على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1274

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

حلف ( helf ) ا . ع . سوگند . و عهد و پيمان كه در ميان قومى باشد . و دوستى . و دوست كه براى يار خود سوگند خورد كه با وى غدر نخواهد كرد . ج : احلاف . حلف ( halaf ) ا . ع . گياه دوخ . حلف ( halef ) ا . ع . پيمان مؤكد بسوگند . حلف ( holof ) ع . ج . حلفاء . حلفاء ( half ) ا . ع . گياه دوخ . و كنير بىشرم بسيار فرياد . ج : حلف . حلفاء ( holaf ' ) ا . ع . يك نوع گياهى . و ج . حليف . حلفة ( halefat ) و ( halafat ) و ( halfat ) ا . ع . يك بن از گياه حلف . حلفس ( helafs ) ا . ع . متكبر بسيار گوشت كه جابجا گوشت پاره‌ها از بدن وى برآمده باشد . حلفق ( halfaq ) ا . ع . دار بزين كه تكيه‌گاه باشد . حلق ( halq ) ا . ع . گلو و حلقوم . و بديمنى . ج : حلوق و احلاق . و درختى مانند درخت انگور . و عقرا و حلقا يعنى مبتلا گرداند او را خداى به درد حلق و ريش و خسته گرداند تن او را . حلق ( halq ) م . ع . حلقه حلقا ( از باب نصر ) : زد بر حلق او . و حلقها الله : درد حلق دهد او را خداى . و حلق الحوض : پر كرد حوض را از آب . و حلق الشيى : اندازه كرد آن چيز را . و حلق راسه حلقا و تحلاقا و حلاقا ( از باب ضرب ) : سترد موى سر او را . حلق ( halq ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گلو و پلخ و جزء فوقانى مرى يعنى آن جزئى كه در وقت عبور غذا از دهان بمعده از آنجا عبور مىكند و نيز آواز از آنجا خارج مىشود و در عمل تنفس امدادى مىنمايد . و حروف حلق شش است : همزه و حاء و خاء و هاء و عين و غين . حلق ( helq ) ا . ع . انگشترى پادشاه . و انگشترى بىنگينه از سيم . و شتران و گوسپندان بسيار . حلق ( holq ) ا . ع . پسر مردگى . حلق ( halaq ) ا . ع . شتران كه به شكل حلقه داغ بر آنها كرده باشند . حلق ( halaq ) م . ع . حلق الفرس حلقا ( از باب سمع ) : سرخ و پوست رفته گرديد نرهء آن اسب از گشنى كردن . و كذلك حلق الحمار . حلق ( halaq ) و ( haleq ) و ( helaq ) ع . ج . حلقة . حلق ( hollaq ) ع . ج . حالق . حلقات ( halaq t ) ع . ج . حلقة . حلق افشارى ( halq - afc ri ) ا . پ . فشار بر گلو و خفگى . حلقامة ( halq mat ) ص . ع . رطبة حلقامة : رطب نيم پخته . حلقان ( holq n ) ا . ع . خرمائى كه دو ثلث وى پخته باشد . حلقانة ( holq nat ) ا . ع . واحد حلقان . حلقة ( halqat ) ا . ع . هر چيز مدور به شكل دايره . و زره و يا هر يا سلاح كه باشد . و رسن . و طرف خالى مانده بعد از آنكه چيزى در وى كرده باشند . و پرى حوض يا كم از پرى . و داغى مر شتران را . و حلقهء درو حلقهء مردم . ج : حلق ( halaq ) و ( haleq ) و ( helaq ) و حلقات . و انتزعت حلقته : سبقت بر دم از وى . و نيز حلقة : براى مره است از حلق . و چون كودك آروغ زند گويند حلقة اى حلق راسك حلقة بعد حلقة ( مجهولا ) اى مرة بعد مرة . حلقة ( helqat ) ا . ع . طريقهء تراشيدن . حلقة ( halaqat ) ا . ع . ج . حالق . يقال : هولاء قوم حلقة : يعنى اينها گروهى هستند موى تراش . حلقچى ( halqaci ) ا . پ . حلواى زلوبيا . حلقد ( helqed ) ا . ع . بدخوى گران روح . حلقمة ( halqamat ) م . ع . حلقمه حلقمة : بريد حلقوم او را . حلقنة ( halqanat ) م . ع . حلقن البسر حلقنة : رسيدن گرفت غورهء خرما و يا رسيده گرديد دو ثلث وى . حلقوم ( holqum ) ا . ع . خشكناى گلو و جو سك و زرد من . ج : حلاقم و حلاقيم . حلقه ( halqe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز مدور و گرد به شكل دايره كه ميانش خالى بود . و دايره . و دوره . و انگشترى . و گرده . و گردهء سر زلف . و پايهء گردون . و انجمن و مجلس و دايرهء مردم . و حلقهء آبگون : آسمان . و حلقه بر در زدن : فتح باب كردن و تفتيش حال و طلب صاحبخانه كردن . و حلقه بر سندان زدن : فتح باب كردن . و حلقه بستن : دايره بستن . حلقهء بينى : دايره‌اى از طلا كه در آن دو دانه مرواريد و يك دانه ياقوت نصب كرده و زنان هند در بينى كنند . و حلقهء دام : دامى كه از موى اسب جهة گرفتن كبك سازند . و روپاكى كه مانند دام بافته باشند . و حلقهء دست : بند افق و زمين . و حلقه زدن : طلب فتح باب كردن و طواف نمودن و مانند دايره واقع شدن و اجتماع كردن مردم مانند دايره بر دور چيزى . و حلقهء سفره : دايره‌هاى كوچكى كه بر دور سفرهء چرمين دوزند . و حلقهء سيمين : ماه شب چهارده . و يخ مدورى كه در هواهاى سرد در حوضهاى گرد