على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1295
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و تمام سياه بودن چشم چنان كه چشم آهوست . و لا يكون فى بنى آدم حور و انما قيل للنساء حور العين ( و الفعل من سمع ) . حور ( hur ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فرشته و پرى و ملك و پرى چشم سياه . و حور بهشتى : دوشيزهء بهشتى . حور ( havvar ) ا . ع . درخت سپيدار . حور ( hovar ) ا . ع . كوهى در يمن كه در آنجا غارى بوده و ساحران از آنجا سحر مىآموختند . حوراء ( havr ' ) ص . ع . مؤنث احور . زنى كه چشمش سخت سپيد و سياه بود و يا بدنش سخت سپيد و چشمش تمام سياه باشد . ج : حور . و منه حور العين . حوراء ( havr ' ) ا . ع . داغ مدور . و موضعى نزديك مدينه كه لنگرگاه كشتيهاى مصر است . حور اسفند ( havr - esfand ) ا . پ . گياهى كه بستان افروز نيز گويند . حور العين ( hur - ol - in ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زنان سپيد پوست فراخ چشم . چه حور جمع حوراء است كه زن سپيد پوستى باشد كه موى سرش و سياهى چشمش بغايت سياه بود و عين جمع عيناء است يعنى زن فراخ چشم . حوران ( havr n ) ا . ع . پوست پيل . و قسمت جنوبى دمشق . و طرخون . حوران ( hur n ) ع . ج . حائر و ج . حوار . و ج . حور . حورا نژاد ( havr - nej d ) ص . پ . آنكه از نژاد سيه چشمان بهشتى باشد . حورپيكر ( hur - peykar ) ص . پ . فرشته پيكر و پرى پيكر . حورزاد ( hur - z d ) و حورزاده ( hur - z de ) ص . پ . زاده شدهء از پريان بهشتى . حورم ( havram ) ا . ع . مال بسيار خواه صامت باشد يا ناطق . حورور ( havarva ) ا . ع . ما اصبت حورورا : نرسيدم به چيزى . حورورة ( havarvarat ) ا . ع . زن سپيد پوست . حورى ( huri ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باكرهء بهشتى و پرى چشم سياه . حورى ( havariyy ) ص . ع . سرخ پوست . حوز ( havz ) ا . ع . جائى كه گرداگرد آن برآورده باشند . و رفتار سست . و ملك و پادشاه . و نكاح . و ليلة الحوز : شب اول رفتن شتران بسوى آب . و نيز حوز : نام قريهاى و محلهاى . حوز ( havz ) م . ع . حاز الشيئ حوزا و حيازة ( از باب نصر ) : گرد آورد آن چيز را و جمع كرد و گرفت آن را و مالك شد و استبداد كرد بدان . و كل من ضم الى نفسه شيئا فقد حازه . و حاز الابل حوزا : نرم راند و يا سخت راند شتران را . و حاز جاريته : جماع كرد با كنيزك خود . و حاز فى مد القوس : فرو رفت در كشيدن كمان . و حاز فلانا : زايل كرد فلان را از مركزش . و حاز الموضع : بندروغ بست گرداگرد آن موضع . حوزاء ( havz ' ) ا . ع . جنگى كه مردم را فراهم آورد . حوزة ( havzat ) ا . ع . ناحيه . و ميانهء ملك . و فرج زن . و طبيعت . و اول شبى كه شتران بسوى آب روند . و نوعى از انگور . و نام وادى در حجاز . و حوزة الاسلام : حدود و نواحى اسلام . و فلان مانع لحوزته اى لما فى حيزه . حوزل ( havzal ) و حوزلة ( havzalat ) ا . ع . كوتاه . حوزه ( havze ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ناحيه و بقعه . و نزد . و جانب و طرف . و وسط مملكت . و حدود و نواحى . حوزى ( havziyy ) ا . ع . نيك راننده . و آنكه تنها فرود آيد و با كسى نياميزد . و مرد داناى صواب راى . و اسود و سياه . حوزية ( huziyyat ) ا . ع . ناقهء گوشهگير از شتران . و ناقهاى كه قوت رفتن در وى مجتمع باشد و يا سرشتى دارد كه در آن سرشت و در خوشرفتارى وى ديگر شتران به آن نمىرسند . حوس ( havs ) م . ع . حاسوا خلال الديار حوسا ( از باب نصر ) : گرداگرد سرايها را گشتند و ميان آنها را جستند بطلب چيزى . و حاس فلان الذيل : دامن كشان رفت فلان . و حاس الجلد : به ترتيب و خوبى باز كرد پوست را . و تركت فلانا يحوس بنى فلان اى يتخللهم و يطلب فيهم . و الذئب يحوس الغنم اى يتخللها و يفرقها . و حمل فلان على القوم فحاسهم : حمله كرد فلان بر آن قوم پس پا سپر نمود آنها را . حوس ( havsa ) ا . ع . ميان و در ميان . حوس ( hus ) ص . ع . ابل حوس : شتران بدير جنبندهء از چراگاه خود . حوس ( hus ) ا . ع . ج . احوس . و ج . حوساء . حوس ( hovvas ) ص . ع . الخطوب الحوس : بدبختى و آسيبى كه بر قومى نازل شده فراگيرد آنها را و درآيد در ميان ديارشان . حوساء ( havs ' ) ا . ع . ناقهء بسيار خوار و سخت جان . ج : حوس . حوسى ( havs ) ا . ع . شتران بسيار . حوش ( havc ) م . ع . حاش الصيد حوشا و حياشة ( از باب نصر ) : گردا -