على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1362

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

باب ضرب ) و خسر خسرا و خسارة ( از باب سمع ) : زيان كرد در تجارت خود و مغبون شد . و خسر الرجل : گمراه شد آن مرد . و خسر فلان : هلاك گرديد فلان . و خسر الميزان خسرا و خسرانا ( نيز از باب ضرب ) : كم كرد و زن را . خسران‌گر ( xosr n - gar ) ا . پ . داماد . خسران‌گرى ( xosr n - gari ) ا . پ . انتساب بواسطهء ازدواج . و خواستگارى . و عروسى . خسرپوره ( xosor - pure ) ا . پ . برادر زن . خسرو ( xosrov ) و ( xosrav ) ا . پ . پادشاه و ملك . و امام عادل . و هر پادشاه صاحب شوكت . و نام يكى از پادشاهان كيان معروف بكيخسرو . و يكى از القاب سلطنتى . و خسرو اختران : آفتاب . و خسرو اقليم چهارم و يا خسرو انجم : نيز آفتاب . و خسرو پرويز : پادشاه بيست و يكم ساسانى كه اسم وى هروك بوده و خسرو چهارم سرير : نيز آفتاب . و خسرو خاور : آفتاب . و پادشاه مغرب . و خسرو هشتم بهشت : يكى از القاب آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . خسرو ( xosoru ) ا . پ . پدر زن . و پدر شوى . و مادر زن . و مادر شوى . خسروان ( xosrav n ) پ . ج . خسرو . خسروانه ( xosrav ne ) ص . پ . منسوب بخسرو يعنى شاهانه . خسروانى ( xosrav ni ) ا و ص . پ . نوعى از سرود مسجع بطور نثر كه باربد در مجلس خسرو پرويز گفتى مشتمل بر دعا و ثناى آن پادشاه و اگر لحنهاى باربد را سى و يك گيريم لحن سى و يكم خسروانى خواهد بود . و نوعى از زر و سيم مسكوك . و هر چيزى كه بس لطيف و نيكو و بزرگ باشد منسوب بخسرو كنند و گويند خسروانى مانند خم خسروانى . خسروانى ( xosrav niyy ) ا . ع . نوعى از شراب . و نوعى از جامه . خسرو پرست ( xosrav - parast ) ص . پ . مطيع و فرمان بردار خسرو و پادشاه پرست . خسرو پرستى ( xosrav - parasti ) ا . پ . پادشاه پرستى و فرمان بردارى از پادشاه . خسرو خواجه ( xosrav - x je ) ا . پ . پدر زن . خسرو دارو ( xosrov - d ru ) ا . پ . خولنجان و يا فاشرا . خسروگهر ( xosrov - gohar ) ص . پ . پادشاه نژاد . خسرو نشان ( xosrov - nec n ) ص . پ . كسى كه در وى نشان پادشاهى باشد . و آنكه هر كه را خواهد بپادشاهى برنشاند . خسروى ( xosravi ) ا و ص . پ . منسوب بسلطنت و پادشاهى . و شاهانه و پادشاهى و سلطنتى . و دولتى . و نوعى از عرق شراب . خسروينه ( xosravine ) ا . پ . پدر زن . خسره ( xasre ) ص . پ . جنبان و متحرك و لرزان . خسره ( xosre ) ا . پ . پدر زن . و مادر زن . خسرينه ( xosrine ) ا . پ . پدر زن . خسع ( xas ' ) م . ع . خسع عنه كذا ( مجهولا ) : دور كرده شد از وى . خسف ( xasf ) ا . ع . نقصان و كمى . و مخرج آب چاه . و ابرى كه از سوى مغرب اقصى دست راست قبله برآيد . و خوارى و اذلال . و بستن ستور را بدون علف . و شربنا على الخسف : نوشيديم بدون خوردن چيزى . و بات فلان الخسف : گرسنه شب گذرانيد فلان . خسف ( xasf ) م . ع . خسف المكان خسفا و خسوفا ( از باب ضرب ) : فرو رفت در زمين . و رفت . و خسف الله : فرو برد آن را خداى ( لازم و متعدى ) . و خسف الله بفلان الارض : غايب كرد فلان را خدا در زمين . و قرى لو لا ان من الله علينا الخسف بنا ( مجهولا ) . و خسف الناقة : بسيار شير گرديد آن ماده شتر و در زمستان زود خشك شد . و خسف الله الناقة : خسيف گردانيد خدا ناقه را . و خسف القمر : تمام شد روشنائى ماه و يا كم گرديد . و خسف عين فلان : بركند چشم فلان را . و خسف الشيى : پاره كرد آن چيز را فخسف هو : پس پاره شد ( لازم و متعدى ) . و خسفت العين : تمام شد روشنائى چشم . و خسف الشيى : كم گرديد آن چيز . و خسف فلان : از بيمارى درآمد فلان . و خسف البئر : كند چاه را در زمين سنگناك و آب آن جوش مىزد و قطع نمىشد . خسف ( xasf ) و ( xosf ) ا . ع . پست و مغاك بودن ظاهر زمين . و چهار مغز و گردكان . و واداشتن كسى بكردن كارى كه مكروه دارد آن را . خسف ( xesf ) ا . ع . ابر بسيار آب كه از جانب چشمه برآيد . خسف ( xosf ) ا . ع . دع الامر بخسف : بگذار كار را چنان كه هست . خسف ( xosof ) ع . ج . خاسف . و ج . خسوف . و ج . خسيف . و ج . خسيفة . خسف ( xasaf ) ا . پ . چار مغز و گردكان .