حلة ( hellat ) ا . ع . گروهى از مردم كه به جائى فرود آمده باشند . و نوعى از فرود آمدن . و جماعت خانه‌هاى مردم و يا صد خانه . و مجلس و جاى اجتماع مردم . ج : حلال و حلل . و درختى خاردار كه شتران آن را برغبت خورند . و پاره‌اى از بوريا . و منزل و جاى . حلة ( hellat ) م . ع . حل الهدى حلة و حلولا ( از باب ضرب ) : هدى به جائى رسيد كه كشتن وى آنجا روا بود . و حلت المراة : بيرون آمد زن از عده . حلة ( hollat ) ا . ع . ازار و ردا از بردهاى يمانى باشد و يا غير آن . و سلاح . ج : حلل و حلال . حلت ( halt ) م . ع . حلت راسه حلتا ( از باب ضرب ) : سترد موى سر را . و حلت بسلحه : ريغ زد . و حلت دينه : ادا كرد وام را . و حلت الصوف : دور كرد موى پشم را . و حلت فلانا درهما : داد فلان را درم . و حلته ماة سوط : زد او را صد تازيانه . و نيز حلت : لازم گرفتن پشت اسب . حلتب ( haltab ) ا . ع . لقب بخيلان است . حلتيت ( heltit ) و حلتيث ( heltis ) ا . ع . انغوزه . حلج ( halj ) م . ع . حلج القطن حلجا ( از باب نصر و ضرب ) : پنبه بيرون كرد از پنبه دانه . و حلج القوم ليلتهم : رفتند قوم همه شب را . و حلج الديك : بال گشاد خروس و رفت نزد ماكيان براى جفت شدن . و حلج الخبزة : گرد ساخت نان را . و نيز حلج : زدن . و تيز دادن . و رفتن اندك اندك . و شتافتن . حلج ( holoj ) ص . ع . قوم حلج : گروه بسيار خورنده . حلجة ( haljat ) ا . ع . مسافت . يق : بيننا و بينهم حلجة بعيدة . حلجز ( haljaz ) ا . ع . تنگدل بخيل . حلحل ( helhel ) ا . پ . پياز دشتى . حلحلة ( halhalat ) م . ع . حلحل بالابل : حل حل گفت شتران را و راند . و حلحلهم حلحلة : جنبانيد ايشان را و از جاى و دور كرد . حلدارى ( hald ri ) ا . پ . انجمن رخصت و اجازهء عروسى . و اجازه و رخصت . حلز ( halz ) م . ع . حلز العود حلزا ( از باب نصر ) : پوست بركند از چوب . و كذلك حلز الاديم . حلز ( hellaz ) ا . ع . مرد بد خوى . و مرد بخيل . و مرد كوتاه . و جغد . و نام گياهى . حلزة ( halezat ) ص . ع . كبد حلزة : كبد ريش شده و دردناك . حلزة ( hellazat ) ا . ع . مؤنث حلز در همهء معانى . و يك نوع كرمى . و از اعلام است . حلزون ( halazun ) ا . ع . كرمى كه در رمث افتد . و نوعى از صدف مأكول . حلزون ( halzun ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نوعى از صدف كه چسبنده نيز گويند . حلس ( hals ) م . ع . حلس البعير حلسا ( از باب ضرب ) : پوشانيد مر آن شتر را از حلس . و حلس السماء : هميشه باريد آسمان . و نيز حلس : گرفتن مصدق نقد را بجاى فريضه . حلس ( hals ) و ( hels ) ا . ع . عهد و پيمان . حلس ( hels ) ا . ع . مهتر مردم . و ام حلس : ماده خر . و هو حلس بيته : او نمىگذارد خانه را و هميشه در خانه است . حلس ( hels ) و ( halas ) ا . ع . گليم ستبر كه بر پشت شتر در زير بردعه نهند . و نيز گليم و يا چيزى مانند آن كه در زير فرش هاى فاخر فگنند . ج : احلاس و حلوس و حلسة . حلس ( hels ) و ( hales ) ا . ع . تير چهارم قمار . حلس ( hols ) ع . ج . احلس و حلساء . حلس ( halas ) ا . ع . مخالف بودن رنگ جاى حلس از شتر با رنگ ساير بدن آن . حلس ( halas ) م . ع . حلس فى الامر حلسا ( از باب سمع ) : چسبيد به آن كار و لازم گرفت آن را . و كذلك حلس به . حلس ( hales ) ا . ع . دلاور و حريص . حلساء ( hals ' ) ص . ع . مؤنث احلس - يعنى گوسپند ماده‌اى كه موهاى پشت وى سياه و آميختهء با موى سرخ باشد . و ماده شترى كه رنگ موضع حلس از آن غير از رنگ ساير بدنش بود . ج : حلس . حلسة ( holsat ) ا . ع . سرخى مايل بسياهى . حلسة ( helasat ) ع . ج . حلس ( hels ) و ( halas ) . حلسم ( helsamm ) ص . ع . آزناك و حريص . حلط ( halt ) م . ع . سوگند ياد كردن . و ستيهيدن . و خشم گرفتن . و شتابى كردن در كار ( و الفعل من نصر ) . حلط ( halat ) م . ع . خشم گرفتن . و شتابى كردن در كار ( و الفعل من سمع ) . حلف ( half ) و ( helf ) و ( halef ) م . ع . حلف حلفا و حلفا و حلفا و محلوفا و محلوفة ( از باب ضرب ) : سوگند خورد . و يق : لا و محلوفائه و محلوفا بالله يعنى سوگند مىخورم . و حلفت به عنقاء مغرب : مثل يضرب لمن يئس منه .