على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1253

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

حصيصهم كذا اى عددهم . و فرس حصيص : اسبى كه موهاى تندى پاشنهء وى رفته باشد . و شعر حصيص : موى ريخته و رفته . حصيصة ( hasisat ) ا . ع . آن چيزى كه مىپوشاند موهاى اسب را . حصيف ( hasif ) ص . ع . مرد درست خرد . و ثوب حصيف : جامهء محكم بافته . حصيل ( hasil ) ا . ع . يك نوع گياهى . حصيلة ( hasilat ) ا . ع . بازمانده و باقى و بقيه . ج : حصائل . حصيم ( hasim ) ا . ع . سنگريزه‌هاى خرد . حصين ( hasin ) ص . ع . هر چيز استوار كه كسى بر وى قادر نباشد . ج : حصان . و درع حصين : زره محكم و استوار . حصين ( hasin ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - محكم و استوار . و حصن حصين : ديوار محكم . حصين ( hosayn ) ا . ع . مصغر حصن . و ابو الحصين : روباه . حصينة ( hasinat ) ص . ع . درع حصينة : زره محكم و استوار . حض ( hazz ) و ( hozz ) م . ع . حضه عليه حضا و حضا و حضيضى و حضيضى ( از باب نصر ) : برانگيخت او را به روى . حض ( hozz ) ا . ع . تحريك و اغوا و تحريض . حضأ ( haz ' ) م . ع . حضأ النار حضأ ( از باب فتح ) : افروخت آتش را و يا از هم باز كرد آن را تازيانه زند . و حضئت النار : افروخته گرديد آتش ( لازم و متعدى ) . حضاج ( hez j ) ا . ع . مشك به چيزى تكيه نهاده . حضاج ( hoz j ) ا . ع . مرد خميده پشت برآمده شكم . حضاجر ( haz jer ) ا و ص . ع . كفتار و بچهء كفتار ( مؤنث و غير منصرف است ) . و ابل حضاجر : شتران برآماسيده شكم از خوردن گياه تلخ و شور و خوردن آب . و نيز حضاجر : ج . حضجر . و قولهم خامرى حضاجر . مر . مخامرة . حضاجرة ( haz jerat ) ا . ع . شترانى كه از دور ساربان متفوق شده باشند . حضاجم ( hoz jem ) ا . ع . درشت اندام ستبر گوشت . حضار ( haz re ) ا . ع . نام ستاره‌اى كه پيش از سهيل طلوع كند و مؤنث است . حضار حضار ( haz re - haz re ) ع . كلمه‌اى كه بدان تحريض كنند اى احضروا يعنى حاضر شويد و زود بيائيد . حضار ( haz r ) و ( hez r ) ا . ع . شتران سپيد نيكو و يا شتران سرخ . ( واحد ندارد و يا بر واحد و جمع هر دو اطلاق مىگردد ) . حضار ( hez r ) ا . ع . خلوق بر روى دختر و آن نوعى از بوى خوش است . حضار ( hez r ) ا . ع . ناقة حضار : ماده شتر قوى و نيك رو . حضار ( hez r ) م . ع . حاضر محاضرة و حضارا . مر . محاضرة . حضار ( hoz r ) ا . ع . يك نوع بيمارى مر شتران را . حضار ( hozz r ) ع . ج . حاضر . حضار ( hozz r ) ا . ع . - مأخوذ از تازى - حاضران و اشخاصى كه حضور دارند و در انجمن گرد آمده‌اند . حضارة ( haz rat ) م . ع . حضر حضورا و حضارة ( از باب نصر و سمع ) : حاضر آمد . و حضره : حاضر كرد او را ( لازم و متعدى ) . و حضر القوم عن ماء كذا ( از باب نصر ) : برگرديدند قوم از آب . حضارة ( hez rat ) م . ع . حضر حضارة ( از باب نصر ) : مقيم شد در شهر . حضارة ( hez rat ) و ( haz rat ) ا . ع . شهر . و اقامت در شهر . حضارمة ( haz remat ) ع . ج . حضرمى . حضان ( hez n ) م . ع . حضن الطائر بيضه حضنا و حضانا و حضانة و حضونا ( از باب نصر ) . مر . حضن ( hazn ) . و حضنت الغنم حضانا ( از باب كرم ) : درازتر گرديد يكى از دو سر پستان گوسپندان از ديگرى . و كذلك حضنت الابل و النساء . حضان ( hozz n ) ع . ج . حاضن . حضانة ( haz nat ) م . ع . حضن حضنا و حضانة . مر . حضن . حضانة ( hez nat ) م . ع . حضن حضنا و حضانة . مر . حضن . حضانت ( hez nat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دايگى و پرورش . حضايا ( haz y ) ع . ج . حضية ( haziyyat ) . حضائر ( haz er ) ع . ج . حضيرة . حضب ( hazb ) م . ع . حضب النار حضبا ( از باب ضرب ) : افروخت آتش را و يا هيزم انداخت بر آن تازيانه زند . و حضبت البكرة حضبا ( از باب سمع ) : افتاد ريسمان چرخ بر چوبى كه محور بر آن بود . و نيز حضب : واژون شدن ريسمان و افتادن در چاه . و زود گرفتن دام صياد مرغ را همين كه منقار زد بر دانه . حضب ( hazb ) و ( hezb ) ا . ع . مار نر ستبر و يا مار سپيد و يا مار باريك .