على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1346

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خرد كيشى ( xerad - kici ) ا . پ . كار گزارى عقل و دستور عقل و فراست . خردگاه ( xord - g h ) ا . پ . خيمهء كوچكى كه در درون خيمهء بزرگى بر پا كنند . و آن جاى از سينهء شتر كه در وقت خوابيدن به زمين رسد و مانند كف پاى او باشد . و بندگاه دست و پاى ستور . خردگسل ( xerad - gosel ) ص . پ . هر چيزى كه عقل و دانش را فاسد كند و باطل سازد . خردگى ( xordagi ) ا . پ . كوچكى . و كاسته شدن از سائيدن . خردل ( xardal ) ا . ع . دانهء كوچكى از طايفهء خاجى كه به فارسى فاترسين گويند و مسحوق آن را با سركه و يا آب خمير كرده جهة تحريك اشتها با غذا خورند . خردل ( xar - del ) ص . پ . جبان و ترسو و ترسنده . و بيدل . خردلة ( xardalat ) م . ع . خردل الطعام خردلة : خورد بهترين طعام را . و خردل اللحم : بريد گوشت را و جدا كرد آن را . بريد اندامهاى گوشت را جدا جدا . و خردلت النخلة : پخته گرديد بيشتر بار آن خرما بن و كلان شد غوره‌هاى باقى آن . خردلة ( xardalat ) ا . ع . يك دانهء خردل . خردما ( xordam ) ا . پ . مرغى خوش آواز و خوش رنگ . خرد مرد ( xord - mord ) ا . پ . ترهات و چيزهاى بيفايدهء ريزه ريزه . خردمند ( xerad - mand ) ا و ص . پ . عاقل و صاحب هوش و خداوند عقل و شخص عاقل . خردمندان ( xerad - mand n ) پ . ج . خردمند . و مردمان عاقل . خردمندانه ( xerad - mand ne ) ص و م ف . پ . عاقلانه و هوشمندانه و از روى عقل و از روى حكمت . و منسوب بخردمند . خردمندى ( xerad - mandi ) ا . پ . زيركى و عقل و هوش و حكمت و هوشيارى و هوشمندى و بصيرت . خردمنشى ( xerad - maneci ) ا . پ . بصيرت و هوشيارى و هوشمندى و زيركى و دانائى . خردنگرش ( xord - negarec ) ص . پ . بيروح و بيهوش . خردوات ( xordav t ) ا . پ . ترهات و ناچيز و خرد مرد و لاشى و ريزه ريزه‌هاى از هر چيز . خردور ( xerad - var ) ص . پ . عاقل و هوشيار و آگاه . خردورى ( xerad - vari ) ا . پ . عقل و دانش و احساس . خرد و مرد ( xord - o - mord ) ا . پ . ته بساط و ريزه ريزهء از هر چيز . و تكسر و كساره و چيزهاى بيفايده . و كلام بيهوده و بىمعنى و ناچيز . خردومند ( xeradovmand ) ا و ص . پ . عاقل و زيرك و خردمند و صاحب هوش و عقل . خرده ( xorde ) ا . پ . ريزهء هر چيز و كم و اندك از هر چيز و خس . و ريزه و اندك . و تراشه . و شرارهء آتش . و آژ فنداك و قوس و قزح . و اعتراض . و نكته و گرفتنى بر گفتگوى مردم . و دقيق و باريك . و دندان . و نسكى از بيست و يك نسك كتاب زند . و ترجمهء كتاب زند يعنى پازند . و غيب و گناه و آن جاى از دست و پاى ستور كه چدار و بخاو بر آن گذارند . و خردهء الماس : ريزهء الماس . و خردهء دست : بند دست و ساعد . و كيسه بر و دزد . و خردهء سماط : ريزهء نان هائى كه از سفره ريزد . و خردهء كافور : كواكب و ستارگان و خردهء كندر : لبان و دقاق الكندر . و خردهء مينا : ميناى شكسته و ريزه ريزه . و شراب لعلى . خردها ( xordah ) پ . ج . خرده . و ريزه‌ها و چيزهاى ريزه و كوچك . خرده‌بين ( xorde - bin ) ا و ص . پ . باريك بين و تيز فهم و ذهين و هوشمند و با تميز و دقيق . و عيب بين . خرده بينى ( xorde - bini ) ا . پ . ادراك و فراست و دقت و زيركى و هوشمندى . خرده‌دان ( xorde - d n ) ص . پ . صاحب عقل . و آنكه به همه چيز از كلى و جزئى برسد . و باريك بين . و عيب جو . خرده شناس ( xorde - cen s ) ص . پ . خرده بين و زيرك . خرده فروش ( xorde - faruc ) ا . پ . فروشندهء كالا و اسبابهاى كوچك و سمسار و خرزى و خرازى . خرده‌گاه ( xorde - g h ) ا . پ . بندگاه دست و پاى ستور كه چدار و بخاو و ريسمان بر آن بندند . و آن جاى از سينهء شتر كه در وقت خوابيدن به زمين رسد و مانند كف پاى وى باشد . و خرده گاه ساق : قسمت نازكتر از ساق پا . و خود ساق پا . خرده‌گير ( xorde - gir ) ص . پ . عيب جو و نكته گيرنده . خرده مرده ( xorde - morde ) ا . پ . ريزه ريزه . و زير و زبر . خردهى ( xordahi ) ا . پ . يك قسم مرغى . خردى ( xordi ) ا . پ . كوچكى . و بچگى و كودكى و طفوليت . خرديكك ( xordikak ) ص . پ . كوچكتر و كهتر و خردتر و اصغر .