على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1252

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دادن اسب . حصماء ( hasm ' ) ا . ع . ماده خر تيز دهنده . حصن ( hasn ) و ( hesn ) و ( hosn ) ا . ع . پارسائى زن . حصن ( hasn ) و ( hesn ) و ( hosn ) م . ع . حصنت المراة حصنا و حصنا و حصنا ( از باب كرم ) : پارسا گرديد آن زن و يا شوهر كرد . حصن ( hesn ) ا . ع . بنا و جاى استوار كه درون آن رسيدن نتوانند . ج : حصون و احصان و حصنة . و هلاك . و سلاح . و نام چند موضع . و بنو حصن : ا خ : حييى از تازيان . و ابو الحصن : روباه . حصن ( hesn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قلعهء مستحكم . و حصن حصين : قلعهء محكم . و حصن فيروزه : حصار پيروزه و آسمان . و حصن معلق : حصار معلق و آسمان . و حصن هزار ميخى : حصار هزار ميخى و آسمان و فلك ثوابت . حصن ( hosn ) ا . ع . پارسائى و پرهيزگارى . حصن ( hoson ) ع . ج . حصان . و ج . حصان . حصناء ( hasn ' ) ص . ع . زن پارسا . حصنة ( hesanat ) ع . ج . حصن . حصو ( hasv ) ا . ع . مغص و پيچش در روده‌ها . حصو ( hasv ) م . ع . حصاه حصوا ( از باب نصر ) : بازداشت آن را و منع كرد . حصور ( hasur ) ا . ع . مرد تنگ‌دل . و ناقه‌اى كه سوراخ پستانش تنگ باشد . و مردى كه از جماع پرهيز كند با وجود قدرت يا مرد بازداشته شدهء از زنان و يا آنكه بزن رغبت نكند و گرد آن نگردد . و مرد بريده ذكر و خصيه برآورده . و مرد بخيل . و مرد ترسان باز ايستندهء از چيزى و نهان دارندهء راز . حصوص ( hosus ) ع . ج . حص . حصول ( hosul ) م . ع . حصل حصولا و محصولا ( از باب نصر ) : حاصل گرديد و يافت شد و پديد گشت . و حصل عليه من حقى كذا : اى بقى يعنى باقى ماند اين چيز از حق من بر آن . حصول ( hosul ) ا . پ . مأخوذ از تازى - ظهور و ايجاد . و رسيدن به مقصود . و وقوع . و بازيافت و پيدايش . و تحصيل و كسب و دريافت . و سود . حصوم ( hasum ) ا . ع . گوز زننده . حصوم ( hosum ) م . ع . حصم حصما و حصوما . مر . حصم . حصون ( hosun ) ع . ج . حصن . حصه ( hesse ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قسمت و بهره و نصيب و بخشش و سهم و هاختور و هانجتور . حصه‌بخش ( hesse - baxc ) ص . پ . قسمت كنندهء بهره‌ها . حصه‌دار ( hesse - d r ) ا . پ . شريك . و حصه‌دار كردن : شريك كردن و قسمت دادن و داراى بهره كردن و بهره بخشيدن . حصه‌دارى ( hesse - d ri ) ا . پ . شركت و حق شركت . حصه رسد ( hesse - rasad ) ا . پ . بهرهء مساوى . حصه‌گير ( hesse - gir ) ص . پ . كسى كه سهم و حصهء خود را دريافت كند . حصى ( hasy ) م . ع . حصيته حصيا ( از باب ضرب ) : زدم آن را به سنگ ريزه . و حصى الرجل ( مجهولا ) : سنگريزه گرديد كميز در مثانهء آن مرد . حصى ( has ) م . ع . حصى الشيئ حصى ( از باب سمع ) : اثر كرد در آن چيز . و حصيت الارض : سنگريزه‌ناك گرديد زمين حصى ( has ) ا . ع . سنگريزه . حصاة يكى . ج : حصى ( hosiy ) و حصيات . و عدد بسيار . حصى ( hasiy ) ا . ع . مرد بسيار خردمند . حصى ( hosiy ) ع . ج . حصى ( has ) . حصيات ( hasay t ) ع . ج . حصى ( has ) . حصيب ( hosayb ) ا خ . ع . موضعى در يمن كه زنهاى آن در وجاهت ضرب المثل‌اند . و از اعلام است . حصيد ( hasid ) ص . ع . زرع حصيد : كشت دروده . و حبل حصيد : رسن محكم و استوار تافته . ج : حصائد . حصيدة ( hasidat ) ص . ع . زرع حصيدة : كشت دروده . ج : حصائد . حصيدة ( hasidat ) ا . ع . پائين ناى زراعت نزديك به زمين كه داس بدان رسيدن نتواند . و مزرعه و كشت‌زار . حصير ( hasir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بوريا و بلاج و پتل . و جعبهء آلات موسيقى . حصير ( hasir ) ا . ع . مرد تنگدل . و رگى و يا گوشت پاره‌اى كه ممتد و پهن باشد بر پهلوى ستور تا شكم وى . او العصبة التى بين الصفاق و مقط الاضلاع . و پهلو . و پادشاه . و زندان و بند . و منه قوله تعالى : وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً . و كسى كه در سخن درماند . و راه . و آب . و صف مردم و غير آن . و روى زمين . ج : احصرة و حصر ( hosor ) . و جوهر شمشير و يا دو سوى آن . و مرد بخيل و آنكه از بخل شراب نخورد . و منسوج و بافتهء از هر چيزى . و جامهء ردى و يا نقشى كه بيننده را در شگفت افگند . حصيرة ( hasirat ) ا . ع . جاى خرما خشك كردن . و گوشت پارهء دراز كه در پهلوى اسب از لاغرى پديد آيد . حصيرى ( hasiri ) ص . پ . منسوب به حصير و حصير مانند . حصيرى ( hasiriy ) ا . ع . حصيرفروش . حصيص ( hasis ) ا و ص . ع . عدد . يق