلا : متوجه كرد تهمت را بسوى وى . و خيل فيه الخير : تفرس كرد در وى خير را . و خيلت السماء : آمادهء باريدن گرديد . و خيل للناقة : خيال نهاد بهر بچهء ناقه تا گرگ از آن بترسد . و خيل عن القوم : باز استاد و بددل شد از قوم .