على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1249
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
گرد آمده باشد . حشوك ( hocuk ) م . ع . حشكت الناقة لبنها حشكا و حشوكا . مر . حشك . حشوم ( hocum ) ا . ع . ماندگى . و انقباض و بستگى . و جويندگان . حشوم ( hocum ) م . ع . حشم حشوما ( از باب ضرب ) : فربه شد پس از لاغرى . و حشمت الدابة : فربه شد و كلان شكم گرديد ستور بچراى در اول بهار . و ما حشم من طعامنا : نخورد از طعام ما . و ما حشم الصيد : نيافت شكار را . حشون ( hoccuna ) ع . ج . حش ( hacc ) و ( hecc ) و ( hocc ) . حشويات ( hacviyy t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كلمات بىمعنى و زايد . حشى ( hac ) ا . ع . آنچه درون شكم باشد از جگر و سپر و شكنبه و مانند آن . و يا آنچه ما بين استخوان پهلو و سرين باشد و يا ما بين ظاهر شكم و كمر باشد . ج : احشاء . و ريو و تاسه و كرانهء ناحيه . و كنار . يق انا فى حشاه . و ا خ : موضعى نزديك مدينه . حشى ( hac ) م . ع . حشى حشى ( از باب سمع ) تاسه برافتاد او را . و حشى السقاء : چسبيد باندرون خيك چرم مانندى از شير كه بوى بد آن زايل نمىشود . حشى ( haci ) ص . ع . مرد مبتلا به تاسه و تنگى نفس . يق رجل حش . حشى ( haciy ) ا . ع . گياهى كه بيخ ان پوسيده و بوى گرفته باشد . و گياه خشك . حشياء ( hacy ' ) ص . ع . زن مبتلا بتاسه و تنگى نفس . حشيان ( hacy n ) ص . ع . مرد مبتلا بتنگى نفس و تاسه . يق رجل حشيان . حشيب ( hacib ) ا . ع . جامهء ستبر و درشت . حشية ( hacyat ) ص . ع . زن مبتلا بتاسه و تنگى نفس . حشية ( haciyyat ) ا . ع . توشك و نهالى آگنده از چيزى . ج : حشايا . و بالشچهاى كه زنان بر پستان و يا سرين بندند تا كلان نمايد . حشيش ( hacic ) ص . ع . محشوش . و گياه خشك شدهء بريده شده . حشيش ( hacic ) ا . ع . گياه خشك . و خرج الولد حشيشا اى يابسا . ج حشائش . و ا خ : نام زاهد موصلى . حشيش ( hacic ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گياه خشك . و مادهء مخدرى كه از برگ كنيب گيرند . و چرس نيز گويند . حشيشة ( hacicat ) ا . ع . واحد حشيش . يك گياه خشك . و ابو حشيشة : مرى حيوانات چرنده . حشيف ( hacif ) ا . ع . جامهء كهنه . حشيكة ( hacikat ) ا . ع . لغتى است در حسبكة يعنى جو كه بستور دهند . حشيلة ( hacilat ) ا . ع . اهل و عيال شخص . حشيم ( hacim ) ا . ص . ع . محتشم . و رجل حشيم : مرد صاحب حجب و حيا . ج حشم ( hocam ) . حص ( hass ) م . ع . حص راسه حصا ( از باب نصر ) : سترد موى سر را . و هو يحص اى لا يجير احدا . و نيز حص . بهره دادن كسى را . يق حصنى منه كذا . و نيك دويدن . و كم و ناقص گردانيدن چيزى را . حص ( hoss ) ا . ع . گياه اسپرك و يا زعفران ج : حصوص . و دانهء مرواريد . حص ( hoss ) ص . ع . ج . احص . حصء ( has ' ) م . ع . حصأ الصبى حصأ ( از باب فتح و سمع ) : شير مكيد كودك تا پر گرديد شكم وى . و حصأ من الماء : سيراب شد . و حصات الناقة : اشتد اكلها و شربها او كلاهما . و حصأبها : تيز داد بوى . حصاء ( hass ' ) ص . ع . مؤنث احص - زن موى رفته از سر . و سال بىنفع و خير . و زن بديمن . و باد صاف بىگرد و غبار . حصاب ( hes b ) ا . ع . جاى سنگريزه انداختن بمنى و آن را محصب نيز گويند . حصات ( has t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سنگريزه . حصاة ( has t ) ا . ع . يك سنگ ريزه و سنگ ريزهء در مثانه . و عقل و راى و هوش . ج : حصيات و حصى . و حصاة المسك : قطعهء سخت در نافه باشد . و ذو حصاة : صاحب راى و هوش . حصاد ( has d ) ا و ص . ع . زرع حصاد : كشت دروده . و نيز حصاد بمعنى حصادة است . حصاد ( hasad ) و ( hes d ) ا . ع . هذا اوان الحصاد : هنگام درودن است و كذلك اوان الحصاد . حصاد ( hes d ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حسور و درو . و هنگام حصاد : هنگام درودن . حصاد ( has d ) و ( hes d ) م . ع حصد الزرع حصدا و حصادا و حصادا ( از باب نصر و ضرب ) : درو و كشت را بداس . و كذلك حصد النبات . حصاد ( hass d ) ا . ع . دروگر . حصاد ( hoss d ) ع . ج . حاصد . حصادة ( has dat ) ا . ع . گياهى كه از خوردن آن گوسپند را شكم بستگى عارض شود و زراعت دروده . حصادة ( hasadat ) و ( hes dat ) ا . ع . هنگام درودن كشت . يق هذا اوان الحصادة . و كذلك اوان الحصادة . حصار ( has r ) و ( hes r ) ا . ع . نوعى از پالان شتر و آن بالش مانندى باشد كه پيش