على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1268

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بسايند تا سپيد گردد و دور تر اندازند و هر كس آن را بگيرد غالب او باشد . حكر ( hakr ) ا . ع . ستم . و زيست بد . حكر ( hakr ) م . ع . حكره الوالى حكرا ( از باب ضرب ) : ستم كرد او را والى . و حكر فلانا : بد ديد معاشرت با فلان را . و حكر الصبى السمن بالعسل : ليسيد آن كودك روغن را با عسل . و حكر الطعام ( از باب نصر ) : انبار كرد طعام را تا گران فروشد . حكر ( hakr ) و ( hokr ) ا . ع . قعب خرد و چيزى اندك . حكر ( hakar ) ا . ع . غله‌اى كه نگاهدارند تا بگرانى فروشند . و لجاجت و استبداد به چيزى . و آب جمع شده . حكر ( hakar ) م . ع . حكر حكرا ( از باب سمع ) : ستيهيد و لجاجت كرد و سر خود شد به چيزى . حكر ( haker ) ص . ع . سر خود و ستيهنده . و احتكار كننده . حكر ( hokar ) ا . ع . غله‌اى كه نگاهدارند تا بگرانى فروشند . حكرة ( hokrat ) ا . ع . انبار دارى . و آب مجتمع . و روستائى بطائف . حكش ( hakc ) م . ع . حكشه حكشا ( از باب نصر ) : گرد آورد آن را . و حكش فلان : ورترنجيد فلان . حكش ( hakec ) ص . ع . رجل حكش عكش : مرد در افتادهء در دشمن و پيچيدهء بر وى . حكك ( hakak ) ا . ع . سنگى سپيد مانند رخام . و نوعى از رفتار كه برفتار زن كوتاه ماند چنان كه در رفتن دوش بجنباند . و خراشيدگى و سودگى . حكك ( hakak ) م . ع . حككت الدابة حككا ( از باب سمع ) : سوده و خراشيده گرديد آن ستور . حكك ( hekak ) ع . ج . حكة . حكك ( hokok ) ا . ع . مردمان بد و الحاح كنندهء در حاجت . حكل ( hokl ) ا . ع . آنكه شنيده نمىشود آواز وى مانند موران . و خشكى رگ نماى اسب و سستى كعب وى . و نام سليمان پيغمبر . حكل ( hakl ) م . ع . حكل عليه الخبر حكلا ( از باب نصر ) : مشكل شد به روى آن خبر . و حكل بالعصا : زد به آن چوب دستى . و حكل الرمح : استاده كرد نيزه را بر يكى از دو پاى خود . حكلة ( hoklat ) ا . ع . گنگلاجى و عجمهء در زبان . حكم ( hakm ) م . ع . حكم الفرس حكما ( از باب نصر ) : كام ساخت براى لگام آن اسب . و حكمه : بازداشت او را از آنچه مىخواست . و حكمت السفيه : گرفتم دست آن سفيه را . حكم ( hokm ) م . ع . حكم له و عليه بالامر حكما و حكومة ( از باب نصر ) : فرمان داد او را بر آن كار كه خلاف آن را نكند . و كذلك حكم بينهم . و حكمه حكما : بازداشت او را از فساد و اصلاح كرد . و حكم عن الامر : بازماند از كار . حكم ( hokm ) ا . ع . فرمان . ج : احكام . و دانش و حكمت . حكم ( hokm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - امر و فرمان و منشور و فرازمان و فر گفت و فرمايش . و اذن و اجازه و فتوى . و زيركى . و معرفت . و در اصطلاح منطق اثبات امرى كه قائل را سكوت بر آن صحيح باشد . و حكم بياضى : صنفى از احكام پادشاهى و آن از حكم دفترى معتبرتر باشد . و حكم شرع : آنچه را كه شارع مقدس در تكليف مردم معين فرموده است . و فتواى قاضى را نيز حكم شرع گويند . و حكم قضا : قسمت و سرنوشت . و حكم كردن : امر كردن و فرمان دادن و فتوى دادن و قضا كردن قاضى و فرمودن و فرمايش كردن . و راى دادن و ختم عمل كردن . و فرمان دادن . و منظم كردن . و حكومت كردن . و به حكم آنكه : بملاحظه و بسبب آنكه و بدليل آنكه و بدرجهء آنكه . و به حكم ضرورت : از روى ضرورت . حكم ( hakam ) ا . ع . مرد كلانسال . و روستائى در يمن . و نام پدر گروهى از تازيان . و از اعلام است . حكم ( hakam ) ص . ع . ج . حاكم . قوله تعالى : فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ و حَكَماً مِنْ أَهْلِها . حكم ( hakam ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - داور و حاكم و ميانجى . حكم ( hekam ) ع . ج . حكمة . حكما ( hokman ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - البته و بدون تعلل و بدون درنگ و بطور حكم . حكما ( hokam ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حكيمان و مردمان حكيم . حكماء ( hokam ' ) ع . ج . حكيم . حكم انداز ( hokm - and z ) ا . پ . تير انداز قابل و ماهر كه هرگز نشانه را خطا نكند . حكم بردار ( hokm - bard r ) ص . پ . اجراكنندهء اوامر و مطيع اوامر و احكام . حكم بردارى ( hokm - bard ri ) ا . پ . اطاعت و فرمان بردارى . حكمة ( hekmat ) ا . ع . عدل . و علم . و حلم . و نبوت . و قرآن . و انجيل . و زبور . و دانش . و دريافت حقيقت هر چيزى .