على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1324
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مطلع شدن و آگاهى يافتن . و خبر كردن : اطلاع دادن و آگاهى دادن . و خبر گرفتن : آگاهى يافتن و واقف شدن . و پرسش كردن و تحقيق كردن . خبر ( xaber ) ا . ع . مرد با آگاهى . و درخت كنار . و جاى كنارناك . خبر ( xaber ) و ( xobr ) ا و ص . ع . مطلع و خبردار و واقف و دانا و دانا شده . خبراء ( x br ' ) ا . ع . زمين هموار سدرناك . ج : خبارى ( xab r ) و ( xab ri ) و خبراوات و خبار . و توشهدان بزرگ . و گودال آب در بيخهاى سدر . خبراق ( xabr q ) ا . ع . باد كه از راه دبر برآيد . خبراوات ( xabr v t ) ع . ج . خبراء . خبربج ( xabarbaj ) ص . ع . جسم خبربج : جسم نرم و نازك . خبربجة ( xabarbajat ) م . ع . گوارندگى غذا . خبرة ( xebrat ) م . ع . خبرته خبرا و خبرة ( از باب نصر ) : آزمودم آن را . و خبرت الطعام : چرب كردم آن طعام را . خبرة ( xebrat ) ا . ع . آگاهى به چيزى . و آزمايش . خبرة ( xebrat ) و ( xobrat ) م . ع . خبرت الشئ خبرا و خبرا و خبرا و خبرة و خبرة و مخبرة و مخبرة ( از باب نصر و كرم ) : دانستم آن چيز را و آزمودم آن را . و خبر الطعام : چرب كرد طعام را . و لا خبرن خبرك اى لا علمن علمك . و فى المثل : وجدت الناس اخبر تقله يعنى يافتم مردم را كه راست مىآيد در حق آنها قول اخبر تقله يعنى يافتم همهء آنها را مسخوط الفعل وقت آزمايش ، و اصله اخبر الناس تقلهم ، و حذف الهاء و الميم ثم ادخل هاء الوقف . خبرة ( xobrat ) ا . ع . گوسپند كه جماعتى بشراكت خريده ذبح كنند . و آگاهى به چيزى . و تريد ستبر . و بهرهاى از گوشت و يا ماهى . و آنچه خريد كنند براى اهل خود از نان و گندم و گوشت و مانند آن . و نانخورش . و آنچه نخست فرستاده شود از چيزى . و طعام كه مسافر همراه گيرد . و كاسهء نان و گوشت ميان چهار كس يا پنج كس . خبرة ( xaberat ) ا . ع . زمين هموار سدرناك . ج : خبار . خبرت ( xobrat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دانش و دانستن چيزى . خبرجل ( xabarjal ) ا . ع . كلنگ . خبردار ( xabar - d r ) پ . كلمهء امر كه در آگاه كردن كسى استعمال كنند يعنى حذر كن و آگاه باش . خبردار ( xabar - d r ) ص و م ف . پ . مطلع و با اطلاع و بيدار و آگاه و هوشيار . و خير دهنده و اطلاع دهنده و آگاه كننده . و جاسوس و خبرگير . و خبردار شدن : واقف بودن و مطلع شدن و هوشيار شدن و بيدار شدن . و خبردار كردن : آگاهى دادن و اطلاع دادن و فهمانيدن و پند دادن و هوشيار كردن . خبردارى ( xabar - d ri ) ا . پ . هوشيارى و آگاهى و اطلاع . خبر شناس ( xabar - cen s ) ص . پ . آگاه و خبرداد و واقف و مطلع و هوشيار . و جاسوس . خبرعة ( xabraat ) ا . ع . سخنچينى . خبرقة ( xabraqat ) م . ع . خبرق الشيى : شكافت آن چيز را و بريد . خبرگير ( xabar - gir ) ا و ص . پ . كسى كه مستفسر حال مىشود . و آگاه . و جاسوس و خبر دهنده . و دستگير . و حارس . و فريادرس . خبرگيرى ( xabar - giri ) ا . پ . جاسوسى . و آگاهى . و خبردهندگى . و حراست . و فرياد رسى و حمايت و نگهدارى . خبر نويس ( xabar - navis ) ا و ص . پ . كسى كه وقايع و اخبار را مىنويسد و اطلاع مىدهد . خبروع ( xobru ' ) ا . ع . سخنچين . خبره ( xabre ) ا . پ . محكم و استوار . و پيچيده و خبوه . خبره ( xabre ) و ( xebre ) ا . پ . سنجش و حساب . خبره ( xebre ) و ( xobre ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اطلاع و بصيرب و آگاهى و علم و دانائى . و اهل خبره : مردمان بصير و آگاه و ماهر . خبره نامه ( xebre - n me ) ا . پ . قطبنما و دايرهء هندى . خبرى ( xabari ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - راوى و مورخ و تاريخ نويس . خبز ( xabz ) م . ع . خبز الخبز خبزا ( از باب ضرب ) : نان پخت . و خبز القوم : نان داد مر آن قوم را . و خبز البعير : دست زد آن شتر بر زمين . و خبز فلان : سخت راند فلان و زد . خبز ( xobz ) ا . ع . نان . و منه المثل : كل اداة الخبز عندى غيره اى غير الخبز و اصل مثل آنست كه قومى بضيافت مردى رفتند هر گاه نشستند نطعى بينداخت و بر آن آسيا نهاده قطب آسيا را در دست كرد قوم اين حال را ديده بشگفت آمدند پس آن مرد آسيا گردانيدن گرفت پرسيدند چه مىكنى ؟ جواب داد : كل اداة الخبز عندى غيره . و ام خبز :