على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1370

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خشى ( xaciyy ) ا . ع . گياه خشك . خشياء ( xacy ' ) ص . ع . مؤنث خشيان - زن هراسان و ترسان . خشيان ( xacy n ) ص . ع . مرد هراسان و ترسان . ج : خشايا . خشيان ( xacay n ) م . ع . خشى خشيا و خشيا و خشيانا و خشاة . مر . خشاة . خشيب ( xacib ) ا . ع . شمشير بساخت نخستين كه هنوز آن را سوهان و صيقل نكرده باشند . و زنگ زدوده و ردى و بلايه . و برگزيده و چيده و تراشيدهء از تير و كمان بتراش نخستين . و شتر ستبر و هر چيزى كه خشن باشد . ج : خشب و خشائب . و دراز درشت اندام برهنه استخوان در كمال سختى . خشيبة ( xacibat ) ا . ع . طبيعت . و طبيعت شمشير كه ساخت نخستين آن باشد . خشيبى ( xacibiyy ) ص . ع . دراز درشت اندام برهنه استخوان در كمال سختى . خشية ( xacyat ) م . ع . خشى خشيا و خشيا و خشيانا و خشية و خشاة . مر . خشاة . و خشاه خشية ( از باب ضرب ) : غلبه كرد آن را در ترسيدن و بيشتر ترسيد . يق : خاشانى مخاشاة فخشيته : نبرد كرد من را در ترسيدن پس من بيشتر ترسيدم . خشيج ( xacij ) ا . پ . نقيض و ضد و آخشيج . و عنصر . خشيجان ( xacij n ) پ . ج . خشيج يعنى اضداد و عناصر و آخشيجان . خشيش ( xacic ) ا . پ . غلبه و برترى و فتح و ظفر . خشيش ( xocayc ) ا . ع . آهو برهء خرد برفتار آمده . خشيشاء ( xocayc ' ) ا . ع . برآمدگى پس گوش . خشيشار ( xacic r ) ا . پ . خشنسار و مرغابى كلان تيره رنگ ميان سر سپيد . خشيشه ( xacice ) ا . پ . مرغى سفيد كه در ايام بهار در باغها فراوان مىباشد . خشيشى ( xacici ) ا . پ . نوعى از جامهء پوشيدنى . خشيف ( xacif ) ا و ص . ع . روندهء در زمين . و در آيندهء در چيزى . و برف درشت و سخت . و يخ نرم . و زعفران خشك . و شمشير بران . خشيل ( xacil ) ا . ع . خس و خاشاك سيل آورده كه خشك شده باشد . خشين ( xacin ) ا . پ . هر چيز سياه رنگ تيره كه در آن سپيدى باشد مانند كوه برف‌دار . و بازى كه پشت آن كبود و تيره و چشمهايش سياه رنگ بود و بعد از تولك اول چشمش سرخ گردد و بتركى آن را قزل قوش گويند . و نيز بازى كه نه سياه باشد و نه سپيد . و نام ولايتى از ماوراء النهر . خشيناد ( xacin d ) و خشينار ( xacin r ) ا . پ . خشينسار . خشين پند ( xacin - pand ) ا . پ . نوعى از غليواج و زغن . خشينسار ( xacin - s r ) ا . پ . خشنسار و نوعى از مرغابى بزرگ تيره رنگ ميان سر سپيد . خشينه ( xacine ) ا . پ . خشين . و نوعى از بار . و سفيد . و خود رنگ . و مله . و يك نوع مرغى آبى . خشيى ( xacy ) ص . ع . مؤنث خشيان يعنى زن هراسان و ترسان . ج : خشايا . خص ( xass ) م . ع . خصه بالشيئ خصا و خصوصا و خصوصية و خصوصية و خصيصى ( xessis ) و خصيصاء ( xessis 'an ) و خصية ( xosiyyatan ) تخصة ( taxessatan ) ( از باب نصر ) : تفضيل داد آن چيز را به آن و خاص كرد . و كذلك خصه بالود . خص ( xess ) ا . ع . ناقص . خص ( xoss ) ا . ع . خانهء نيين . و خانه‌اى كه از چوب مسقف بود . ج : خصاص و خصوص و اخصاص . و دكان مىفروشى اگرچه از نى نبود . و مى نيكو . خصاء ( xes ' ) م . ع . خصاه خصاء ( از باب ضرب ) : خصى كرد آن را . خصاب ( xes b ) ا . ع . شكوفهء خرما . و خرما بن . و خرما بن بسيار بار . خصار ( xes r ) ا . ع . ازار و زير جامه . خصار ( xes r ) م . ع . خاصر مخاصرة و خصارا . مر . مخاصرة . خصاص ( xas s ) م . ع . خص خصاصا و خصاصة ( از باب سمع ) : درويش و حاجتمند گرديد . خصاص ( xas s ) ا . ع . درويشى و حاجت . و ج . خصاصة . خصاص ( xes s ) ع . ج . خص ( xoss ) . خصاص ( xos s ) ع . ج . خصاصة . خصاصاء ( xas s ' ) ا . ع . درويشى و حاجت . خصاصة ( xas sat ) م . ع . خص خصاصا و خصاصة . مر . خصاص . خصاصة ( xas sat ) ا . ع . سوراخ . و هر سوراخ و شكافى كه در و غربال و برقع و مانند آن باشد و سوراخ خرد و كوچك . و فرجه‌هاى ميان ديك پايه‌ها . ج : خصاص و خصائص . و درويشى و حاجت . خصاصة ( xos sat ) ا . ع . انگور باقى ماندهء بعد چيدن . و هر چيز اندك . ج : خصاص . خصاف ( xes f ) م . ع . خصفت الناقة خصافا ( از باب ضرب ) : بچهء نه ماهه انداخت آن ماده شتر .