على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1323

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خبان ( xeb n ) م . ع . خبن الثوب و غيره خبنا و خبانا ( از باب ضرب و نصر ) : در نوشت جامه و جز آن را و دوخت تا كوتاه شود . و خبن الطعام : پنهان كرد و نهاد طعام را براى روز سختى . و خبن الكذب : بربافت دروغ را . و خبنته خبون ( از باب ضرب ) يعنى مرد . خباند ( xab ned ) ع . ج . خبندى و خبنداة . خبانيدن ( xab nidan ) م ف . پ . پايمال كردن . خبايا ( xab y ) ع . ج . خبيئة . خبائب ( xab eb ) ع . ج . خبيبة . و ثوب خبائب : جامهء پاره پاره . خبائث ( xab es ) ع . ج . خبيثة و اعوذ بك من الخبث و الخبائث : پناه مىجويم به تو از مردان شياطين و زبان آنها . و ام الخبائث : شراب و مى . خبب ( xabab ) ا . ع . نوعى از دويدن . و گاه بر اين دست و گاه بر آن دست استادن اسب . خبب ( xabab ) م . ع . خب خبا و خببا و خبيبا : مر . خب . خبب ( xebab ) ص . ع . ثوب خبب : جامهء پاره پاره . خبة ( xabbat ) و ( xebbat ) و ( xobbat ) ا . ع . راهى از ريگ و ابر و جز آن . و خرقه‌اى كه از جامه بيرون كنند و بر دست و مانند آن بندند . خبة ( xobbat ) ا . ع . جاى گرد آمدن آب كه گرداگرد آن گياه رويد . و موضعى . و داروئى كه به فارسى خاكشى گويند . خبت ( xabt ) ا . ع . زمين پست فراخ . ج : اخبات و خبوت . خبتة ( xabtat ) ا . ع . فروتنى . يق فيه خبتة . خبتل ( xabtal ) ا . ع . زن كوتاه . خبتل ( xobtol ) ا . ع . مرد گول شتاب زده كه اقدام كند بر مكروه مردم . خبتلة ( xabtalat ) م . ع . اقدام كردن مرد گول شتاب زده بر مكروه مردم . خبث ( xobs ) م . ع . خبث خبثا و خباثة و خباثية و خبابثة و خبيثى ( از باب كرم ) : پليد گشت - ضد طاب - . و خبث الرجل خبثا : بلايه و كرپز گرديد آن مرد . و خبث بالمراة : زنا كرد با آن زن . خبث ( xobs ) ا . ع . زنا . و پليدى . خبث ( xobs ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كينه و بدخواهى و دشمنى . و ظلم و بىرحمى . و غدر و خيانت . و پليدى و نجاست . و خبث الحديد : ريم آهن . خبث ( xabas ) ا . ع . پليدى و نجاست . و خبث الحديد : ريم آهن . خبث ( xobas ) ا و ص . ع . ناپاك . و ناپاكى و نجس و نجاست . و در شتم گويند : يا خبث يعنى اى مرد خبيث . خبث ( xobos ) ع . ج . خبيث . خبثاء ( xobas ' ) ع . ج . خبيث . خبثة ( xabasat ) ع . ج . خبيث . خبثة ( xabesat ) ا . ع . بنده گرفتكى از قومى كه برده كردن آنها حلال نباشد . و ناپاكى . و ناراستى . خبج ( xabj ) م . ع . خبجه بالعصا خبجا : ( از باب نصر ) : زد او را بعصا . و خبج بها اى بالاست : تيز داد . و خبج امراته : گائيد زن خود را . خبج ( xabej ) ا . ع . گول . خبجه ( xabje ) ا . پ . تمر هندى . خبخاب ( xabx b ) ا . ع . فروهشتگى چيزى سخت جنبان . خبخبة ( xabxabat ) م . ع . بىوفائى كردن . و فروهشته شدن شكم . و خبخب من الظهيرة : نماز پيشين و جز آن در خنكى كرد . خبخبة ( xabxabat ) ا . ع . يك نوع درختى . و بقيع الخبخبة : موضعى در مدينهء منوره كه از اين درخت در آنجا مىرويد . خبخر ( xabxar ) ا . ع . مرد فروهشته گوشت كلان شكم . خبر ( xabr ) ا . ع . درخت كنار . و زراعت . و گودال آب در كوه . و نام دهى بشيراز . و دهى بيمن . خبر ( xabr ) م . ع . خبرت الارض خبرا ( از باب نصر ) : شيار كردم زمين را از براى كشت كارى . خبر ( xabr ) و ( xebr ) ا . ع . توشه دان بزرگ . و ماده شتر شيرناك . ج : خبور . خبر ( xabr ) و ( xebr ) م . ع . خبر خبرا و خبرا و خبرة و خبرة : مر . خبرة و خبرة . خبر ( xebr ) ا . ع . آگاهى به چيزى . و كشاورزى به نصف محصول و مانند آن . خبر ( xobr ) ا . ع . مرد با آگاهى و آگاهى به چيزى . و دانستگى . قوله تعالى : ما لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْراً . خبر ( xobr ) م . ع . خبر خبرا و خبرة و خبرة : مر . خبرة و خبرة . و خبر خبرا و خبرة . مر . خبرة . خبر ( xabar ) ا . ع . آگاهى . ج : اخبار . ج ج : اخابير . خبر ( xabar ) م . ع . خبر الموضع خبرا ( از باب سمع ) : سدرناك گرديد آن جاى . و خبرت الارض : بسيار خبار يعنى سوراخ كلا كموش گرديد زمين . و من اين خبرت هذا الامر : از كجا دانستى اين كار را . خبر ( xabar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آگاهى . و سخنى كه بدان اعلام كنند . و اطلاع و سروا . و حديث نبوى و حديث ائمهء هدى . و سخنى كه در آن احتمال صدق و كذب هر دو رود . و با خبر : كلمه‌ايست كه در آگاه كردن كسى گويند . و با خبر بودن : مطلع بودن . و خبر دادن : اطلاع دادن . و خبر شدن :