على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1256

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

حضائر . و خون ستبر در پوستى كه با بچه بيرون مىآيد . و ريم گرد آمدهء در ريش . حضيض ( haziz ) ا . ع . پستى و نشيب و پستى زمين در دامن كوه . ج احضة ( ahezzat ) و حضض ( hozoz ) . و سنگ . و باصطلاح نجوم اقرب نقطه‌اى از مدار كوكب نسبت بمركز عالم . حضيضة ( hazizat ) ا . ع . ملك يد . يق اخرجت له حضيضتى و بضيضتى . حضيضى ( hezziz ) و ( hozziz ) م . ع . حض حضا و حضا و حضيضى و حضيضى . مر . حض ( hazz ) و ( hozz ) . حضيضى ( hozziz ) ا . ع . برانگيختگى و تحريك و اغوا . حط ( hatt ) م . ع . حط وجهه حطا ( از باب نصر ) : حطاط بردميد بر روى آن و يا فربه شد و تهيج كرد . و حط فى الطعام : خورد طعام را . و حط البعير ( مجهولا ) : برچفسيد سپرز شتر بر پهلوى آن از تشنگى . فحط الرجل من جنبه بساعده دلكا حتى ينفصل عن الجنب و نيز حط : كم كردن . و از بالا به زير آوردن و افگندن . و زه برگرفتن از كمان . و فرود آمدن در منزل . و پالان و بار و زين فرو گرفتن از شتر و اسب . و از بهاى چيزى كم كردن . و صيقل كردن چرم و نقش نمودن بر آن به پكمال . حط ( hatt ) ا . ع . نازكى بدن و نرمى آن . و كمى . حطا ( hat ) ا . ع . شيش بزرگ . حطء ( hat ' ) م . ع . حطأ به الارض و حطأ ( از باب فتح ) : بيفگند او را بر زمين . و حطا فلانا : بر پشت فلان زد به كف دست . و حطا المراة : جماع كرد زن را . و حطا بها : تيز داد . و حطا بسلحه : ريخ انداخت . و حطات القدر بزبدها : كف برآورد ديگ . و قول المغيرة لمعاوية : حطا بك اذا تشاورتما اى دفعك عن رايك . و نيز حط : زدن و انداختن . و ( از باب فتح و ضرب ) : پليدى انداختن . حطء ( het ' ) ا . ع . بقيهء آب . حطاب ( hat b ) و ( het b ) ا . ع . هنگام بريدن شاخه‌هاى تاك و جز آن يق هذا زمن الحطاب و كذا زمن الحطاب . حطاب ( het b ) م . ع . حطب حطبا و حطبا و حطابا . مر . حطب و حطب . ( hatab ) . حطاب ( hatt b ) ا و ص . ع . هيزم فروش . و بعير حطاب : شترى كه هيزم ريزه‌ها خورد . و نيز حطاب از اعلام است . حطابة ( hatt bat ) ص . ع . قوم حطابة : گروه هيزم كشان . حطاط ( hat t ) ا . ع . دميدگيهاى سرزه و روى كه ريم دهد و قرحه نكند . و كفك شير . و حطاط الكمرة : كرانه‌هاى حشفه . حطاط ( het t ) م . ع . حط البعير حطاطا ( از باب نصر ) : تيز رفت آن شتر بكشيدن مهار وى سوى نشيب . و حط فى الطعام : خورد طعام را . حطاط ( hot t ) ا و ص . ع . بوى بد و بيمارى كه در سپرز شتر پديد آيد از تشنگى . و رجل حطاط : مرد ريزه . حطاطة ( hat tat ) ا . ع . واحد حطاط يعنى يك دميدگى سرزه . و روى . و مرد خرد و ريزه . و دختر خردسال و هر چيزى كه آن را خرد دانند . حطام ( hot m ) ا . ع . ريزه و شكستهء هر چيزى خشك . قوله تعالى ثُمَّ يَكُونُ حُطاماً . و اندك از مال دنيوى كه فنا ناپذيرد و باقى نماند . و پوست تخم مرغ . حطام ( hot m ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مال دنيا چه زياد باشد و چه كم . حطام ( hatt m ) ا . ع . شير بيشه . حطامة ( hot mat ) ا . ع . آنچه بشكنند از چيزى خشك . حطان ( hett n ) ا . ع . تكه و تيس . و از اعلام است . حطائط ( hot et ) ا و ص . ع . مرد ريزه . و مرد ريزهء كوتاه . و مورچهء سرخ . و كودكان تازى گويند ما حطائط بطائط يميس تحت الحائط مرادشان مورچه است . و حر حطائط بطائط : فرج فربه و ستبر . حطائطة ( hot etat ) ا . ع . واحد حطائط يك مرد ريزه و يك مورچهء سرخ . حطب ( hatb ) م . ع . حطب حطبا ( از باب ضرب ) : هيمه جمع كرد . و حطب فلانا : گرد آورد براى فلان هيزم و يا هيزم آورد براى وى . و حطب به : سخن‌چينى وى كرد . و حطب فى حبلهم : يارى داد آنها را . حطب ( hatb ) و ( hatab ) م . ع . حطب كرمه حطبا و حطبا و حطابا ( از باب ضرب و نصر ) : بريد هيزم تاك را . حطب ( hatab ) ا . ع . هيزم . و سخن چينى . قوله تعالى وَ امْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ اى النميمة . حطب ( hatab ) م . ع . حطب المكان حطبا ( از باب سمع ) : هيزم‌ناك گرديد آن جاى . حطب ( hateb ) ا . ع . مرد خشك لاغر و مرد شوم . حطباء ( hatb ' ) ا . ع . مؤنث احطب زن خشك لاغر . و زن بد يمن . حطة ( hettat ) ا . ع . درخواست كسى چيزى را . قوله تعالى وَ قُولُوا حِطَّةٌ * اى