على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1394

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و كذلك سائر الاثمار . و ستوران مختلف . و طعام باقى ماندهء ميان دندانها . و هيضه و شكم روش . و بوى گرفتگى دهان روزه‌دار . و وقت بعد وقت . و گياهى كه بعد گياه رويد . و گياهى كه از غير باران بلكه بشبنم آخر شب رويد . و دو رنگ با هم مجتمع و مختلف . و بنو فلان خلفة اى نصف ذكور و نصف اناث . و القوم خلفة اى مختلفون . ج : اخلاف و خلفة ( xelafat ) . من اين خلفتكم يعنى از كجا آب برمىكشيد . و اخذته خلفة يعنى بسيار گشت آمد و رفت او بآبشتگاه . خلفة ( xelfat ) م . ع . خلف فم الصائم خلوفا و خلوفة و خلفة ( از باب نصر ) : بوى گرفت دهان روزه‌دار . و خلف اللبن : متغير شد مزه و بوى شير . و كذلك خلف الطعام . و خلف فلان : تباه شد فلان و برآمد بر كوه . و خلف فلانا : گرفت فلان را از پس وى . و خلف الله عليك : يعنى بجاى گمشدهء تو شود خداى . و خلف بيته : ستون استوار كرد در مؤخر خانه . و خلف اباه : شد پس پدر و يا بجاى وى شد . و نيز خلفة : اختلاف كردن . و غورهء نو آوردن تاك . و در كمين مردى بودن و در غيبت او پيش اهل و عيال وى آمد و شد كردن . و بردن شتران را شبانگاه بسوى اب بعد رفتن مردم . خلفة ( xelfat ) و ( xolfat ) م . ع . مخالفت و خلاف كردن . خلفة ( xelfat ) و ( xolfat ) ا . ع . خلاف . يق : فى خلقه خلفة : در خوى او خلاف است . و كذا فى خلقه خلفة . خلفة ( xolfat ) ا . ع . عيب . و گولى و دلشدگى و بىعقلى . و خلاف . و خطا . و عدم اشتهاى غذا از بيمارى . و وصلهء بر جامه . ج : خلف . خلفة ( xolfat ) و ( xalfat ) ا . ع . آخرين مزهء طعام . ج : خلف . خلفة ( xalefat ) ا و ص . ع . شتر آبستن و باردار . ج : مخاض من غير لفظها و گاه بر خلفات و خلف جمع بسته مىشود . و خلفة جدود : خر ماده . خلفتان ( xelfat ne ) ص . ع . بصيغهء تثنيه له ولدان خلفتان : او راست دو فرزند يكى دراز و ديگرى كوتاه و يا يكى سپيد و ديگرى سياه . و كذلك له عبدان او امتان خلفتان . خلفف ( xolfof ) ص . ع . گول و احمق . يق : رجل خلفف و امراة خلفف . خلفف ( xolfof ) و ( xolfaf ) ا . ع . ام الخلفف : سختى و سختى بزرگ - و كذلك ام الخلفف . خلففة ( xolfofat ) ص . ع . امراة خلففة : زن گول و احمق . خلفناة ( xelafn t ) ا . ع . بسيار خلاف مر . خلفنة . خلفنة ( xelafnat ) ا . ع . بسيار خلاف ( مذكر و مونث و واحد و جمع در آن يكسان است و همچنين در خلفناة . يق : فى خلقه خلفنة و يا خلفناة . خلفه ( xolfe ) ا . پ . خرفه . خلفى ( xalfi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - پشتى و عقبى و چيزى كه در پس واقع شود ضد قدامى . خلفى ( xalafi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - متوالى و پى در پى . خلفين ( xelfayne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه ولدت الشاة خلفين : زاد گوسپند سالى نر و سالى ديگر ماده . خلفين ( xelfayne ) و ( xalfayne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه ذات خلفين : تبر دو سر ج : ذوات الخلفين . و كذا ذات الخلفين . خلق ( xalq ) ا . ع . آفرينش . و مردم . يق : هم خلق الله . و اندازه و تقدير پيش از بريدن . خلق ( xalq ) م . ع . خلقه خلقا ( از باب نصر ) : آفريد آن را . و خلق الشيئى : املس و نرم گردانيد آن چيز را . و خلق الكلام و غيره : ساخت سخن و جز آن را . و خلق الافك : بر بافت دروغ را . و خلق النطع و الاديم خلقا و خلقة : اندازه كرد و دوخت نطع و اديم را و يا اندازه كرد پيش از بريدن . و خلق العود : برابر كرد چوب را . خلق ( xalq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مردمان و آفريدگان . و آفريده و مخلوق . و حاضر و موجود . و زائيده شده . و ايجاد و آفرينش و خلقت و پيدايش . و قوم و طايفه و جمعيت و بعضى . و بسى . و خلق آتشين : شياطين و جنيان . و خلق چهار يار : نامى است كه تركها به خود داده‌اند . و خلق عالم : مردمان و موجودات فناپذير . و خلق عدالت : نامى كه مردمان ايران به خود داده‌اند . و خلق شدن : موجود شدن . و حاضر شدن . و زائيده شدن . و آفريده شدن . و پيدا شدن . و خلق كردن : آفريدن . و خلق الله : مردمان . خلق ( xolq ) و ( xoloq ) ا . ع . خوى و طبع . و مروت . و دين . ج : اخلاق . خلق ( xolq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوى و نهاد و سرشت و طبع و خصلت و مزاج و طبيعت و صفت و عادت و مشرب و سيرت . و ملاطفت . و ادب . و جسارت . و خلق آتشين : غضب و تندى مزاج . خلق ( xalaq ) ا . ع . ابر مستوى كه در آن احتمال باران باشد . خلق ( xalaq ) ص . ع . كهنه ( مذكر و