على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

827

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

آواز گشتن . تخرس ( taxarros ) م . ع . تخرست المراة : طعام مهمانى ولادت خود پخت آن زن . و منه المثل تخرسى يا نفس لا مخرسة لك اى اصنعى لنفسك الخرسة قالته امراة ولدت و لم يكن لها من يهتم لها يضرب فى اعتناء المرء بنفسه . تخرص ( taxarros ) م . ع . تخرص على : افترا كرد بر من . تخرط ( taxarrot ) م . ع . تخرط الطائر اى اخذ الدهن من مدهنه بزمكاه : بد مغزه گرفت آن مرغ روغن از روغندان يعنى بيرون كشيد آن مرغ مادهء دسم را از سرين خود . تخرق ( taxarroq ) م . ع . دروغ بر بافتن . و دريده و پاره‌پاره شدن . و فراخ دستى كردن در سخاوت . تخرم ( taxarrom ) م . ع . شكافته گرديدن و تخرمت الخرزة : باز گرديد درز . و تخرم زبد فلان اى سكن غضبه : آرام گشت خشم فلان . و تخرمت المنية القوم : از بيخ بركند آن قوم را مرگ . و فلان يتخرم زبده : پيش مىآيد ما را فلان بظلم و حماقت . و تخرم الرجل : معتقد دين خرمى گرديد فلان . و نيز تخرم : سوراخ شدن مرواريد و مهره و يا پرهء بينى . تخرمل ( taxarmol ) م . ع . تخرمل الثوب : پاره‌پاره گرديد جامه . تخرور ( toxrur ) ا . ع . مرد متوسط ميان چالاكى و سستى . تخريب ( taxrib ) م . ع . خربه تخريبا : ناآبادان كرد آن را . و خرب الدار : ويران كرد خانه را . تخريب ( taxrib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ويرانى و خرابى و پايمالى و پاسپردگى و انهدام . تخريج ( taxrij ) م . ع . خرجه تخريجا : بيرون آورد آن را . و خرجه فى الادب : فرار راه افگند او را در علم ادب و بر ساخت . و خرج اللوح : نوشت بعض لوح را و گذاشت بعض آن را . و خرج العمل : بر انواع و اقسام گردانيد آن كار را . و خرجت الساعة المرعى : چريد بعض جاى چراگاه را و گذاشت بعض جاى آن را . تخريج ( taxrij ) ا . ع . فراخى در جائى و تنگى در جائى ديگر يق عام فيه تخريج . تخريس ( taxris ) م . ع . خرس على المراة تخريسا : طعام مهمانى ولادت پخت براى آن زن . تخريش ( taxric ) م . ع . خرش الزرع تخريشا : برآمد سر خوشهء زراعت . تخريص ( texris ) و تخريصة ( texrisat ) ا . ع . خشتك پيراهن و جز آن - معرب تيريز . تخريط ( taxrit ) م . ع . خرط الدواء فلانا تخريطا : راند دوا شكم فلان را . تخريف ( taxrif ) م . ع . خرفه تخريفا : خرف خواند او را . تخريق ( taxriq ) م . ع . دريدن و پاره‌پاره كردن . و بسيار دروغ گفتن . تخريم ( taxrim ) م . ع . خرم الخرزة : باز كرد درز را . تخزب ( taxazzob ) م . ع . تخزب الجلد : تهبج كرد پوست . و تخزب ضرع الناقة : آماس كرد پستان آن ماده شتر . تخزبز ( taxazboz ) م . ع . بزرگى نمودن . و روى ترش كردن . و تخزبز البعير : بدست زد شتر هر آنكه را كه يافت . تخزبوب ( taxzabub ) ا . ع . ماده شتر نجيب . تخزع ( taxazzo ' ) م . ع . تخزع عن قومه : تخلف كرد از قوم خود . و تخزع اللحم من الجزور : پاره گوشت جدا كرد از جزور . و تخزع القوم الشيئ : بخش بخش كرده گرفتند آن قوم ميان خود . تخزل ( taxazzol ) م . ع . تخزل السحاب : بعض ابراز گرانى بر بعض ديگر برآمد . و نيز تخزل : رفتن بگرانبارى و سستى . تخزلج ( taxazloj ) م ع تخزلج فى مشيه : شتاب كرد در رفتار . تخزم ( taxazzom ) م . ع . تخزم الشوك فى رجله : خليد خار در پاى او . تخزير ( taxzir ) م . ع . تنگ كردن و بهم كشيدن . تخزيع ( taxzi ' ) م . ع . بريدن . تخزيم ( taxzim ) م . ع . خزم البعير : خزامه در بينى شتر كرد . تخس ( taxs ) و ( taxas ) ا . پ . تافتن دل از غم و الم . تخس ( toxas ) ا . ع . دلفين كه نوعى از جانوران دريائى باشد . تخسية ( taxseyat ) م . ع . خسى تخسية : طاق و جفت بازيد با گردكان . تخسير ( taxseyr ) م . ع . خسره تخسيرا : هلاك كرد او را . تخش ( taxc ) ا . پ . بالا و صدر مجلس و نوعى از تير . و تير آتش‌بازى . و نوعى از كمان كه تير بسيار كوچكى دارد . تخشا ( taxc ) ص . پ . سعى كنده و كوشنده . تخشب ( taxaccob ) م . ع . تخشبت