على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1296
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
گرد آن صيد درآمد تا بدامگاه آيد . و حاش الابل : گرد آورد شتران را و راند آنها را . و نيز حوش : از كنارههاى طعام خوردن و بميان آن رسيدن . حوش ( havc ) ا . ع . چيزى حظيره مانند - لغت عراقى است . حوش ( havc ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرداگرد و پيرامون . و حول و حوش : اطراف و جوانب و نواحى . حوش ( huc ) ا . ع . چارپايان وحشى . و شهرهاى جنها . و فحول جنها . حوش ( huc ) ص . ع . رجل حوش الفواد : مرد تيز خاطر . حوشب ( havcab ) ا . ع . خرگوش . و گوساله . و روباه نر . و ستور تهيگاه برآمده و فرورفته - از اضداد است - و شكالگاه دست و پاى ستور . و استخوانى كه در جانب درونى سم است ميان عصب و وظيف . و استخوان خرد مانند سلاما كه ميان سر ساق و سم اسب است . و استخوان پيوند سر دست . و جماعت و گروه . و نام مردى . و روستائى . حوشبة ( havcabat ) ا . ع . جماعت و گروه . حوشكة ( havcakat ) ا . ع . آنچه از گوشهء خانه و جائى شنوند . حوشى ( huciyy ) ص . ع . مرد ناآميزگار . و شب تاريك . و شتر رمنده و جز آن . و سخن غريب و وحشى . و سخن غامض . و هر چيز منسوب بحوش . حوشية ( huciyyat ) ا . ع . ناآميزگارى . يق فيه حوشية اى نفور . حوشية ( huciyyat ) ص . ع . ابل حوشية : شتران رمنده و وحشى . حوص ( havs ) م . ع . حاصه حوصا و حياصة ( از باب نصر ) : دوخت آن را . و منه المثل : ان دواء الشق ان تحوصه . و حاص بين الشيئين : تنگ گرديد ميان آن دو چيز . و يق حاص عين البازى حوصا و حياصة . و حاص حوله : برگشت گرد وى . حوص ( havs ) ا . ع . مغص . و قولهم لاطعنن فى حوصهم يعنى پاره مىكنم آنچه دوختهاند و فاسد مىكنم آنچه اصلاح كردهاند و يا آنكه فريب مىدهم ترا و يا كوشش مىكنم در هلاك تو . حوص ( havs ) و ( hus ) ا . ع . المثل : طعنت فى حوص امر لست منه فى شيئ : ممارست كردم در كارى كه نيكو كردن نتوانم آن را و تكلف كردم در لا يعنى و كذلك طعنت فى حوص امر او فى حوص امرا و فى حوص امر . حوص ( hus ) ع . ج . احوص و حوصاء . حوص ( havas ) م . ع . تنگ بودن دنبالهء يك چشم و يا هر دو چشم ( و الفعل من سمع ) . يق حوصت العين حوصا و ينسب الفعل الى الانسان ايضا . حوصاء ( havs ' ) ص . ع . زنى كه دنبالهء چشم وى تنگ باشد . ج : حوص . حوصل ( havsal ) ا . ع . چينهدان مرغان . و مرغى بسيار خوار بزرگ جاغر . ج : حواصل . و مقر آب در تك حوض . و گوسپندى كه ما فوق ناف وى كلان باشد . حوصلاء ( havsal ' ) ا . ع . چينهدان مرغان . و نام موضعى . حوصلة ( havsalat ) م . ع . حوصل الطائر : پر كرد مرغ چينهدان خود را از دانه . حوصلة ( havsalat ) و ( havsallat ) ا . ع . چينهدان مرغان . ج : حواصل . و بن شكم تازها را از هر حيوانى . و مقر آب در تك حوض . حوصله ( havsale ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چينهدان مرغان و جاغر و خجج و و زاغر و زاغر و كراز و كژار و گژاژ و ژاغر و شانك و شكانك نيز گويند . و ثبات و استوارى و صبر و تحمل و نيناد و تاب و برداشت . و حرص و طمع . حوصلهمند ( havsale - mand ) ص . پ . حريص و طمعگار . حوصى ( husiyy ) و ( hus ) ا . ع . طعنت فى حوصى امر لست منه فى شىء و كذلك حوصى . مر . حوص و حوص . حوض ( havz ) ا . ع . جائى كه براى آب در زمين سازند . و تالاب و آبگير . ج : حياض و احواض . و حوض الحمار : دشنام است اى مهزوم الصدر من هزمه اذا غمزه بيده فصارت فيه حفرة . حوض ( havz ) م . ع . حاض الماء حوضا ( از باب نصر ) : جمع كرد و گرد آورد آب را . و حاض فلان حوضا : حوض ساخت فلان . حوض ( havz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تالاب و آبگير و بركه و خانى و هر جائى كه آب و يا مايع ديگر در آن جمع شود . و حوض آب . برج حوت . و آسمان . و حوض ترسا : حوضى كه در آن انگور ريزند و لگد كنند تا شيرهء آن برآيد . و حوض كوثر : حوضى است در بهشت . و حوض ماهى : برج حوت . و حوض نعمان : تالابى بوده پر از آب شور و تلخ كه در زمان ظهور آن حضرت صلى اللّه عليه و آله آب آن شيرين و گوارا شد . حوضچه ( havzce ) ا . پ . مصغر حوض .