على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1357

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و مدينه كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله در وقت رجوع به آنجا عبور فرمودند . خز ( xaz ) ا . پ . بلندى بيرون ران . و نشسته راه رفتن مانند كودكان . خز ( xaz ) و ( xazz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جانورى مانند سمور كه از پوست وى پوستين سازند . و جامهء ابريشمين . خز ( xazz ) ا . ع . جانورى مانند سمور . و جامهء از پشم آن . ج : خزوز . و جامه‌اى كه از ابريشم و پشم سازند . خز ( xazz ) م . ع . خز الحائط بالشوك خزا ( از باب نصر ) : خار بر سر آن ديوار نهاد تا كسى برآمدن نتواند . و نيز خز : بتير و نيزه دوختن . يق : خزه به سهم . خزا ( xaz ) م . ع . خزى خزيا و خزا : در بلا و شهرت افتاده ذليل و خوار گرديد . مر . خزى . خزابل ( xaz bel ) ع . ج . خزبيل و خزنبل . خزاخز ( xaz xaz ) ص . پ . خزنده و خزيده . خزاخز ( xoz xez ) ا . ع . توانا . خزاز ( xaz z ) ا . ع . كوهى كه تازيان بامداد غارت آتش بر آن افروختندى . خزاز ( xazz z ) ا . ع . سوداگر ابريشم خام . خزازى ( xaz z ) ا . ع . بمعنى خزاز است . خزاع ( xoz ' ) ا . پ . نام شخصى بزرگ در زمان اسكندر . خزاع ( xoz ' ) ا . ع . مرگ . خزاعة ( xoz at ) ا . ع . قطعهء بريدهء از چيزى . و حيى از ازد ، سموا بذلك لان الازد لما خرجت من مكة لتتفرق فى البلاد تخزعت عنهم خزاعة و اقامت بها . خزاف ( xazz f ) ا . ع . كوزه‌گر . و فروشندهء كوزه . خزاق ( xaz qe ) ا . ع . سرگين انداز . و يا خزاق دشنام است . خزام ( xez m ) ا . ع . حلقه‌اى كه زنان در بينى كنند . و ج . خزامة . خزام ( xazz m ) ا . ع . خزم فروش . خزاما ( xaz m ) ا . پ . خيرى صحرائى . خزامات ( xez m t ) ع . ج . خزامة . خزامة ( xez mat ) ا . ع . حلقهء مويين كه در بينى شتر كنند و مهار بر وى بندند . ج : خزامات و خزام و خزائم . و تسمه‌اى كه بدان نعلين را به روى پا بندند . خزامى ( xoz m ) ا . ع . گياهى كه خيرى دشتى گويند و هوا طيب الازهار نفحة . خزامين ( xazz min ) ا . ع . سوق الخزامين : بازارى بمدينهء منوره . خزان ( xaz n ) ا . پ . فصل پائيز و خريف كه ما بين تابستان و زمستان باشد يعنى سه ماههء ميزان و عقرب و قوس . و زردى برگ درختان . و آن هنگام كه برگ درختان زرد مىگردد . و نام ماه هشتم از سال جلالى و روز هيجدهم از شهريور ماه قديم و يا روز سيوم و يا هشتم آن ماه . خزان ( xaz n ) ص . پ . خزنده و خزيده . و بكنجى پنهان شده . خزان ( xaz n ) و ( xez n ) ص . پ . باد خزان و باد پائيزى كه مىوزد در هنگام سقوط برگها . خزان ( xazz n ) ا . ع . زبان . و خرماى پختهء تر كه اندرون آن از آفتى سياه شده باشد . خزان ( xezz n ) ا . ع . ج . خزز ( xozaz ) . خزان ( xozz n ) ع . ج . خازن . خزانة ( xez nat ) ا . ع . گنجينهء تهى . و گنجينه دارى . و گنجينه . ج : خزائن . و قلب و دل . خزانچى ( xaz nci ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - تحويلدار و خزانه‌دار . خزانگى ( xez nagi ) ص . پ . منسوب بخزانه يعنى چيزى كه خاص و ممتاز بپادشاه باشد . خزانه ( xez ne ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گنجينه‌اى كه در آن نقود و جواهر و چيزهاى نفيس گذارند . و مخزن و پوته . و مال و نقود بسيار . و دفينه . و منبع و سرچشمهء هر چيز . و خزانهء حمام : آن آب‌گير از حمام كه در آن آب گرم باشد . و خزانهء عامره : مخزن دولتى و آنجائى كه نقود دولت را در آن جا گذارند و بيت المال . خزانه‌دار ( xez ne - d r ) ا و ص . پ . تحويلدار . و رئيس خزانهء عامره . و توپ و يا تفنگى كه داراى مخزن و خزينه باشد . خزانى ( xaz ni ) ص . پ . منسوب بخزان و پائيز . خزايا ( xaz y ) ع . ج . خزيان . خزاية ( xaz yat ) م . ع . خزى خزاية و خزى . مر . خزى . خزائم ( xaz em ) ع . ج . خزامة و خزومة . خزائن ( xaz en ) ع . ج . خزانة . خزاين ( xaz yen ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خزينه‌ها و گنجينه‌ها و مخزنها . خزب ( xazab ) م . ع . خزب خزبا ( از باب سمع ) : آماسيد و يا فربه شد كه گويا برآماسيده است . و خزب الجلد : متبهج گرديد پوست . و خزبت الناقة : آماس كرد پستان ناقه و تنگ شد سوراخ‌هاى آن . و كذلك خزبت الشاة . و يا پستانش خشك و كم شير گرديد . خزب ( xazab ) ا . ع . سفال . و نام كوهى .