على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1395

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مونث در آن يكسان است ) . ج : خلقان و اخلاق . خلق ( xalaq ) م . ع . خلق الثوب خلقا و خلوقة ( از باب نصر و سمع و كرم ) : كهنه شد آن جامه . و خلق خلقا و خلاقة و خلوقة ( از باب سمع و كرم ) : نرم و تابان گرديد . خلق ( xaleq ) ص . ع . خوش خوى . خلق ( xollaq ) ص . ع . زن رتقاء يعنى بسته فرج . خلقاء ( xalq ' ) ا و ص . ع . مؤنث اخلق . و سم بىشكاف . و زن رتقاء يعنى زن بسته فرج . و صخرهء بىشكاف . و شكستگى . و پهلوى شتر و جز آن . يق : ضربت على خلقاء جنبه . و خلقاء الغار : باطن غار . و خلقاء الجبهة : جاى هموار و برابر از پيشانى . و صخرة خلقاء : سنگ املس . خلق آزار ( xalq - z r ) ص . پ . مردم آزار . خلق آزارى ( xalq - z ri ) ا . پ . مردم آزارى . خلقان ( xolq n ) ع . ج . خلق . خلقان فروش ( xolq n - faruc ) ا . پ . كهنه فروش و آنكه متاع و كالاى كهنه مىفروشد . خلقة ( xalqat ) م . ع . خلق خلقا و خلقة . مر . خلق . خلقة ( xelqat ) ا . ع . آفرينش . خلقة ( xolqat ) ا . ع . ملاست و نرمى و تابانى . خلقة ( xalaqat ) ا . ع . ابر مستوى و با باران . خلقة ( xaleqat ) ص . ع . سحابة خلقة : ابرى كه در آن اثر باران باشد . خلقت ( xelqat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آفرينش و پيدايش . و هيئت و شكل و پيكر و صورت و صورت ظاهر . و سرشت . خلقة ( xelqatan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - طبيعة و شكلا و صورتا . خلقى ( xalqi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك جمعيتى و يك گروهى . خلقى ( xalqi ) ص . پ . منسوب بخلق يعنى جبلى و ذاتى و طبيعى . خلقية ( xalqiyyat ) ا . ع . خلقت . خلل ( xalal ) ا . ع . گشادگى ميان دو چيز و رخنه . و مخرجهاى باران از ابر . و تباهى كار . و بندگى مردم . و انتشار . و پراكندگى در راى . خلل ( xalal ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رخنه . و تباهى در كار . و خلل افگندن و يا خلل آمدن : رخنه پيدا شدن و تباهى در كار افگندن . خلل ( xelal ) ا . ع . هر آنچه در ميان دندانها ماند از طعام و واحد آن خلة است . و نيز خلل ج . خلة . و هو خللهم يعنى او در ميان آنهاست . خلل ( xolal ) ع . ج . خلة . خلل انداز ( xalal - and z ) ص . پ . اغتشاش‌آور و كسى كه باعث تباهى در كارها شود و كسى كه باعث هنگامه و آشوب گردد . خلل‌پذير ( xalal - pazir ) ص . پ . هر چيزى كه قابل اختلال و تباهى و آشفتگى بود . خلل دماغ ( xalal - d m q ) ص . پ . زبون و ضعيف و ديوانه . خللى ( xalali ) ص . پ . متعرض و مزاحم و مانع و زيان‌آور . خلم ( xelm ) ا . پ . خشم و غضب . و گل تيرهء چسبنده . خلم ( xelm ) و ( xolm ) ا . پ . مخاط و رطوبت غليظ و كثيفى كه از بينى آدمى و ديگر حيوانات برمىآيد . و خلم دادن : روان شدن خلم از بينى . و خلم گرفتن : بينى گرفتن و خليميدن . خلم ( xolom ) ا . پ . قصبه‌اى از توابع بلخ در سر حد بدخشان كه بده فرعون اشتهار دارد . خلم ( xelm ) ا . ع . دوست و يار . و خوابگاه آهو و خانهء آن و جاى پنهان شدن وى . و استخوان . و پيه و روده‌هاى گوسپند . ج : اخلام و خلماء . خلمة ( xelmat ) ص . ع . ابل خلمة : شتران چرنده . خلمده ( xelm - deh ) ص . پ . بينى كه پيوسته خلم از آن روان باشد . خلموس ( xolmus ) ا . ع . واحد خلاميس و قولهم : رعيت خلموسا . مر . خلاميس . خلمه ( xolme ) ا . پ . سر عصا و گرز و چوگان . خلميدن ( xelmidan ) ف ل . پ . بينى گرفتن . و خشمناك شدن و قهر گرفتن . خلن ( xolen ) ص . پ . بينى كه پيوسته مخاط و خلم از آن روان باشد . خلنبوس ( xalanbus ) ا . ع . سنگ آتش زنه و سنگ چخماق . خلنج ( xalanj ) ا . ع . معرب خدنگ درختى نيك سخت كه از چوب آن تير و نيزه سازند . ج : خلانج . خلنج ( xalanj ) و ( xelanj ) ص . پ . هر چيز دو رنگ و ابلق . خلنج ( xelanj ) ا . پ . كبوترى كه تمام آن سياه باشد مگر يك يا دو پر از بال آن كه سپيد بوده . خلنج ( xelenj ) ا . پ . نشكنج و گرفتن عضوى و كندن به ناخن . و خوابيدگى و بيحسى عضوى .