على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1306
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
[ حرف ] خ خ . پ . كه خاء يا خه تلفظ مىكنند عبارت است از حرف نهم از الفباى فارسى و حرف هفتم از الفباى ابتثى و حرف بيست و چهارم از الفباى ابجدى و در حساب جمل ششصد عدد مىباشد و آن را خاى ثخذ و خاى منقوطه و يا خاى معجمه نامند و اين حرف در زبان پارسى گاه مبدل به غ و گاه به ه مىگردد مانند ستيخ و ستيغ ، و خجير و هجير ، و خسته و هسته ، و خره و هره . خا ( x ) ا . پ . دوش و شانه و كتف . و گودى كه آبهاى كثيف مانند آب مطبخ و آب حمام بدانجا رود . و آبريز . خا ( x ) ص . پ . خاينده مانند طوطى شكرخا . خاء ( x ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موى سرين . خاء ( x ' ) ا . ع . حرف هفتم از حروف تهجى . يق كتبت خاء حسنة . خاء ( x e ) ع . كلمهء فعل . يق خاء بك علينا يعنى شتاب كن . خاب ( x b ) ا . پ . بازپس افگنده . و نوم و خواب . خابة ( x bat ) ا . ع . خم و سبو . خابة ( x bbat ) ا . ع . قرابت . و مصاهرة . ج : خواب ( xav b ) . خابث ( x bes ) ص . ع . بلايهء كرپز و ناپاك و پليد و بد كار و فرومايه و غدار . خابثة ( x besat ) م . ع . خبث خبثا و خباثة و خابثة و حباثية و خبثى . مر . خبث . خابثة ( x besat ) ا . ع . خباثت و پليدى . خابر ( x ber ) ص . ع . رجل خابر : مرد با آگاهى . خابز ( x bez ) ص . ع . رجل خابز : مرد بانان . خابس ( x bes ) ا . ع . شير بيشه . خابط ( x bet ) ا و ص . ع . خبط كننده . و ما ادرى اى خابط ليل هو اى اى الناس هو ، نمىدانم چه كس است او . و ما له ناطح و لا خابط : نيست او را نه گوسپندى و نه شترى . خابل ( x bel ) ا . ع . جن . و تباه كننده . و شيطان . خابن ( x ben ) ا . ع . سخت . و كسى كه دروغ برمىبافد و آماده مىكند . خابور ( x bur ) ا . ع . نهرى در مزوپوتامى . و يك نوع گياهى . خابئ ( x bi ' ) ص . ع . كيد خابئ يعنى خائب و نااميد . خائبة ( x ebat ) ا . ع . خم و سبو . خابيدن ( x bidan ) ف ل و م . پ . پايمال كردن و پا سپر كردن . و مساوى كردن . و تصحيح كردن . و خوابيدن . خات ( x t ) ا . پ . زغن و غليواج . خاتام ( x t m ) ا . ع . مهر . و انگشترى و خاتم . ج : خواتم و خواتيم . خاتر ( x ter ) ص . ع . غدار و فريبنده . خاتل ( x tel ) ص . ع . گرگ مكار و حيلهباز و فريبنده و گستاخ و دلاور . خاتم ( x tam ) ا . ع . آخر هر چيزى و