على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1373
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خصومتگر ( xosumat - gar ) ا . پ . دشمنى كننده و مدعى و منازع و حريف . خصى ( xosy ) و ( xesy ) ا . ع . خايه . خصى ( xas ) م . ع . خصى خصى ( از باب سمع ) : درد گرفت خايهء او . خصى ( xasi ) ص . ع . دردمند خايه . خصى ( xos ) ع . ج . خصية . خصى ( xasiyy ) ص . ع . خايه كشيده شده . ج : خصية و خصيان . خصى ( xasiyy ) ا . ع . شعرى كه خالى از حديث زنان باشد . خصى ( xossiyy ) ص . ع . سبوئى كه در خصوص كوفه ساخته شده باشد . خصيان ( xesy n ) ع . ج . خصى . خصيان ( xosy ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو خايه و يا پوستى كه در آن دو خايه جاى دارد . خصيب ( xasib ) ص . ع . بلد خصيب : شهر فراخ سال و بسيار غله . و رجل خصيب : مرد بسيار خير فراخ ناحيه . و ابو خصيب : گوشت . خصية ( xesyat ) ع . ج . خصى ( xasiyy ) . خصية ( xesyat ) و ( xosyat ) ا . ع . خايه . خصية ( xosyat ) ا . ع . گوشوارهء در گوش . و خصية البحر : جند بيدستر . و خصية الثعلب : سعلب . و خصية الكلب : يك نوع گياهى . خصيته ( xossiyyat ) م . ع . خص خصا و خصوصا و خصيته . مر خص . خصية ( xosiyyat ) ص . ع . دنان خصية : خمهاى ساخته شده در خصوص كوفه . خصيتان ( xosyet ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو خايه . خصيرى ( xosyriyy ) ا . ع . اختصار كننده . و آنكه زوائد از چيزى دور كند . خصيص ( xasis ) ا . ع . مخصوص و خاص . خصيصة ( xosaysat ) ا . ع . مصغر خاصة . خصيصه ( xasise ) ا . پ . - مأخوذ از خصاصة تازى - هر چيزى كه به كسى خاص بود و ديگرى را در وى مشاركت نباشد . خصيصى ( xessis ) و خصيصاء ( xessis ' ) م . ع . خص خصا و خصيصى و خصيصاء . مر . خص . خصيف ( xasif ) ا . ع . خاكستر . و كفش پاره دوخته . و شيرى كه بر آن جغرات ريخته باشند . و از اعلام است . خصيف ( xasif ) ص . ع . هر چيز دو رنگ . و جبل خصيف : كوه دو رنگ كه سياهى و سپيدى داشته باشد . و كتيبة خصيف : سپاه برنگ آهن . خصيفة ( xasifat ) ص . ع . مونث خصيف . و كتيبة خصيفة : لشكر دو رنگ و برنگ آهن و جز آن . خصى كرده ( xasi - karde ) ص . پ . اخته كرده و اخته و خايه درآورده . خصيل ( xasil ) ا . ع . دمب و ذنب . و مغلوب در قمار . و ج . خصيلة . خصيلة ( xasilat ) ا . ع . پارهاى از گوشت و گوشت ران و بازو و ذراع . و هر پى كه با گوشت درشت باشد . ج : خصيل و خصائل . و موى در هم پيچيده اندك باشد يا بسيار . خصيم ( xasim ) ص . ع . خصومت كننده . ج : خصماء و خصمان . خصين ( xasin ) ا . ع . تبر خرد - مذكر و مونث هر دو آيد - . ج : خصن ( xoson ) و اخصن ( axson ) . خصيه ( xosye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خايه كه پوتا و پوته نيز گويند . خضا ( xaz ) م . ع . خضا الشيى خضا ( از باب نصر ) : ريز ريز شد آن چيز و شكست درصورتىكه تر بود . خضاب ( xez b ) ا . ع . رنگ . و آنچه بدان رنگ كنند مانند حنا و جز آن . خضاب ( xez b ) م . ع . خضب خضبا و خضابا . مر . خضب . خصاب ( xez b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وسمه . و حنا و گلگونه . و رنگ حنا و وسمه در موى سر و ريش و رنگ حنا در دست و پا . و رنگين و خضاب كرده شده . و خضاب كردن : با حنا و وسمه موى سر و ريش را رنگ كردن و با حنا دستها و پاها را رنگ كردن . خضاخض ( xoz xez ) ا . ع . جاى بسيار آب و درخت . و فربه كلان شكم از مردان و شتران . و باد ميان صبا و دبور . و بادى كه از جانب مشرق وزد . خضاخضة ( xoz xezat ) ا . ع . فربه كلان شكم از مردان و شتران . خضاد ( xaz d ) ا . ع . نوعى از درخت نرم و بيخار . و دردى در اعضا كمتر از شكستگى . خضار ( xaz r ) ا . ع . شير كه در آن آب بيشتر باشد . و ترهء نورس . خضار ( xozz r ) ا . ع . مرغى . خضارب ( xoz reb ) ص . ع . ماء خضارب : آبى كه موج زند بعض آن بر بعض مانند آب غدير و وادى . خضارة ( xoz rat ) ا . ع . ترههاى سبز . و دريا و به اين معنى اخير غير منصرف است . خضارع ( xoz re ' ) ا . ع . بخيلى كه بتكلف سخاوت كند . خضارم ( xaz rem ) ع . ج . خضرم . خضارم ( xoz rem ) ا . ع . مهتر بردبار . خضارمة ( xaz remat ) ع . ج . خضرمى قومى از مردم ايران را گويند كه در اوائل اسلام هجرت كرده سكونت شام را اختيار نمودند و آنان كه سكونت بصره را اختيار كردند اساورة و آنان كه سكونت كوفه را برگزيدند