على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1297
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
يعنى آبگير كوچك و خانيچه . حوضك ( havzak ) ا . پ . مصغر حوض ، آبگير و حوض كوچك و خانيچه . و طاس بزرگ . حوط ( havt ) ا . ع . رشتهاى كه از دو رنگ سياه و سرخ تافته در آن مهرهها و هلال سيم كشند و زنان براى دفع چشم زخم بر ميان بندند . حوط ( havt ) م . ع . حاطه حوطا و حيطة و حياطة ( از باب نصر ) : نگاهداشت آن را و پاس داشت و تعهد وى كرد . و حاط الحمار عانته : گرد آورد خر زهار خود را . و حط حط - بالتكرير بصيغهء امر - يعنى صلهء رحم كن . و حوط پوشان دختر را . و حاطوا بالبلد حوطا : گرداگرد آن شهر را گرفتند . المثل : حاطونا القصا يعنى دورى كردند از ما و حال آنكه در نزديكى ما هستند و ما دور نيستيم از آنها و اگر اراده كنند فى الفور بما مىرسند . و كذلك حطتمونا القصا . و القصا البعد و الناحية يضرب للخاذل المنتجى من نصرك . حوط ( hevat ) ا . ع . آنچه در عوض كمى دراهم دهند هر گاه در وزن كم باشند . يق هلم حوطها . حوطة ( havtat ) ا . ع . هوشيارى و حزم در كار . حوطة ( hutat ) ا . ع . بازيچهاى كه آن را دارة نيز گويند . حوف ( havf ) ا . ع . ازار مانندى از پوست كه زنان حائض و كودكان پوشند . و تسمههاى اديم سرخ كه در آن مهره تعبيه كرده دختران را پوشانند در بالاى جامه . يا شاماكچهاى از اديم كه آن را مانند دوالهاى عريض به قدر چهار انگشت بريده باشند و آن را دختران نابالغ پوشند . و چيزى مانند هودج . و مشك . و شهرى بعمان . حوفران ( havfar n ) ا . پ . طرخون . حوفزى ( havfaz ) م . ع . حوفز الصبى حوفزى : بر سر پاى داشته بلند كرد آن كودك را . حوفلة ( havfalat ) ا . ع . سر نره . حوفلة ( havfalat ) حوفل حوفلة : منتفخ و پر باد گرديد سر نره . حوق ( havq ) ا . ع . جماعت انبوه . و تركت النخلة حوقا : بيخ شاخههاى پيراسته باقى مانده بر تنهء خرما بن . حوق ( havq ) م . ع . حاق البيت حوقا ( از باب نصر ) : روفت آن خانه را . و حاق الشيئى : ماليد آن چيز را و نرم كرد آن را . و حاق بالشيئى : احاطه كرد به آن چيز . حوق ( huq ) و ( havq ) ا . ع . گرداگرد سر نره و گردگى نره . و حوق الحمار : لقب فرزدق است . حوقاء ( havq ' ) ص . ع . حشفهء كلان . يق حشفة حوقاء . حوقال ( havq l ) حوقل حوقلة و حيقالا و حوقالا . مر . حوقلة . حوقة ( havqat ) ا . ع . گروه از هم پاشيده . حوقل ( havqal ) ا . ع . نره . و پير باز ماندهء از جماع . و موضعى . حوقلة ( havqalat ) ا . ع . قارودهء دراز گردن كه با مشك دارند . و نرهء سست بيكار . حوقلة ( havqalat ) م . ع . حوقل الشيخ حوقلة و حيقالا و حوقالا : باز ماند آن پير مرد از جماع بسبب پيرى . و نيز حوقلة : بشتاب رفتن و گام نزديك نهادن . و مانده شدن و ضعيف گرديدن . و خفتن و سپس رفتن . و دست نهادن پيران بر تهيگاه هنگام خراميدن . و درو كردن . حوك ( havk ) ا . ع . بادروج كه ريحان كوهى باشد . و خرفه . حوك ( havk ) م . ع . حاك الثوب حوكا و حياكا و حياكة ( از باب نصر و ضرب ) : بافت جامه را . و حاك الشاعر شعره حوكا : ترتيب داد شاعر شعر را . و حاك الشيئ فى صدرى : راسخ شد آن چيز در سينهء من . حوكة ( havakat ) ع . ج . حائك . حوكش ( havkac ) ا . ع . نام مردى از قبيلهء مهرة . حوكشية ( havkaciyyat ) ا . ع . شتران منسوب بحوكش . حوكل ( havkal ) ا . ع . مرد كوتاه و بخيل . حوكلة ( havkalat ) ا . ع . نوعى از رفتار . حؤل ( ho'l ) ع . ج . حائل . حؤل ( houl ) م . ع . حال حولا و حؤلا . مر . حول . حول ( havl ) ا . ع . سال . ج : احوال و حؤول و حوول . و حذاقت . و قوت . و جودت نظر و قدرت بر تصرف در امور . و حيله . و پيرامون . و لا حول و لا قوة الا بالله اى لا حول عن المعصية و لا قوة على الطاعة . حول ( havl ) م . ع . حال حولا ( از باب نصر ) : گذشت سال . و حال الحول : تمام و كامل شد سال . و حال عليه الحول حولا و حؤلا : گذشت به روى سال . و حال الى مكان آخر حولا و حؤلا : بجاى ديگر گشت . و حال الشخص : جنبيد آن شخص . الحديث : بك اصول و بك احول اى اتحرك . و حال عن العهد حولا و حؤلا : برگشت از عهد .