احامرة و كسانى كه سكونت الجزيره را قبول نمودند جراجمة و كسانى كه سكونت يمن را قبول كردند ابناء و آنان كه سكونت موصل را اختيار نمودند جرامقة گفتند . و نيز خضارمة : ج . خضرم . خضارى ( xozz r ) ا . ع . گياهى . خضارى ( xoz riyy ) ا . ع . مرغى كه آن را اخيل نيز گويند و هو اعظم من القطاء و العرب تتشام به اذا وقع على ظهر بعير . خضاض ( xaz z ) ا . ع . اندك پيرايه . يق : ما عليها خضاض اى شيئ من الحلى . و مرد گول . و گردن‌بند گربه و حميل آن . و گردن بند آهو بره . و طوق بنديان . خضاض ( xaz z ) و ( xez z ) ا . ع . مركب و سياهى كه بدان نويسند . خضاضة ( xaz zat ) ا . ع . مرد گول و احمق . خضاع ( xez ' ) م . ع . خاضع المراة خضاعا : نرم كرد سخن را براى آن زن . خضاف ( xez f ) م . ع . خضف خضفا و خضافا ( از باب ضرب ) : تيز داد . و خضف الطعام : خورد طعام را . خضاف ( xaz fe ) ا . ع . از دشنامهاى كنيزان است . يق : يا خضاف : يعنى اى تيز دهنده . خضاف ( xazz f ) ص . ع . كسى كه بسيار تيز دهد . خضام ( xazz m ) ص . ع . سيف خضام : شمشير بران . خضامة ( xoz mat ) ا . ع . آنچه خائيده خورده شود . خضب ( xazb ) ا . ع . سبزى شكوفهء خرما . ج : خضوب . و سبزهء نو دميدهء بباريدن باران . و سبزى كه از درخت برآيد در اول برگ آوردن . خضب ( xazb ) م . ع . خضب اليد و غيرها خضبا ( از باب ضرب ) : رنگ كرد دست و جز آن را به حنا و هر گاه دست و موى و جز آن را ذكر نكنند مىگويند خضب خضابا ( نيز از باب ضرب ) . و خضب النخل خضبا : سبز شد شكوفهء خرما . و خضبت الارض : برآمد گياه از زمين . و خضب الشجر ( از باب ضرب و سمع ) : سبز شد درخت . خضبة ( xozabat ) ص . ع . زن بسيار خضاب . خضخاض ( xazx z ) ا . ع . نوعى از قطران كه بشتران گرگين مالند . خضخض ( xozxoz ) و ( xozaxez ) ا . ع . فربه كلان شكم از مردان و شتران . خضخضة ( xazxazat ) م . ع . جنبانيدن آب و پست و مانند آن . و جلق زدن . و خضخض الارض : شيار كرد زمين را و زير و بالا نمود آن را . خضد ( xazd ) م . ع . خضد العود خضدا ( از باب ضرب ) : شكست چوب را خشك باشد يا تر بنوعى كه از هم جدا نگرديد . و خضد البعير عنق آخر : خمانيد شتر و دو تا كرد گردن شتر ديگر را . و خضد الشجر : خشود درخت را و بريد . و خضد زيد : سخت خورد زيد . و نيز خضد : بريدن و خائيدن چيزى تر را چون خيار و گزر و مانند آن . خضد ( xazad ) ا . ع . باريكى ميوه‌ها و غنچگى آنها . و دردى مر اعضا را كمتر از شكستگى . و آنچه از چوب تر خشوده باشند و يا از درخت شكسته باشد . و ضعف و سستى در گياه . و يك نوع گياهى . خضد ( xazed ) ص . ع . درماندهء از ايستادن . خضر ( xazr ) م . ع . خضر النخل خضرا ( از باب نصر ) : بريد آن خرما بن را . خضر ( xezr ) ا . پ . نام پيغمبرى . و نام شيخ گروه شافعى در مرو . و خضر راه گرديدن : رهبرى كردن و راهنمائى و دلالت كردن و پيشوا گشتن . خضر ( xezr ) و ( xezar ) ا . ع . نام پيغمبرى كه صاحب موسى عليهما السلام بود و نام اصلى آن را تاليا گفته‌اند و پارسيان ايليايوهن مىگويند و قال فى المعيار : خضر ( بالكسر ) صاحب موسى عليهما السلام سمى لانه كان لا يجلس على خشبة يابسة و لا ارض بيضاء الا اخضرت و كان سمه تاليا و يق فيه خضر ( xezaron ) و خضر ( xezr ) . خضر ( xozr ) ص . ع . ج . اخضر و خضراء . و هم خضر المناكب : يعنى ايشان بسيار فراخ و خوشحال‌اند . خضر ( xozr ) ا . ع . نام قبيله‌اى از تازيان معروف در تيراندازى . و بنو الخضر : نام بطنى از قيس عيلان . خضر ( xazar ) ا . ع . نازكى و نرمى . و شاخه‌هاى خرما بن . و شاخه‌هاى سبز خرما بن كه برگ آن را دور كرده باشند . خضر ( xazar ) م . ع . خضر اللون خضرا ( از باب سمع ) : سبز گشت آن رنگ . و كذلك خضر الزرع و نيز خضر : نرم و نازك شدن . خضر ( xazer ) ص . ع . سبز . و نرم و نازك . خضر ( xazer ) ا . ع . شاخ درخت . و كشت و زرع . و ترهء سبز . و جاى بسيار سبزناك . و نوعى از درختان كه در آخر گرما سبز شود و برگ و بار بيرون آورد . خضر ( xozar ) ا . ع . بقول . ج . خضرة .