على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1454
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
داماد شدن : زناشوئى كردن . دامادى ( d m di ) ا . پ . ازدواج و مصاهرت و زناشوئى و مناكحت و عقد نكاح . و جشن عروسى . و دامادى كردن : عقد نكاح بستن و زناشوئى كردن و نكاح كردن و عروسى كردن . دامال ( d m l ) ا . پ . اسباب خانه و اثاث البيت . دامان ( d m n ) ا . پ . كنار پائين لباس مقابل گريبان و دامن . و كنار و حاشيه و سجاف . و پاى كوه و كنار كوه . دامان ( d m n ) ا . ع . نام دهى در عراق كه سيب در آنجا بسيار است . دامانيدن ( d m nidan ) ف م . پ . باد زدن كنانيدن و ترويح كردن . دامباك ( d m - b k ) ا . پ . بطور افسانه گويند نام پادشاهى است كه در مملكتى سلطنت مىكرد كه سرهاى مردمان آن پهن و هموار بود به اين جهة آن مردم را نيم سر گويند . دامج ( d mej ) ص . ع . ليل دامج : شب تاريك . و رجل دامج : مرد توانا . دامخ ( d mex ) ص . ع . ليل دامخ : شب معتدل كه نه گرم باشد و نه سرد . دامدار ( d m - d r ) ا . پ . كسى كه دام مىنهد و مىگستراند . و ماهيگير . و صياد طيور و جز آن . دامدارى ( d m - d ri ) ا . پ . دام گسترى . و يك نوع خراجى از صيادان طيور و قمار بازان و مطربان مىگيرند . دامس ( d mes ) ص . ع . ليل دامس : شب سخت تاريك . دامساز ( d m - s z ) ا . ع . آنكه دام مىنهد و كمند مىاندازد . دام طرازان ( d m - ter z n ) ا . پ . منصوبه بازان و راى زنان . و دام داران . و محيلان و مكاران و دغابازان . و اختراع كنندگان . و مدبران . دامع ( d me ' ) ا . ع . خاك نمناك . دامعة ( d meat ) ا . ع . شكستگى سر چنان كه خون از وى روان باشد و جريان خون بيشتر از دامية بود . مر . دامغة . دامغان ( d mq n ) ا . پ . شهرى در قهستان كه پايتخت قديم قومس بوده و اكنون شهر كوچكى است ما بين سمنان و شاهرود . دامغة ( d meqat ) ا . ع . شكوفه مانندى دراز بسيار سخت كه از خرما بن بيرون آيد و اگر آن را بگذارند و ترك دهند خرما بن را خشك كند و تباه گرداند . و آهنى كه بر دنبالهء پالان نصب كنند . و چوبى كه ميان دو ستون در پهنا نصب نمايند تا مشك را بدان آويزند . و در اصطلاح فقه دامغة آخر شجاج است كه احكام شرعى بوى تعلق گيرد و آن برده نوع است : قاشرة كه حارصة نيز گويند آنگاه باضعة پس دامية پس متلاحمة پس سمحاق پس موضحة پس هاشمة پس منقلة يس آمة پس دامغة كه آخر همهء آنهاست و شكستگى است كه بدماغ رسد و بعضى دامعة را زياد كردهاند كه بعد از دامية و يا قبل از آن باشد . دامغول ( d mqul ) ا . پ . سلعه يعنى گره مانندى كه درد و سرخى ندارد و در اعضاى آدمى و در گردن وى برميايد . و غول بيابانى . دامق ( d meq ) ا . ع . تباه بىخير . دامك ( d mak ) ا . پ . خرگوش و ارنب . و جانوران گوشت خوار كوچك مانند روباه و شغال و جز آن . و مقنعه و سرانداز زنان . دامكشى ( d m - kaci ) ا . پ . خلاصى از دام . و دام گستردن . و بازى دادن . دامكة ( d mekat ) ا . ع . سختى و بلا . ج : دوامك . يق : اصابتهم دامكة من من دوامك الدهر اى داهية من دواهيه . دام كنده ( d m - kande ) ص . پ . رهائى يافتهء از دام و بند . دامگاه ( d m - g h ) ا . پ . جايگاه دام و محل گستردن دام و دنيا . و دامگاه خرد و يا دامگاه ديو و يا دامگاه ستور و يا دامگاه گرگ : دنيا و جهان فانى . دامگه ( d m - gah ) ا . پ . دامگاه . دامن ( d man ) ا . پ . كنار پائين لباس مقابل گريبان و كنار و حاشيه و سجاف . و دنبال . و كناره . و چادر بادبان كشتى . و كنارهء كوه و پاى كوه . و دامن بدندان گرفتن : عجز و فروتنى كردن و گريختن و فرار كردن . دامن بدندان كردن : عجز و فروتنى كردن و گريختن و فرار كردن . و دامن برافشاندن : سياحت كردن و سفر كردن و جلاى وطن نمودن . و ترك دادن و اعراض كردن . و دامن بر زمين كشيدن : بطور غرور و به حالت رعنائى راه رفتن . و دامن دختر چاك بودن : نامزد شدن دختر و عروسى كردن وى . و منسوب بودن او با پسرى . و دامن خشك : دامن خالى . و عدم صلاح و تقوى . و دامن خورشيد : آسمان چهارم . و روشنى خورشيد . و دامن در پاى افتادن : اضطراب داشتن و از روى اضطراب گريختن . و دامن درچيدن : كناره كردن . و دامن درريختن : رسوائى كردن و فضيحت نمودن . و دامن دركشيدن : اعراض و اجتناب نمودن از چيزى . و ترك صحبت كردن . و دامن در ميان كردن : آماده شدن و مهيا گشتن و ساختن چيزى . و دامن باغ گرفتن : خلوت گزيدن و گوشه نشينى كردن . دامن بدندان ( d man - be - dand n ) ص . پ . فروتن و كمينه . و فرارى و گريخته .