على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1412

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خنگ ( xang ) ا . پ . تباهى و فساد . و بد نفسى و بد ذاتى . و محرومى . خنگ ( xeng ) ا و ص . پ . سفيد . و خاكسترى . و لباس سفيد . و زه كمان . و اسب خاكسترى موى سفيد . و خنگ راهوار : اسب تيزرو . و خنگ زر : آفتاب . و خنگ شب آهنگ : ماه و صبح صادق . و اسب ابلق سياه و سفيد . و براق كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله در شب معراج بر آن سوار بود . خنگ ( xong ) ا . پ . گوشه و زاويه و بيغوله . و عاشقى سخت . و عاشق زار بى خود . خنگا ( xeng ) ا و ص . پ . قوى هيكل و پهلوان و زور آور و روستائى پهلوان و دهقان زور دار . خنگال ( xeng l ) ا . پ . سوراخ كه نشانهء تير باشد . خنگ بت ( xeng - bot ) ا . پ . معشوق سرخ بت را گويند و مىگويند در كوه با ميان از مضافات كابل دوبت بزرگ عظيم الجثه كه بلندى هر يك پنجاه و دو گز است از عجايب روزگار واقع شده يكى نر خنگ بت و ديگرى ماده سرخ بت و درون آنها مجوف است حتى درون انگشتان آنها و بتازى اين دو بت را يغوث و يعوق خوانند . خنگ بيد ( xeng - bid ) ا . پ . هر خارى و خار سفيد . خنگ زيور ( xeng - zivar ) ا . پ . اسب ابلق و دو رنگ . خنگسار ( xeng - s r ) ا و ص . پ . كسى كه همهء موى سر وى سپيد بود . و شوره . خنگل ( xangal ) ا . پ . جوشن . خنگو ( xangu ) ا . پ . گياهى كه بر خار ترنجبين مىپيچد و آن را كشوث نيز گويند . خنگ لوك ( xeng - luk ) و خنگ و لوك ( xang - o - luk ) ا . پ . شخص عاجز و بىكاره كه هيچ كار از وى برنيايد . خنلچك ( xonlacak ) ا . پ . نام گياهى . و ريش در پشت اسب و ستور باركش . خنمة ( xanamat ) ا . ع . تنگى نفس وقت گرفتن بينى . و انداختن خلط سينه . خننة ( xonanat ) ا . ع . گاو كلان سال ستبر . خنو ( xanv ) م . ع . خنا خنوا ( از باب نصر ) : فحش گفت . خنوة ( xanvat ) ا . ع . پليدى مردم و ستور و جز آن . و فرجه‌اى در كازه . خنوت ( xennavt ) ا . ع . مرد چابك شتاب زده كه بر نهالى نخسبد . و مرد درماندهء گول . و حيوانى دريائى . خنوخ ( xanux ) ا . ع . ادريس پيغمبر كه به فارسى خنجوخ گويند . خنود ( xonud ) ا . پ . بار اندكى كه بر پشت ستور باركش نهند تا قابل نشستن سوار بر آن باشد . خنور ( xanur ) ا . پ . كشاورز و زارع و زراعت كننده . خنور ( xanur ) و ( xonur ) و ( xonnur ) ا . پ . كاسه و كوزه . و كوزهء گلى كه در آن پول نگاه دارند . و ظروف و اوانى و ساير آلات و ضروريات و لوازم خانه و اثاث البيت . و دو بسته‌اى كه روى اسب گذارند و ميان آنها سوار بنشيند . و كشتكارى و زراعت . خنور ( xennur ) و ( xenavvar ) ا . ع . دنيا . خنور ( xannur ) و ( xennavr ) ا . ع . ام خنور : كفتار . و گاو . و سختى . و نعمت . و نام است و دبر . و نام مصر و بصره . و كذا ام خنور فى الكل . خنور ( xannur ) و ( xanavvar ) ا . ع . نى تير و هر درخت نرم . و سست . و نعمت ظاهر . خنوز ( xonuz ) م . ع . خنز خنزا و خنوزا . مر . خنز . خنوز ( xannuz ) ا . ع . كفتار . و صف اخير در جنگ . خنوس ( xonus ) م . ع . خنس عنه خنسا و خنوسا . مر . خنس . خنوس ( xennavs ) ا . ع . شير بيشه . خنوص ( xennavs ) ا . ع . خوك بچه . و ريزهء از هر چيزى . ع : خنانيص . خنوصة ( xennavsat ) ا . ع . خرما بن كه به آن دست رسد . و ببر بچه . خنوع ( xanu ' ) ص . ع . غدار و مكار و پيمان شكن . خنوع ( xonu ' ) ا . ع . نرم گردنى و فروتنى . خنوع ( xonu ' ) م . ع . خنع خنعا و خنوعا . مر . خنع . خنوف ( xanuf ) ص . ع . شترى كه در وقت دويدن سوى سوار سر گرداند ( مذكر و مونث در وى يكسان است ) . يق : جمل خنوف و ناقة خنوف . ج : خنف . خنوف ( xanuf ) ا . ع . خشم . خنى ( xany ) م . ع . خنى الجذع خنيا ( از باب ضرب ) : بريد آن تنهء خرما بن را . خنى ( xan ) م . ع . خنى عليه خنى ( از باب سمع ) : فحش گفت مر او را . و نيز خنى : هلاك كردن و تلف نمودن . و بسيار شدن تخم ملخ . و بسيار گياه شدن چراگاه و دراز شدن زمانه بر كسى . خنى ( xaniy ) ص . ع . كلام خن : سخن فحش . خنيا ( xony ) ا . پ . سرود و ساز و نغمه و آهنگ و ترانه .