على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1255

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ع . لكنت . يق فى لسانه حضرمية . و نعل حضرميه : قسمى از كفش نوك تيز كه مردم حضرموت مىپوشند . حضرميون ( hazramiyyuna ) ع . ج . حضرمى . حضرى ( hazariy ) ص . ع . منسوب بحضر يعنى ساكن در شهر و شهرى . حضض ( hazaz ) ا . ع . چيزى . يق ما عنده حضض و لا بضض . حضض ( hozoz ) ع . ج . حضيض . حضض ( hozoz ) و ( hozaz ) ا . ع . مادهء عصارهء دوائى كه بر دو نوع است هندى و عربى و نوع هندى كه بهندى رسوت گويند عصارهء فيل زهرج است و نوع عربى عبارت است از عصارهء خولان و داروئى كه از بول شتر سازند . حضظ ( hozoz ) و ( hozaz ) ا . ع . داروئى كه از بول شتر سازند و يا همان حضض است . حضف ( hezf ) ا . ع . مار . حضل ( hazal ) م . ع . حضلت النخلة حضلا ( از باب سمع ) : تباه شد بن شاخه هاى خرما بن . حضن ( hazn ) م . ع . حضن الصبى حضنا و حضانة ( از باب نصر ) : در كنار گرفت كودك را و دايگى كرد و پرورش نمود آن را . و حضن الطائر بيضه حضنا و حضانا و حضانة و حضونا : زير بال گرفت مرغ خايه را تا بچه بر آرد . و حضن معروفه عن جيرانه : بازداشت نيكى را از همسايگان . و حضن فلانا عن كذا حضنا و حضانة : واداشت فلان را از آن و تنها بدون وى به آن قيام نمود . و حضن فلانا عن حاجته : بازداشت فلان را از حاجتش . حضن ( hezn ) ا . ع . از زير بغل تا تهيگاه و سينه و دو بازو و آنچه ما بين سينه و بازو باشد . و جانب چيزى و كرانهء آن . ج : احضان . و خانهء كفتار . حضن ( hazn ) و ( hozn ) ا . ع . آنجاى از كوه كه بگشت آن برآمدن توانند . و بن كوه . حضن ( hazan ) ا . ع . عاج . و ا خ : كوهى به نجد . المثل انجد من راى حضنا . و نام قبيله‌اى . حضنة ( hoznat ) ا . ع . اصبح بحضنة سوء : يافت شكست فاحش . حضنى ( hazaniy ) و حضنية ( hazaniyyat ) ص . ع . گوسپند سخت سياه و يا سخت سرخ . حضو ( hazv ) م . ع . حضا النار حضوا ( از باب نصر ) : حركت داد اخگر هاى آتش را كه فرو مرده بود . حضور ( hozur ) ا و ص . ع . حاضر . و ا خ : نام كوهى و نام شهرى در يمن . حضور ( hozur ) م . ع . حضرت مجلس فلان حضورا ( از باب نصر ) : بودم من در مجلس فلان . و حضرت الغائب : آوردم و حاضر كردم غائب را . و حضر بكسر العين لغة و اتفقوا على ضم - المضارع مطلقا . و حضرت الصلاة اى حضر وقت الصلاة . و حضرنى كذا اى خطر ببالى كذا . و نيز حضور : نزديك بمرگ شدن . حضور ( hozur ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وجود و ظهور - ضد غيبت . و نزد و روبرو و خدمت و درگاه و فرگاه و پيش . و استراحت و آسودگى . و گاه اين كلمه را براى تعظيم بر ذات مخدومان استعمال كنند مانند در حضور معدلت ظهور يعنى در فرگاه دادگرى . و حضور داشتن : وجود داشتن و حاضر بودن . حضورنويس ( hozur - navis ) ا . پ . منشى حضور يعنى كسى كه سواد فرامين و احكام و همهء نوشته‌جات را برمىدارد . حضورى ( hozuri ) ا . پ . اداى ماليات مستقيما بحكومت . و خادم حضور . و هنگام حاضر شدن و به خدمت رسيدن . حضوض ( hazuz ) ا خ . ع . نهرى ميان قادسيه و حيره . و كوهى در دريا . حضوضاة ( hazuz t ) ا . ع . آوازهاى مردم در جنگ . حضوضى ( hazuz ) ا . ع . همان كوه حضوض كه در درياى شور است . و كانت العرب تنفى اليه خلعاءها . و دورى . و آتش . حضون ( hazun ) ص . ع . گوسپندى كه يكى از دو سر پستان و يا يكى از دو پستان وى درازتر باشد از ديگرى و كذلك من الابل و النساء . و مردى كه يكى از دو خصيهء وى كلان باشد از ديگرى . و فرج زن كه يك كرانهء وى بزرگ باشد از ديگرى . حضون ( hozun ) م . ع . حضن حضنا و حضانا و حضانة و حضونا . مر . حضن . حضى ( hoziy ) ا . ع . سنگ افتادهء در دامن كوه . حضئ ( hazi ' ) ص . ع . ابيض حضئ : سخت سپيد . حضية ( haziyyat ) ا . ع . زن و زوجه‌اى كه محبوب شوهر باشد . ج : حضايا . حضير ( hazir ) ا . ع . زمينى هموار كه در آن سرشار آب چاه مىريزد . و ج . حضيرة . حضيرة ( hazirat ) ا . ع . جايگاه خرما . و گروه مردم و يا چهار تن و يا پنج تن و يا هفت تن و يا هشت تن و يا ده تن و يا كم از ده كه بغزو روند . و هراول لشكر . و آنچه برآيد از رحم هنگام زادن . ج : حضير و