على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1411

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

شنوانيد و فسوس كرد بر وى و ورغلانيد و تباه كرد . خنظبة ( xanzobat ) ا . ع . يك نوع خزنده‌اى . خنظرف ( xanzaref ) ا . ع . عجوز فانى . خنظوة ( xonzovat ) ا . ع . خنظوة الجبل : سر كوه . خنظيان ( xenzey n ) ا . ع . مرد فحاش . خنع ( xan ' ) ا . ع . سخن گوئى با زنان و نرمى با آنها . خنع ( xan ' ) م . ع . خنع فلان خنعا و خنوعا و خنعة ( از باب فتح ) : فجور كرد فلان و متهم گرديد . و خنع الرجل النساء : نرمى كرد آن مرد با زنان و معاشرت كرد با آنان بمغازله و ملاعبه . و خنع له خنوعا : ذليل و خاضع گرديد مر او را . خنع ( xono ' ) ع . ج . خانع . و ج . خنوع . خنع ( xono ' ) ص . ع . قوم خنع : قوم نرم گردن و فروتن . خنعابة ( xen ' bat ) ا . ع . مرد دنى و فرومايه و لايق سرزنش . و سبكى وزن . و سبكى خوى و سلوك . خنعب ( xan'ab ) ص . ع . شعر خنعب : موى دراز . خنعبة ( xon'obat ) ا . ع . مغاك خرد . و برآمدگى فروهشتهء ميان لب زيرين . و شكاف ميان دو بروت نزديك ديوار بينى . خنعة ( xan'at ) ا . ع . تهمت . و آنچه در گمان افگند . و بد كارى . يق : اطلع فلان من فلان على خنعة اى فجور . و جاى خالى . يق : لقيته بخنعة . خنعة ( xan'at ) م . ع . خنع خنعا و خنوعا و خنعة . مر . خنع . خنعة ( xana'at ) ع . ج . خانع . خنعس ( xan'as ) ا . ع . كفتار . خنف ( xanf ) م . ع . خنف الاترج و نحوه ( از باب ضرب ) : بريد اترج و مانند آن را . و خنفت المراة : زد سينهء خود را بدست . خنف ( xanaf ) ا . ع . درآمدگى يك جانب سينه و درآمدگى پشت ( و الفعل من سمع ) . خنف ( xonof ) ا و ص . ع . ج . خنوف . و ج . خنيف . خنفة ( xanfat ) و ( xenfat ) ا . ع . چيزى كه شرم كرده شود از آن . يق : وقع فى خنفة . و كذا فى خنفة . خنفة ( xanafat ) و ( xenfat ) ا . ع . پاره‌اى از ترنج و جز آن . خنفثة ( xonfosat ) ا . ع . يك نوع حيوان كوچكى . خنفج ( xenfej ) و ( xanfaj ) ا . پ . دانهء سياه رنگ كه در داروهاى چشم داخل كنند . خنفج ( xonfoj ) ا . ع . بسيار گوشت . خنفر ( xanfar ) ا . پ . اسباب خانه و اثاث البيت . خنفس ( xanfas ) ا . ع . يوم الخنفس از روزهاى تازيان است . خنفس ( xonfas ) و ( xenfes ) و خنفساء ( xonfos ' ) ا . ع . جانورى گند بوى كه خبزدوك گويند . خنفسة ( xanfasat ) م . ع . خنفس عن القوم خنفسة : مكروه داشت قوم را و ميل كرد از آنها . خنفسة ( xonfasat ) و ( xonfosat ) ا . ع . خبزدوك . و جانور گنده بوى . خنفسة ( xonfasat ) و ( xonfesat ) ا . ع . شتر خوشنود بادنى چراگاه . خنفشار ( xanfac r ) ا . پ . نوعى بزرگ از اردك . خنفع ( xonfo ' ) ا . ع . گول و احمق . خنفقيق ( xanfaqiq ) ا . ع . بسيار تيزرو از شتران ماده و شتر مرغان . و سختى . و نوعى از رفتار اسب كه جنبان رفتن آن باشد . و زن دلير سبك . خنق ( xanq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرفتگى گلو و خبگى . خنق ( xanq ) و ( xaneq ) م . ع . خنقه خنقا و خنقا ( از باب نصر ) : خفه كرد آن را . خنق ( xaneq ) ص . ع . خفه كرده شده . خنق ( xonoq ) ا . ع . فرجه‌هاى تنگ و درزها و رخنه‌هاى خرد . خنك ( xonok ) ا و ص . پ . خوب و خوش . و خوشا و طوبى و نيك و خرم . و بزرگوار و فاضل و صاحب فضل و كامران و خجسته . و سرد و بارد و چاهيده . و تر و تازه و معتدل و آرام و ملايم . و آسانى و ملايمت . و خود و خويش . و خويشاوند . و آب خنك : آب سرد . و هواى خنك : هواى تر و تازه و هواى معتدل . و خنك شدن : سرد شدن و آرام شدن . خنكا ( xonok ) پ . كلمهء تعجب - چند خوش و چقدر خوش . خنكار ( xonk r ) ا . پ . پادشاه و شاهنشاه . خنك جان ( xonok - j n ) ص . پ . مرد بىعشق . و كسى كه انتقام از كسى كشد . و پاك‌دامن . خنك هوا ( xonok - hav ) ص . پ . صحت بخش و گوارا . و تر و تازه . خنكى ( xonoki ) ا . پ . سردى . و اعتدال . و برودت . و خوشى و بهره‌مندى و نيكبختى . و خنكى دهن : سردى دهن و شيرينى آن . و خنكى هوا : اعتدال هوا و كمى برودت آن .